{"hits":{"total":{"value":2,"relation":"eq"},"hits":[{"_index":"gesis-21-05-2026-02-00-54","_id":"gesis-ssoar-39852","_version":3,"_seq_no":94528,"_primary_term":1,"found":true,"_source":{"title":"All that Folk: wissenschaftliche Untersuchungen und Repr\u00e4sentationen der Folk-Musik im (post-) jugoslawischen Raum","id":"gesis-ssoar-39852","date":"2014","date_recency":"2014","abstract":"By analyzing the broad research of different types of \u2018folk\u2019 music in former Yugoslavia, the paper explores the different forms of interpretation and representations created by scholars in social science and humanities. Tracing back their critique of this music into the socialist period, the analysis offers new insights into the motives and ways of producing meaning by one part of the intellectual elite \u2013 for Serbia framed as the \u2018second\/ other Serbia\u2019 \u2013 in the context of political transformation at the end of the 20th century in this region. While hardly any of the analyzed scholarly works on (\u2018folk\u2019) music was really about music, being instead quite often mainly concerned with its alleged symbolical meaning, most of them used \u2018folk\u2019 as a catchy \u2018label\u2019 that introduced further analysis of society and\/or politics in former Yugoslavia during the 1990s. By criticizing the \u2018kitsch\u2019 of \u2018folk\u2019 and, at the same time, presenting more or less sophisticated scientific findings on correlations between \u2018folk\u2019 and politics, the authors of the works analyzed in this paper mostly underlined their distance to this \u2018genre\u2019, thus pointing out their (oppositional) political standpoint, and, especially, by delegitimizing the \u2018folk culture\u2019 on the one hand and the new nationalist political setting on the other, they aimed to compensate the loss of cultural capital they used to or \u2013 from their perspective \u2013 ought to have as representatives of some kind of intellectual vanguard.","portal_url":"http:\/\/www.ssoar.info\/ssoar\/handle\/document\/39852","type":"publication","topic":["Musik","Volksmusik","kulturelle Identit\u00e4t","Jugoslawien","Serbien","Kroatien","Bosnien-Herzegowina","Nationalismus","politische Einstellung","Musikwissenschaft","Massenkultur","Intellektueller","Elite","Repr\u00e4sentation","S\u00fcdosteuropa"],"person":["Tomi\u0107, \u0110or\u0111e"],"person_sort":"Tomi\u0107","source":"In: S\u00fcdosteurop\u00e4ische Hefte, 3, 2014, 1, 131-162","links":[{"label":"URN","link":"http:\/\/nbn-resolving.de\/urn:nbn:de:0168-ssoar-398529"}],"subtype":"journal_article","document_type":"Zeitschriftenartikel","coreAuthor":["Tomi\u0107, \u0110or\u0111e"],"coreSjahr":"2014","coreJournalTitle":"S\u00fcdosteurop\u00e4ische Hefte","coreZsband":"3","coreZsnummer":"1","coreLanguage":"de","urn":"urn:nbn:de:0168-ssoar-398529","coreIssn":"2194-3710","data_source":"GESIS-SSOAR","index_source":"GESIS-SSOAR","database":"SSOAR - Social Science Open Access Repository","link_count":0,"gesis_own":1,"fulltext":1,"metadata_quality":10,"full_text":" \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe All that Folk Wissenschaftliche Untersuchungen und Repr\u00e4sentationen der Folk -Musik im (post -) jugoslawischen Raum Abstract By analyzing the broad res HMU\u0143O RI GLIIHUHQP P\\SHV RI \u00b6IRON\u00b7 PXVL\u0143 LQ IRUPHU KXJRVOMYLM\u000f POH paper explores the different forms of interpretation and representations created by scholars in social science and humanities . Tracing back t heir critique of this music into the socialist p eriod , the an alysis offers new insights into the motives and ways of producing meaning by one part of the intellectual elite \u00b2 for Serbia framed as the \u00b6VH\u0143RQGC RPOHU 6HUNLM\u00b7 \u00b2 in the context of political transformation at the end of the 20 th century in th is region. JOLOH OMUGO\\ MQ\\ RI POH MQMO\\]HG V\u0143OROMUO\\ RRUNV RQ \u000b\u00b6IRON\u00b7\f PXVL\u0143 was really about music, being instead quite often mainly concerned with its alleged symbolical meaning, most of them use d \u00b6IRON\u00b7 MV M \u0143MP\u0143O\\ \u00b6 label\u00b7 POMP LQPURGX\u0143H d further analy sis of society and\/or politics in former Yugoslavia during the 1990s. By criticizing POH \u00b6 kitsch \u00b7 RI \u00b6IRON\u00b7 MQG\u000f MP POH VMPH time, SUHVHQPLQJ PRUH RU OHVV VRSOLVPL\u0143MPHG V\u0143LHQPLIL\u0143 ILQGLQJV RQ \u0143RUUHOMPLRQV NHPRHHQ \u00b6IRON\u00b7 MQG politics, the authors of the works analyzed in this paper mostly underlined their distance to th is \u00b6JHQUH\u00b7\u000f POXV pointing out their (oppositional) political standpoint , and, especially , by delegitimizing POH \u00b6IRON culture \u00b7 RQ POH RQH OMQG MQG POH QHR QMPLRQMOLVP SROLPL\u0143MO setting on the other, they aimed to compensate the loss of cultural capital they used to or \u00b2 from their perspective \u00b2 ought to have as representatives of some kind of intellectual vanguard . \u00b2 Folgt man den aktuell pr\u00e4genden wissenschaftlichen Interpretationen der Be deutung von 3RSXOlUPXVLN I\u0081U GLH (QPVPHOXQJ\u000f GHQ JMQGHO XQG GLH *UHQ]HQ \u00c5QMPLRQMOHU\u00b4 RGHU \u00c5HPOQLV\u0143OHU HGHQPLPlPHQ\u00b4 LP MXVHLQMQGHUNUH\u0143OHQGHQ -XJRVOMRLHQ\u000f OLH\u0089H VL\u0143O LOUH *HV\u0143OL\u0143OPH zugespitzt anhand zweier Genres erz\u00e4hlen \u00b2 GHV \u00c5\u000b-XJR - \f5R\u0143N\u00b4 XQG GHV \u00c57XUNR -)RONV\u00b4B GHU von oppositionellen serbischen Intellektuellen 1 GHU \u00c5bUM 0LOR \u00e5HYL\u00fe\u00b4 \u000b1E87 - 2000) formulierten \u00c57OHVH\u00b4 \u0081NHU GMV \u00c5MQGHUH 6HUNLHQ\u00b4 \u000b\u00c5 druga Srbija \u00b4\f 2 folgend, wurden die beiden Genres 1 Diese sind dabei zwar keineswegs als eine Gruppe oder gar als politisch agierende Bewegung zu betrachten, wohl aber als mehr oder minder loses Netzwerk, welches aus Wissenschaftlern, Publizisten, Journalisten, K\u00fcnstlern u.a. aus dem postjugoslawischen Raum bestand und sich in unterschiedlichem Ma\u00df selbst als (mitunter marginalisierte) intellektuelle Elite sah. Da im Folgenden auf zahlreiche Werke verschiedener Autoren verwiesen wird, soll an dieser Stelle auf eine namentliche Aufz\u00e4hlung verzichtet werden. Forscher aus dem deutsch- bzw. enJOLV\u0143OVSUM\u0143OLJHQ 5MXP\u000f GLH LP %HLPUMJ (URlOQXQJ ILQGHQ\u000f VLQG QL\u0143OP ]XP \u00c5MQGHUHQ 6HUNLHQ\u00b4 ]X ]lOOHQ\u000f RMV \u00d3HGR\u0143O QL\u0143OP MXVV\u0143OOLH\u0089P\u000f GMVV HLQ]HOQH LOUHU $UNHLPHQ GLH LQPHOOHNPXHOOHQ XQGCRGHU politischen Positionen ihrer (post-)jugoslawischen Kollegen verst\u00e4rkt oder legitimiert hatten. Umgekehrt aber VLQG MX\u0143O GLH \u00c5RHVPOL\u0143OHQ\u00b4 )RUV\u0143OXQJHQ QL\u0143OP VHOPHQ YRQ GHQ \u000bSRVP -)jugoslawischen beeinflusst worden, so dass HLQH UNHUQMOPH HLQ]HOQHU $UJXPHQPH\u000f VR MX\u0143O LP +LQNOL\u0143N MXI GMV \u00c5MQGHUH 6HUNLHQ\u00b4\u000f QL\u0143OP MXV]XV\u0143OOLH\u0089HQ L st. 2 8QPHU GHU %H]HL\u0143OQXQJ \u00c5GMV MQGHUH 6HUNLHQ\u00b4 RLUG GHU MQPL -nationalistische, pazifistische, demokratische, LQPHOOHNPXHOOH\u000f SURJUHVVLYH XQG \u00c5SUR -RHVPOL\u0143OH\u00b4 7HLO GHU VHUNLV\u0143OHQ *HVHOOV\u0143OMIP YHUVPMQGHQB =XP %HJULII XQG GHQ $QVL\u0143OPHQ GHV \u00c5MQGHUHQ 6HUNLHQV\u00b4 VLHOH\u001d \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ\u001e 0LPL\u0143M\u000f $O\u00d3R\u00e5M \u000b+JB\f \u000b1EE2\f\u001d GUXJM 6UNL\u00d3MB %HRJUMG\u001d \u010bRU\u0101H 3OMPR\u001e %HRJUMGVNL NUXJ\u001e %RUNM\u001e 0LPL\u0143M\u000f $O\u00d3R\u00e5M \u000b+JB\f \u000b2002\f\u001d GUXJM 6UNL\u00d3MB GHVHP JRGLQM SRVOH 1EE2 -2002. %HRJUMG\u001d +HOVLQ\u00e5NL RGNRU ]M O\u00d3XGVNM SUMYM X 6UNL\u00d3LB $OPHUQMPLY OLH\u0089H VL\u0143O GHU %HJULII MX\u0143O MOV \u00c5GMV ]RHLPH 6HUNLHQ\u00b4 LQV GHXPV\u0143OH \u0081NHUVHP]HQ\u000f RMV ]XPLQGHVP NRQVHTXHQP RLUNHQ G\u0081UIPH\u000f LQVNHVRQGHUH MQJHVL\u0143OPV GHU VHLP 7RPL\u00fe\u000f HLQLJHQ -MOUHQ YHURHQGHPHQ %H]HL\u0143OQXQJ \u00c5GULPPHV 6HUNLHQ\u00b4B GLHVH RXUGH YRQ \u000bPHLORHLVH\f QHXHQ nationalistischen Akteuren eigens eingef\u00fchrt und fungiert als Zielsetzung im Hinblick auf die \u00dcberwindung GHU YHUPHLQPOL\u0143OHQ RGHU PMPVl\u0143OOL\u0143OHQ JHVHOOV\u0143OMIPOL\u0143OHU 6SMOPXQJ LQ 6HUNLHQ XQG VRPLP MOV HLQH $UP \u00c5GULPPHQ JHJHV\u00b4 GHU VHUNLV\u0143OHQ 3ROLPLNB HP )ROJHQGHQ RLUG GHQQR\u0143O GLH MQ GHU urspr\u00fcnglichen Bedeutung n\u00e4her liegende erstere \u00dcbersetzung verwendet. 131 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk JOHL\u0143OVMP MOV $NNLOG RGHU MNHU \u00c5PXVLNMOLV\u0143OH .XOLVVH\u00b4 SROLPLV\u0143OHU *HVLQQXQJHQ JHGHXPHP\u000f 3 wobei eine vereinfachte Darstellung entstand: Die \u00c55R\u0143NHU\u00b4 \u000b0XVLNHU 4 wie Publikum) wurden als demokratische, anti -QMPLRQMOLVPLV\u0143OH\u000f \u00c5SUR - HXURSlLV\u0143OH\u00b4 $NPHXUH XQG $QJHO|ULJH HLQHU XUNMQHQ 0LPPHOV\u0143OL\u0143OP NHV\u0143OULHNHQ\u000f RlOUHQG GLH \u00c5)RONHU\u00b4 MOV nationalistische, semi - bzw. suburbane oder rurale Anh\u00e4nger des Re gimes (Milo \u00e5HYL\u00fe ) dargestellt wurden. 5 $X\u0143O RHQQ GLHVH GMUVPHOOXQJ JHRLVVHUPM\u0089HQ GHQ \u00c5LQQHUNMONMQLV\u0143OHQ 2ULHQPMOLVPHQ\u00b4\u000f d.h. den postjugoslawischen Abgrenzungs - und Abwertungsdiskursen entspricht, 6 wirken durch die ungenaue Unterscheidung zwischen den Darstellungen GHV \u00c5$QGHUHQ\u00b4 GHU untersuchten Akteure auf der einen und den analytischen Kategorien der Autoren auf der anderen Seite die Ergebnisse vieler Studien zu diesem Thema mehr als verk\u00fcrzt. Eine )RUV\u0143OXQJVSHUVSHNPLYH\u000f GLH LQ PMQ\u0143O HLQHU 6PXGLH ]XU \u00c5%MONMQ -\u00b4 RGHU \u00c5-XJR - 0XVLN\u00b4 ]RMU \u00c5PLPJHGM\u0143OP\u00b4\u000f MNHU VHOPHQ JHQMX XQPHUVX\u0143OP RXUGH\u000f VPHOP LP )RNXV GLHVHU 8QPHUVX\u0143OXQJ\u001d GLH Repr\u00e4sentationen eben dieser Studien \u00fcber die Musik im postjugoslawischen Raum. Geht PMQ GMYRQ MXV\u000f GMVV 5HSUlVHQPMPLRQHQ \u00c52UJMQLVMPLRQVIRUPHQ GHV Wissens, Muster der sinnhaften Verarbeitung von Lebensverh\u00e4ltnissen und kollektiven Erfahrungen, die Menschen erm\u00e4chtigen, sich in der historischen, sozialen oder politischen Realit\u00e4t ]XUH\u0143OP]XILQGHQ\u00b4 7 VLQG\u000f \u00c5MOVR GMUVPHOOXQJVIRUPHQ GHV JLVVHQV\u000f GLH HV 0HQ schen \u00fcberhaupt HUVP HUP|JOL\u0143OHQ\u000f VL\u0143O HLQH JHOP ]X HUUL\u0143OPHQ\u00b4 8, stellen sich die Fragen, wie, warum und mit welcher Wirkung bestimmte Musikrichtungen und Musikformen von der sich mal mehr mal RHQLJHU MOV \u00c5RHUPQHXPUMO\u00b4 YHUVPHOHQGHQ JLVVHQV\u0143OMIP ]XP )RUV\u0143OX ngsgegenstand gemacht und interpretiert wurden. Welche Fragen, Interpretationsans\u00e4tze oder Schl\u00fcsse solche wissenschaftlichen Arbeiten im Laufe der Zeit formulierten, wie eine m\u00f6gliche politische Funktionalisierung bestimmter Musikgenres gerade durch die w issenschaftlichen Analysen zustande kam und wie sie sich im Laufe der Zeit ver\u00e4nderte, sind nur einige der Fragen, die in diesem Beitrag er\u00f6rtert werden. GHP %HUOLQHU +LVPRULNHU -|UJ %MNHURRVNL ]XIROJH \u00c5YHUV\u0143OUlQNHQ VL\u0143O 5HSUlVHQPMPLRQHQ und soziale Ordnu QJHQ LQ LOUHP JMQGHO MXI NHVRQGHUH JHLVH\u00b4 LQ \u00c56LPXMPLRQHQ GHU .ULVH\u000f wenn Menschen herausgefordert werden, \u00fcber sich und die ihnen vertrauten Ordnungen QM\u0143O]XGHQNHQ L\"@B\u00b4 9 Bedenkt man, dass sich die sozio\u00f6konomische und politische Lage des (post - ) jugoslaw ischen Raumes in den letzten zweieinhalb Jahrzehnten durchaus auch als \u00c5GMXHUNULVH\u00b4 NH]HL\u0143OQHQ OLH\u0089H\u000f VPHOOHQ VL\u0143O LP +LQNOL\u0143N MXI GLH YRQ GHU \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ JLVVHQV\u0143OMIP JHQHULHUPHQ 5HSUlVHQPMPLRQHQ GHV \u00c5(LJHQHQ\u00b4\u000f GHV \u00c5$XPOHQPLV\u0143OHQ\u00b4\u000f GHV \u00c5.LPV\u0143O\u00b4 HP\u0143B LP Zusammenhang mit der Popul\u00e4rmusik dieser Zeit mehrere Fragen. Eine von 3 9JOB *MOL\u00d3M\u00e5\u000f $UPLQM \u000b2011\f\u001d 0XVLN MOV 6SLHJHO SROLPLV\u0143OHU (LQVPHOOXQJB 7XUNRIRON YVB 5R\u0143NB HQ\u001d 6PHIMQ 1HRHUNOM\u000f Fedor B. Poljakov und Oliver Jens Schmitt (Hg.): Das politische Lied in Ost- und S\u00fcdosteuropa. Unter Mitarbeit YRQ +MQVIULHGHU 9RJHO XQG $UPLQM *MOL\u00d3M\u00e5B JLHQ\u001d IH7 \u000b(XURSM 2ULHQPMOLV\u000f 11\f\u000f 6B 273 \u00b2 293. 4 HP 7H[P RLUG MXV 3OMP]JU\u0081QGHQ XQG *U\u0081QGHQ GHU IHVNMUNHLP MXI GLH \u00c5*HQGHU *MS\u00b4 -Form (z.B. Lehrer_innen) verzichtet, die vom Autor als Mittel der sprachlichen Darstellung aller, also auch jener Geschlechter abseits des gesellschaftlich dominanten Zweigeschlechtersystems, \u00fcblicherweise bevorzugt wird. Stattdessen wird das \u00c5JHQHULV\u0143OH 0MVNXOLQXP\u00b4 YHURHQGHP\u000f MX\u0143O RHQQ GLH NHPUHIIHQG en Substantive, au\u00dfer bei expliziter Differenzierung, geschlechtsneutral verstanden werden. 5 Vgl. Galija\u00e5 sowie vor allem Gordy, Eric D. (1999): The culture of power in Serbia. Nationalism and the destruction of alternatives. University Park: Pennsylvania State University Press. 6 Dazu siehe: Jansen, Stef (2005): Antinacionalizam. Etnografija otpora u Beogradu i Zagrebu. Beograd: Biblioteka XX vek (Biblioteka XX vek, 152). 7 Baberowski, J\u00f6rg (2009): Was sind Repr\u00e4sentationen sozialer Ordnungen im Wandel? Anmerkungen zu einer Geschichte interkultureller Begegnungen. In: J\u00f6rg Baberowski (Hg.): Arbeit an der Geschichte. Wie viel Theorie braucht die Geschichtswissenschaft? Frankfurt am Main u.a.: Campus-Verlag (Eigene und fremde Welten, 18), S. 7\u00b2 18, hier S. 8. 8 Ebd. 9 a.a.O., S. 13. 132 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk LOQHQ RlUH VL\u0143OHUOL\u0143O \u00d3HQH QM\u0143O GHQ +HUMXVIRUGHUXQJHQ GHU 3RSXOlUPXVLN I\u0081U GLH \u00c5YHUPUMXPH 2UGQXQJ\u00b4 LQ -XJRVOMRLHQ\u000f GLH VL\u0143O IMVP XQXQPHUNUR\u0143OHQ LQ GHU .ULVH NHIMQGB 6\u0143OOLH\u0089OL\u0143O OlVVP s ich trotz zahlreicher historischer, sozialwissenschaftlicher oder ethnologischer Studien, die in den letzten Jahren sowohl in der Region selbst als auch im westeurop\u00e4ischen und allgemein vor allem englischsprachigen Ausland entstanden sind, nur schwer best immen, wann in Jugoslawien die eine Krise aufh\u00f6rte und die n\u00e4chste begann. Auch wenn dies wom\u00f6glich f\u00fcr die gesamte Geschichte des sozialistischen Jugoslawiens seit Mitte der 1960er Jahre gilt, wird vor allem aber die \u00f6konomische und politische Krise \u00b2 gen auer gesagt die mangelhafte Funktionsf\u00e4higkeit politischer Institutionen \u00b2 seit Ende der 1980er Jahre als eine den Niedergang des jugoslawischen Staates pr\u00e4gende besonders hervorgehoben. Es wundert daher nicht, dass gerade in dieser Zeit viele jugoslawisch e Intellektuelle neben RLUPV\u0143OMIPOL\u0143OHQ 3URNOHPHQ MX\u0143O HLQH RHLPHUH .ULVH MXVPM\u0143OPHQ\u000f QlPOL\u0143O GLH \u00c5.ULVH GHU .XOPXU\u00b4B IMQJH YRU GHP =HUIMOO -XJRVOMRLHQV GLMJQRVPL]LHUPHQ GLHVH HLQHQ \u00c5.XOPXUYHUIMOO\u00b4B Diese Entwicklung soll am Beispiel der wissenschaftlichen Narrative \u00fcber die Neo - \/ Turbo Folk - Musik vorwiegend in Serbien bzw. im postjugoslawischen Raum untersucht werden, GLH MOV ]XQHOPHQG HUIROJUHL\u0143OHV \u00c53URGXNP\u00b4 LQQHUOMON RHQLJHU -MOUH ]XU \u00c50MVVHQNXOPXU\u00b4 avancierte, durch die Musikindustrie vorangetrieben imme r weiter zu einer .RPPHU]LMOLVLHUXQJ GHU \u00c5%HG\u0081UIQLVVH GHV 9RONHV\u00b4 I\u0081OUPH XQG V\u0143OOLH\u0089OL\u0143O SROLPLV\u0143O instrumentalisiert wurde \u00b2 so eine zusammenfassende Darstellung vieler wissenschaftlicher Arbeiten zu diesem Thema. Der Beitrag hinterfragt also, wie und vo r allem warum eine ganze Reihe von Wissenschaftlern durch zahlreiche Arbeiten versuchte, einen zweifellos bedeutenden Zweig der jugoslawischen bzw. post - jugoslawischen Musikindustrie zu diskreditieren und ihn JHRLVVHUPM\u0089HQ \u00c5RHJ ]X MQMO\\VLHUHQ\u00b4\u000f YRU MOOHP M ber einen Zusammenhang zwischen dieser Musik und der vom Nationalismus gepr\u00e4gten politischen Lage herzustellen. Indem die sich \u00fcber Jahrzehnte erstreckenden Forschungsarbeiten \u00fcber verschiedene sich wandelnde Formen dieser prim\u00e4r aus finanziellen Gr\u00fcnden p roduzierten und zu Unterhaltungszwecken NRQVXPLHUPHQ 0XVLN XQG LOUHQ %HJOHLPHUV\u0143OHLQXQJHQ YHUVX\u0143OPHQ\u000f GLHVHU \u00c5V\u0143OOH\u0143OPHQ *HV\u0143OPM\u0143N\u00b4\u000f \u00c5QLHGHUH NXOPXUHOOH 4XMOLPlPHQ\u00b4 ]X MPPHVPLHUHQ RGHU VLH LP IMXIH GHU 1EE0HU -MOUH MOV RHVHQPOL\u0143OH \u00c5NXOPXUHOOH\u00b4\u000f \u00d3M JHUMGH]X MJLPSURSMUPLJH \u00c5JMIIH\u00b4 GHV QHXHQ Nationalismus in Serbien darzustellen, lieferten sie vielmehr gewisserma\u00dfen ein \u00c5$UPXPV]HXJQLV\u00b4 I\u0081U GLH HLJHQH |IIHQPOL\u0143OH JLUNVMPNHLP N]RB GHQ IHOOHQGHQ (LQIOXVV MXI GLH verheerenden politischen Ereignisse. So entpuppt si ch ein Gro\u00dfteil der f\u00fcr sich genommen mal gr\u00fcndlicherer, mal oberfl\u00e4chlicherer Analysen als verzweifelter Versuch ihrer Autoren, GLH .ULVH XQG GHQ 6PMMPV]HUIMOO PLPPHOV HLQHV \u00c5VXN - RGHU NRQPHUNXOPXUHOOHQ 0RGHOOV\u00b4 ]X erkl\u00e4ren und diese Erfahrungen wom\u00f6glich auch pers\u00f6nlich zu verarbeiten. Unabh\u00e4ngig davon, was die Turbo - Folk - Musik, ihre Interpreten, ihr Publikum etc. \u00c5RLUNOL\u0143O\u00b4 MXVPM\u0143OPH\u000f JHOP HV LQ GLHVHP %HLPUMJ MOVR \u0081NHU GLH JHLVH\u000f GLH +LQPHUJU\u0081QGH XQG die Konsequenzen der wissenschaftlichen Interpretati on dieses Ph\u00e4nomens. Musik als \u00c5 Aufh\u00e4nger \u00b4 GHU \u00c53RVP -Jugoslawien -)RUV\u0143OXQJ\u00b4\u001d HLQLJH MOOJHPHLQH Anmerkungen zum Forschungsstand Der Zerfall Jugoslawiens lie\u00df nicht nur neue Nationalstaaten entstehen, sondern bedeutete auch einen radikalen Bruch mit dem a lten politischen und wirtschaftlichen System sowie seinen ideologischen Grundlagen. Der in Form von Nationalismus artikulierte Legitimationsanspruch der neuen und alten politischen Eliten beschr\u00e4nkte sich dabei in keinem der jugoslawischen Nachfolgestaaten ausschlie\u00dflich auf das engere politische Feld wie etwa auf die Neustrukturierung und Etablierung von Institutionen. Vielmehr gab und 133 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk JLNP HV %HVPUHNXQJHQ\u000f VlPPOL\u0143OH %HUHL\u0143OH GHU *HVHOOV\u0143OMIP LP 6LQQH GHU \u00d3HRHLOV \u00c5HLJHQHQ 1MPLRQ\u00b4 XP]XGHXPHQ XQG VRPLP HLQH $UP UHLQHU \u00c5QMPLRQMOHU .XOPXU\u00b4 ]X NRQVPUXLHUHQB HQ GLHVHP 6LQQH VLQG MX\u0143O GLH \u00c5NHUHLQLJHQGH\u00b4 6SUM\u0143OSROLPLN\u000f GBOB GHU 6SUM\u0143OQMPLRQMOLVPXV RGHU der Geschichtsrevisionismus im postjugoslawischen Raum zu verstehen, die in den letzten Jahren Thema zahlreicher w issenschaftlicher Untersuchungen waren. 10 Den Umstand, dass GLHVH \u00c5NXOPXUHOOH 8PJHVPMOPXQJ\u00b4\u000f GLH LP GLHQVPH HPRM GHV VHUNLV\u0143OHQ XQG NURMPLV\u0143OHQ\u000f gegenw\u00e4rtig aber am auff\u00e4lligsten des makedonischen Nationalismus erfolgte, nahezu alle Bereiche der Kultur betr af, projizierten die wissenschaftlichen Kreise, die bereits Jahrzehnte ]XYRU PLP 6RUJH GLH 7UHQGV LQ GHU \u00c5QHXNRPSRQLHUPHQ 9RONVPXVLN\u00b4 YHUIROJPHQ\u000f MXI HNHQ diesen Segment der popul\u00e4ren Musik und konstruierten eine sich geradezu gegenseitig bedingende und ve rst\u00e4rkende Beziehung zwischen dem neuen Nationalismus und dem \u00c5Y|ONLV\u0143OHQ 7RQ\u00b4 GHU VL\u0143O GXU\u0143OJHOHQG PUMQVIRUPLHUHQGHQ \u00c5)RON - 0XVLN\u00b4B GLHVH MQ VL\u0143O politische (de -)legitimierende Funktion stand indes im Mittelpunkt vieler solcher Studien. Daher \u00fcberrascht es nicht, dass viele von ihnen scheinbar verkannten, dass Musik eben mehr MOV GHU \u00c56RXQGPUM\u0143N HLQHU =HLP\u00b4 11 sein kann. 12 Zwar stellt die Musik in der Tat nicht nur einen 10 Dazu geh\u00f6ren u.a. die Arbeiten zur Sprache und Sprachpolitik w\u00e4hrend und nach dem Zerfall des sozialistischen Jugoslawiens. 6LHOH ]B%B\u001d %XJMUVNL\u000f 5MQNR \u000b2002\f\u001d IL\u0143M \u00d3H]LNMB 6R\u0143LROLQJYLVPL\u0100NH PHPHB %HRJUMG\u001d Biblioteka XX vek; KnjL\u00e7MUM NUXJ\u001e *UHHQNHUJ\u000f 5RNHUP GB \u000b2004\f\u001d IMQJXMJH MQG HGHQPLP\\ LQ POH %MONMQVB SerboCroatian and Its Disintegration. Oxford: Oxford University Press; Busch, Birgitta; Kelly-Holmes, Helen (Hg.) (2004): Language, discourse, and borders in the Yugoslav successor states. Buffalo: Multilingual Matters Ltd.; %XJMUVNL\u000f 5MQNR \u000b200E\f\u001d 1RYM OL\u0143M \u00d3H]LNMB 6R\u0143LROLQJYLVPL\u0100NH PHPHB 2B $XIOB %HRJUMG\u001d %LNOLRPHNM ;; YHN\u001e .Q\u00d3L\u00e7MUM NUXJ\u001e FYHPNRYL\u00fe\u000f .VHQL\u00d3M \u000b2010\f\u001d 6SUM\u0143OSROLPLN XQG QMPLRQMOH HGHQPLPlP LP VR]LMOLVPLV\u0143OHQ -XJRV lawien (19451991). Serbokroatisch, Albanisch, Makedonisch und Slowenisch. 1. Aufl. Wiesbaden: Harrassowitz \u000b%MONMQRORJLV\u0143OH 9HU|IIHQPOL\u0143OXQJHQ\u000f D0\f\u001e .RUGL\u00fe\u000f 6Q\u00d3H\u00e7MQM \u000b2010\f\u001d -H]LN L QM\u0143LRQMOL]MPB =MJUHN\u001d GXULHX[B =X den Problemen der so genannten Erinneru ngskultur, der Erinnerungspolitik sowie zum *HV\u0143OL\u0143OPVUHYLVLRQLVPXV VLHOH ]B %\u001d .XO\u00d3L\u00fe\u000f 7RGRU \u000b2010\f\u001d 8PNlPSIPH 9HUJMQJHQOHLPHQB GLH .XOPXU GHU Erinnerung im postjugoslawischen Raum ; Essay. 1. Aufl. Berlin: Verbrecher-Verlag; Radonic, Ljiljana (2010): Krieg um die Erinnerung. Kroatische Vergangenheitspolitik zwischen Revisionismus und europ\u00e4ischen Standards. Frankfurt am Main: Campus (Campus Forschung, 949). 11 GHU %HJULII \u00c56RXQGPUM\u0143N HLQHU =HLP\u00b4 LVP RROO MXI GHQ GRNXPHQPMUILOP \u0081NHU 7XUNR -Folk Musik in Serbien Sav taj folk (All dieser Folk) zur\u00fcckzuf\u00fchren. Siehe: Kupres, Radovan (2004): Sav taj folk. B92. Serbien, 200'. B92. Vgl. auch: Itano, Nicole (2008): Turbo-IRON\u001d 6HUNLM\u00b7V SROLPL\u0143MO VRXQGPUM\u0143NB HQ\u001d 6\u0143LHQ\u0143H 0RQLPRU 100 \u000b112\fB 12 Dass Musik es vielmehr vermag, eben nicht lediglich als Instrument oder Begleiterscheinung einer bestimmten politischen Elite oder eines politischen Projektes \u00b2 Gruppenzugeh\u00f6rigkeitsgef\u00fchle entstehen zu lassen, belegen auch verschiedene Untersuchungen, die die Musik selbst, ihre Pr oduktion, Rezeption, Kommunikationsfunktion, aber auch ihre \u00c4sthetik in einem breiteren gesellschaftlichen Zusammenhang untersuchen. Musikwissenschaftliche Analysen heranzuziehen, in deren Mittelpunkt eben nicht nur die Texte, sondern auch die harmonischen, rhythmischen und melodischen Elemente einzelner Lieder, die entsprechende Musikform, Instrumentarium und Stilrichtung etc. stehen, kann dennoch sicherlich produktiv sein. Zu theoretischen und methodischen Ressourcen, auf die eine solche Analyse zur\u00fcckgreifen kann, siehe z.B.: Agawu, V. Kofi (2009): Music as discourse. Semiotic adventures in romantic music. New York: Oxford University Press; Blacking, John (1982): The Structure of Musical Discourse. The Problem of the Song Text. In: Yearbook for Traditional Music 14, S. 15 \u00b2 23; Cloonan, Martin (1999): Pop and the Nation -State: Towards a Theorisation. In: Popular Music 18 (2), S. 193\u00b2 207; C\u00f4t\u00e9, Thierry (2011): Popular Musicians and Their Songs as Threats to National Security: A World Perspective. In: The Journal of Popular Culture 44 (4), S. 732\u00b2 754; Feld, Steven; Fox, Aaron A. (1994): Music and Language. In: Annual Review of Anthropology 23 (1), S. 25\u00b2 53; Nattiez, Jean Jacques (1990): Music and discourse. Toward a semiology of music. Princeton: Princeton University Press; Roy, William G.; Dowd, Timothy J. (2010): What Is Sociological about Music? In: Annual Review of Sociology 36 (1), S. 183\u00b2 203; Samuels, David W.; Meintjes, Louise; Ochoa, Ana Maria; Porcello, Thomas (2010): Soundscapes: Toward a Sounded Anthropology. In: Annual Review of Anthropology 39 (1), S. 329\u00b2 345; Shelemay, Kay Kaufman (2011): Musical Communities: Rethinking the Collective in Music. In: Journal of the American Musicological Society 64 (2), S. 349\u00b2 3E0\u001e 6PUMPPRQ\u000f -RQ \u000b1E83\f\u001d JOMP LV \u00b6SRSXO MU PXVL\u0143\u00b7\" HQ\u001d 7OH 6R\u0143LRORJL\u0143MO Review 31 (2), S. 293\u00b2 30E\u001e 6PUHHP\u000f -ROQ \u000b2003\f\u001d \u00b6)LJOP POH 3RRHU\u00b7\u001d 7OH 3ROLPL\u0143V RI 0XVL\u0143 MQG POH 0XVL\u0143 RI 3ROLPL\u0143VB In: Government and Opposition 38 (1), S. 113\u00b2 130. Aufschlussreiche \u00dcberlegungen zum Umgang der Geschichtswissenschaft mit der Musik bieten auch Sven Oliver M\u00fcller und J\u00fcrgen Osterhammel in ihrem Aufsatz: M\u00fcller, Sven Oliver; Osterhammel, J\u00fcrgen (2012): Geschichtswissenschaft und Musik. In: Geschichte und Gesellschaft 38 (1), S. 5\u00b2 20. 134 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk wichtigen Bestandteil des Alltages dar, sondern kann mit ihrem symbolischen und mobilisier enden Potenzial auch immer wieder politisch eingesetzt werden, sei es in Form HLQHV \u00c5%HJOHLPHIIHNPHV\u00b4 YRQ 3URPHVPHUHLJQLVVHQ XQG JMOONMPSMJQHQ\u000f MOV 7HLO HLQHU NHVPLPPPHQ \u00c5SROLPLV\u0143OHQ 7UMGLPLRQ\u00b4 \u000bRLH ]B%B 3MUPLVMQHQOLHGHU LQ -XJRVOMRLHQ\f RGHU QL\u0143OP zuletzt als wesentlicher Bestandteil staatlicher Symbolik in Form von Nationalhymnen. 13 Die Musik auf ihre m\u00f6gliche politische Dimension zu reduzieren, reicht aber nicht aus. Demnach w\u00e4re anzunehmen, dass auch am Beispiel des postjugoslawischen Wandels zumindest e inige systematische und umfassende Analysen der jugoslawischen bzw. postjugoslawischen Musikproduktion, -Rezeption, -Praxis und dann schlie\u00dflich auch ihrer Symboliken vorliegen. Doch genau das Gegenteil ist der Fall. Die inzwischen zahlreichen Arbeiten, di H YLHOPHOU HLQH $UP \u00c5NXQPH .ROOMJH\u00b4 GMUVPHOOHQ\u000f JHNHQ ]RMU HUVPH RHUPYROOH Anst\u00f6\u00dfe zur Untersuchung dieses Themas mit all der Vielfalt seiner einzelnen Fragestellungen, 14 gehen aber \u00fcber die Interpretation einzelner Liedtexte vor dem Hintergrund ihrer polit ischen Wirkung oder die Beschreibung von Akteuren bestimmter \u00c50XVLNV]HQHQ\u00b4 NMXP OLQMXVB $X\u0143O YHURXQGHUP NHL YLHOHQ VRO\u0143OHU 6PXGLHQ\u000f GMVV GLH 0XVLN LQ GHU 5HJHO QXU HLQH $UP \u00c5$QOMVV\u00b4 LVP RGHU NHVPHQIMOOV HLQHQ \u00c5MQMO\\PLV\u0143OHQ $XIOlQJHU\u00b4 darstellt. Denn nicht in jedem Text \u00fcber Musik ist von Musik auch die Rede. Oft werden die VR]LMOH +HUNXQIP GHV 3XNOLNXPV\u000f YHUV\u0143OLHGHQH 3UMNPLNHQ XQG $QOlVVH GHV \u00c50XVLNO|UHQV\u00b4\u000f die Biografien von S\u00e4ngern oder S\u00e4ngerinnen oder die an verkauften Tontr\u00e4gern gemessene Rezeption unt ersucht. Das h\u00e4ufige Ausbleiben einer Analyse etwa der Musikform und insbesondere des Verh\u00e4ltnisses zwischen Text und Musik in den untersuchten (vokal instrumentalen) Werken wirkt nicht nur verk\u00fcrzt, sondern hat auch Auswirkungen auf die \u00c55HL\u0143ORHLPH\u00b4 GHU H UORIIPHQ RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ (UNHQQPQLVVHB JLUG GMQQ GLH \u00c50XVLN\u00b4 MXI LOUH vermeintliche oder tats\u00e4chliche Symbolik reduziert, ohne etwa die wirtschaftliche Funktion von Musikproduktion und - vertrieb mit zu reflektieren, kommt es zu vereinfachten Darstellung en eben jener sozialen Funktion, die mit dieser Musik verbunden sein soll. GMVV HLQ *UR\u0089PHLO GHU VR]LMORLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ $UNHLPHQ 0XVLN MOV \u00c5HQVSLUMPLRQ\u00b4 I\u0081U GLH 8QPHUVX\u0143OXQJHQ GHV \u00c53ROLPLV\u0143OHQ\u00b4 HLQVHP]PH XQG RHLPHUOLQ HLQVHP]P\u000f ]HLJP QL\u0143OP ]XOHP]P MX\u0143O die Auswahl der Forschungsgegenst\u00e4nde. So scheint sich die Forschung \u00b2 die postjugoslawische wie die westeurop\u00e4ische \u00b2 im Hinblick auf die Popul\u00e4rmusik im HOHPMOLJHQ -XJRVOMRLHQ NH]HL\u0143OQHQGHURHLVH GR\u0143O JU|\u0089PHQPHLOV GHQ *HQUHV \u00c57XUNR -)RON\u00b4 und Rock 15 zu widm en, eignen sich diese doch bestens als vermeintliche Belege f\u00fcr 13 Zu einer interessanten vergleichenden verfassungsrechtlichen Untersuchung von Nationalhymnen siehe: H\u00e4berle, Peter (2007): Nationalhymnen als kulturelle Identit\u00e4tselemente des Verfassungsstaates. Berlin: Duncker & Humblot (Wissenschaftliche Abhandlungen und Reden zur Philosophie, P olitik und Geistesgeschichte, 44). 14 Aufschlussreiche Untersuchungen der Entwicklung popul\u00e4rer Musik im Spannungsverh\u00e4ltnis von staatlicher (Kultur-)Politik und Markt in Kroatien der 1990er Jahre sowie der transnationalen Beziehungen im Bereich der Pop-Musik im ehemaligen Jugoslawien stellen die Arbeiten von Catherine Baker dar: Baker, Catherine (2010): Sounds of the borderland. Popular music, war, and nationalism in Croatia since 1991. Burlington: Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series); Baker, Cat herine (2006): The Politics of Performance: Transnationalism and its Limits in Former Yugoslav Popular Music, 1999\u00b2 2004. In: Ethnopolitics 5 (3), S. 275\u00b2 2E3\u001e %MNHU\u000f FMPOHULQH \u000b2008\f\u001d JOHQ 6HYH 0HP %UHJRYL\u00feB )RONORUH\u000f 7XUNRIRON MQG POH %RXQGMULHV RI FURMPLM n Musical Identity. In: Nationalities Papers 36 (4), S. 741\u00b2 764; Baker, Catherine (2010): Popular Music and Political Change in Post-7X\u0101PMQ FURMPLM\u001d \u00b6HP V $OO POH 6MPH\u000f 2QO\\ +H V 1RP +HUH\u00b7\" In: Europe-Asia Studies 62 (10), S. 1741\u00b2 1759. 15 Neben dem bereits zitierten Werk von Gordy, geh\u00f6ren vor allem der Beitrag von Sabrina Ramet und das Buch GHV %HOJUMGHU 0XVLNNULPLNHUV -MQ\u00d3MPRYL\u00fe ]X GHQ RROO NHGHXPHQGVPHQ UNHUNOL\u0143NVGMUVPHOOXQJHQ GHU jugoslawischen Rockmusik, die hier jedoch nicht explizit behandelt wird. Siehe: Ramet, Sabrina Petra (2002): %MONMQ NMNHOB 7OH GLVLQPHJUMPLRQ RI KXJRVOMYLM IURP POH GHMPO RI 7LPR PR POH IMOO RI 0LORVHYL\u00feB 4B $XIOB %RXOGHU\u001d JHVPYLHR 3UHVV\u001e -MQ\u00d3MPRYL\u00fe\u000f 3HPMU \u000b+JB\f \u000b1EE8\f\u001d HOXVPURYMQM K8 UR\u0143N HQ\u0143LNORSHGL\u00d3M 1E60 -1997. 2. Aufl. Beograd: Geopoetika. Die meisten anderen Beitr\u00e4ge zu diesem Thema untersuchen die politische Funktion der jugoslawischen Rockmusik und unterstreichen ihren oppositionellen Charakter. Vgl. z.B. Monroe, Alexei 135 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk symbolische Marker verschiedener politischer Gesinnungen im Laufe der 1990er Jahre. 16 Auch die meisten neueren Forschungsarbeiten versuchen, die oft gleichen Fragen \u00fcber die symbolischen, polit ischen oder sozialen Aspekte dieser Musik zu beantworten oder die bestehenden Forschungsergebnisse kritisch zu hinterfragen, indem sie etwa die \u00c5PUMQVQMPLRQMOH\u00b4 9HUNUHLPXQJ XQG 5H]HSPLRQ GHU 0XVLN HLQ]HOQHU 0XVLNHU HUIRUV\u0143OHQB GMV seit Mitte der 1990er Jah UH MX\u0143O LQ GHU \u00c5RHVPOL\u0143OHQ\u00b4 6\u0081GRVPHXURSMIRUV\u0143OXQJ HLQVHP]HQGH Interesse am Turbo - Folk (bzw. an der (post -)jugoslawischen Rockmusik) scheint indessen genauso wenig wie in der Region abzunehmen. 17 Interessanterweise scheint die Besch\u00e4ftigung mit den beiden Ge nres im Hinblick auf den (post -) jugoslawischen Raum weiterhin den kultur - und sozialwissenschaftlichen Ans\u00e4tzen vorbehalten zu bleiben, w\u00e4hrend musikwissenschaftliche Studien eher eine Seltenheit darstellen. Somit bleibt auch der postjugoslawische (Turbo - ) Folk als Forschungsthema lediglich ein Ausgangspunkt f\u00fcr Gesellschaftsanalysen unterschiedlicher Art, die letztlich seit Jahren und sogar Jahrzehnten einen eigenen Wissensbestand generieren, den es als System von Repr\u00e4sentationen hier zu untersuchen gilt . 3OMVHQ GHU \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ \u00c5 Folk 18- )RUV\u0143OXQJ\u00b4 -MOU]HOQPH NHYRU \u00c5RHVPOL\u0143OH\u00b4 )RUV\u0143OHU GMV 7OHPM I\u0081U VL\u0143O HQPGH\u0143NPHQ\u000f JHO|UPHQ YHUV\u0143OLHGHQH $XVSUlJXQJHQ GHV \u00c53OlQRPHQV )RONC1HR - )RON\u00b4 LQ GHQ PHLVPHQ )lOOHQ ]X GHQ Forschungsgegenst\u00e4nden der jugoslawischen For schungslandschaft. 19 Angesichts des 8PVPMQGHV\u000f GMVV HV LQ %H]XJ MXI GMV \u00c5QHXH 3OlQRPHQ\u00b4\u000f GMV JU|\u0089PHQPHLOV VPMUNHU .ULPLN GHU Wissenschaft ausgesetzt war, kaum mehr Konsens geben konnte, lohnt sich ein genauerer Blick auf die Geschichte dieser Forschungsarbe iten. Im Folgenden soll zun\u00e4chst anhand einer breiten Zusammenstellung soziologischer, politikwissenschaftlicher, ethnologischer und musikwissenschaftlicher Studien die Entwicklung der Interpretationen des jugoslawischen Folks nachgezeichnet werden. Davon ausgehend werden die am h\u00e4ufigsten vertretenen (2000a): Balkan Hardcore. Pop culture and paramilitarism. In: Central Europe Review 2 (24). Online verf\u00fcgbar unter http:\/\/www.ce-review.org\/00\/24\/monroe24.html, zuletzt gepr\u00fcft am 29.08.2010; Monroe, Alexei (2000b\f\u001d 7RHQP\\ KHMUV RI IMLNM\u0143O\u000f 7RHQP\\ KHMUV RI\" \" Slovenia's provocative musical innovators. In: Central Europe Review 2 (31). Online verf\u00fcgbar unter http:\/\/www.ce-review.org\/00\/31\/monroe31.html, zuletzt gepr\u00fcft am 29.08.2010; McGrady, Conor (2001): Raising the Volume: Laibach: Art, Ideology and War. In: Fortnight (398), S. 15\u00b2 17; Steinberg, Marc W. (2004): When politics goes pop. On the intersections of popular and political culture and the case of Serbian student protests. In: Social Movement Studies 3 (1), S. 3\u00b2 29; Mijatovic, %UMQM \u000b2008\f\u001d \u00c57OURRLQJ 6PRQHV MP POH 6\\VPHP\u00b5B 5R\u0143N 0XVL\u0143 LQ 6HUNLM GXULQJ the 1990s. In: Music & Politics 2 (2), S. 1\u00b2 20. Zur Pop- und Rockmusik in Jugoslawien und im postjugoslawischen Raum, vor allem in Kroatien VLHOH MX\u0143O\u001d .RVPHOQLN\u000f %UMQNR \u000b2011M\f\u001d (URV\u000f OM\u00e7L L SRS -rock-pjesme. Seksizam i profit u hrvatskoj pop- i rockglazbL X GHYHGHVHPLPMB =MJUHN\u001d )UMPXUM\u001e +UYMPVNR GUX\u00e5PYR SLVM\u0143M\u001e .RVPHOQLN\u000f %UMQNR \u000b2011\f\u001d 3RSNMO\u0100UB =MSUH\u00e5L\u00fe\u001d Fraktura (Biblioteka Platforma, 24). 16 Darauf wird weiter im Text n\u00e4her eingegangen. 17 Zu den neuesten Arbeiten zum Turbo-Folk geh\u00f6ren etwa Cvoro, Uro s (2012): Remember the nineties? Turbofolk as the vanishing mediator of nationalism. In: Cultural Politics 8 (1), S. 121\u00b2 137\u001e *UX\u00d3L\u00fe\u000f 0MUL\u00d3M \u000b2012\f\u001d Reading the Entertainment and Community Spirit. %HRJUMG\u001d HQVPLPXP ]M NQ\u00d3L\u00e7HYQRVP L XPHPQRVP \u000b1MXNM R NQ\u00d3L\u00e7 evnosti). Zu den neuesten Arbeiten \u00fcber die (post-\f\u00d3XJRVOMRLV\u0143OH 5R\u0143NPXVLN JHO|UHQ 3HUNRYL\u00fe\u000f $QPH (2011): Sedma republika. Pop kultura u YU raspadu. Zagreb: Novi liber; Kostelnik (2011a); Misina, Dalibor (2013): Shake Rattle and Roll. Yugoslav Rock Music and the Poetics of Social Critique. Burlington: Ashgate \u000b$VOJMPH 3RSXOMU MQG )RON 0XVL\u0143 6HULHV\fB 6LHOH MX\u0143O ]XP 9HUOlOPQLV ]RLV\u0143OHQ 0XVLN XQG HGHRORJLH\u001d HYM\u0100NRYL\u00fe\u000f Ivan (2013): Kako smo propevali. Jugoslavija i njena muzika. Beograd: Laguna. 18 Die BezeichnuQJ \u00c5)RON\u00b4 RLUG LP 7H[P MOV \u0081NHUJHRUGQHPHU %HJULII I\u0081U GLH MQ 9RONVPXVLN MQJHOHOQPH 3RSXOlUPXVLN NHQXP]P\u000f GLH LQ YHUV\u0143OLHGHQHQ =HLPHQ YRQ GHU JLVVHQV\u0143OMIP XQPHUV\u0143OLHGOL\u0143O MOV \u00c51HR -)RON\u00b4\u000f \u00c57XUNR -)RON\u00b4 HP\u0143B NHQMQQP RXUGHB 19 Als Ausnahmen sind allenfalls die HQJOLV\u0143OVSUM\u0143OLJHQ $UNHLPHQ YRQ $QGUHL 6LPL\u00fe ]X NHPUM\u0143OPHQB 9JOB ]B%B 6LPL\u00fe\u000f $QGUHL \u000b1E76\f\u001d FRXQPU\\ \u00b7Q\u00b7 JHVPHUQ KXJRVOMY 6P\\OHB FRQPHPSRUMU\\ )RON 0XVL\u0143 MV M 0LUURU RI 6R\u0143LMO 6HQPLPHQPB In: Journal of Popular Culture 10 (1), S. 156\u00b2 166. 136 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Interpretationsans\u00e4tze zusammenfassend dargestellt. Abschlie\u00dfend soll die Frage nach der JLUNXQJ GLHVHU RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ 7OHVHQ LP +LQNOL\u0143N MXI GLH \u00c53ROLPLVLHUXQJ\u00b4\u000f GBOB GLH Unterstellung politischer Wirkung , von Folk -Musik in der Region beantwortet werden. \u00c51HXNRPSRQLHUPH 9RONVPXVLN\u00b4 C \u00c51HR - )RON\u00b4 20 \u00c5LG@MV VRJHQMQQPH \u00c4QHXNRPSRQLHUPH 9RONVOLHG\u00b6 L\"@ LVP HLQ 3OlQRPHQ\u000f GMV PLP VHLQHP Expansionismus fast alle anderen folkloristischen Ausdrucksformen verdr\u00e4ngte un d ersetzte. Das neukomponierte Volkslied dr\u00e4ngt zu uns vor dank dem Radio, den Schallplatten, den Kassetten, dem Fernsehen, den Konzerten, den Kneipen, den Volksfesten, kollektiven Veranstaltungen von Betriebsfesten bis hin zu den Hochzeiten. Es ist \u00fcberal O XP XQV OHUXP\u000f HV OMP VL\u0143O LQ XQVHUHP MOOPlJOL\u0143OHQ 5MXP HLQJHQLVPHPB\u00b4 21 GLHVHU 1E88 MNJHGUX\u0143NPHQ GHILQLPLRQ GHU \u00c5QHX NRPSRQLHUPHQ 9RONVPXVLN\u00b4\u000f GLH HLQHU versp\u00e4teten Warnung vor einer Naturkatastrophe gleicht, gingen fast zwei Jahrzehnte wissenschaftlicher $XVHLQMQGHUVHP]XQJ PLP GHP \u00c51HR - )RON\u00b4 YRUMXVB )MVP JOHL\u0143O]HLPLJ PLP GHQ JU|\u0089HUHQ (UIROJHQ GHU HUVPHQ \u00c5)RON - 6PMUV\u00b4 GHU VSlPHQ 1E60HU XQG IU\u0081OHQ 1E70HU -MOUHQ NMP HV MX\u0143O ]X HUVPHQ RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ GHNMPPHQ \u0081NHU GMV \u00c5QHXH 3OlQRPHQ\u00b4\u000f RHQQ MX\u0143O zun\u00e4chst nur vereinzelt: \u00c5HQ POH HMUOLHU SHULRG RI POH HPHUJHQ\u0143H RI 1F)0 22 in the seventies and later on, not many scholarly works which employed a broad interdisciplinary theoretical ground were published on the genre, mostly the field included articles and essays co ncerning folklo rist SHUVSH\u0143PLYHV RI POLV JHQUH \u000bHYMQRYL\u00fe 1E73\f\u000f RU PHGLM MQMO\\VLV RI 79 UHSUHVHQPMPLRQV RI \u00b6QHR IRON PXVL\u0143\u00b7 \u000b-HYUHPRYL\u00fe 1EE3\f\u000f HPSOR\\LQJ POH \u0143MPHJRULHV MQG PHUPV RULJLQMOO\\ invented for other types of research (so -called history of folk arts, media conten t analysis, sociological studies and the like). Consequently, most of the research on NCFM was part RI POH VR\u0143LRORJL\u0143MO MQG HPOQRORJL\u0143MO VPXGLHV RQ POH \u00b6OLIHVP\\OHV RI POH \\RXPO\u00b7\u000f RU \u00b6YMOXH RULHQPMPLRQV RI POH \\RXPO\u00b7\u000f \u00b6VR\u0143LMO VPUMPLIL\u0143MPLRQV RLPOLQ KXJRVOMY VR\u0143LHP\\\u00b7 \u000bVHH\u001d 3UL\u0143M 1E8D\u001e 3H\u00e5L\u00fe 1E77\fB 7OH VPURQJ PHQGHQ\u0143\\ PR ORRN MP POH ROROH 1F)0 MV M \u00b6SOHQRPHQRQ LQ LPVHOI\u00b7\u000f \u00b6RULJLQMO \u0143XOPXUMO H[SUHVVLRQ\u00b7\u000f M \u00b6PRPMOO\\ QHR VP\\OH RI PXVL\u0143 SURGX\u0143PLRQ\u00b7 MQG POH OLNH\u000f prevailed in the writings of sociologists, musicolog LVPV\u000f MQG HPOQRORJLVPV \u000bVHH HYMQRYL\u00fe 1973; Kultura 1E70\fB\u00b4 23 So trug auch und gerade die Wissenschaft dazu bei, die neue Musik unter dem Namen der \u00c5QHX NRPSRQLHUPHQ 9RONVPXVLN\u00b4 ]X YHUHRLJHQ\u000f LQGHP VLH GLHVH MOV HLQ]LJMUPLJHV \u00c53OlQRPHQ\u00b4 HQPGH\u0143NPH XQG LOU ]X nehmend Aufmerksamkeit schenkte. \u00c57OH OMNHOLQJ RI POH 1F)0 JHQUH\u000f RU V\u0143HQH\u000f MV M \u00b6SOHQRPHQRQ\u00b7\u000f OHG LQPR POH VPURQJ PHQGHQ\u0143\\ RI V\u0143OROMUV MQG analysts to observe, describe and explain it as a whole, grasping various aspects of its production at the same time , including the audience, modes of production, verbal and PXVL\u0143MO MVSH\u0143PV RI POH JHQUH LPVHOI\u000f MQG POH OLNHB\u00b4 24 \u00dcber die fr\u00fche sten Versuche einer systematischen Untersuchung des Neo - Folks schrieb GLH %HOJUMGHU ILPHUMPXURLVVHQV\u0143OMIPOHULQ 0MUL\u00d3M *UX\u00d3L\u00fe LQ LOUHU 2012 YHU|IIHQPOL\u0143OPHQ 6PXGLH\u001d \u00c52QH RI POH PRVP LQ\u0143OXVLYH MQG PRVP MPNLPLRXV HIIRUPV RI POMP NLQG\u000f MOPORXJO IRUPXOMPHG and presented in the form of a radio discussion published in the journal Kultura , was a joint paper done by several prominent intellectuals of the time, created in the form of an LQIRUPMO GLV\u0143XVVLRQ RQ 1F)0 RU \u00b61HR )RON 0XVL\u0143\u00b7B 7OH GLV\u0143XVVLRQ SXNOLVOHG LQ POH 20 Beide Bezeichnungen wurden in der Wissenschaft benutzt, auch wenn die erstere wesentlich h\u00e4ufiger auftritt. Der vorliegende Text orientiert sich an der jeweils eingesetzten Terminologie in der besprochenen wissenschaftlichen Literatur, ansonsten werden beide Begriffe grunds\u00e4tzlich synonym verwendet. 21 $QMVPMVL\u00d3HYL\u00fe\u000f %UMPLVOMY \u000b1E88\f\u001d 2 ]ORXSRPUHNL QMURGQH PX]LNHB In: Kultura (80-81), S. 147\u00b2 156, hier 147. 22 Newly composed folk music (Anm. d. Aut.) 23 *UX\u00d3L\u00fe \u000b2012\f\u000f 6B 41B 24 a.a.O., S. 41f. 137 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk \u00d3RXUQMO XQGHU POH PLOH \u00b61RYM QMURGQM PX]LNM \u000b1HR )RON 0XVL\u0143\f\u00b7 RMV GLYLGHG LQPR IRXU parts: the first covered general notes on NCFM, the second was on the audience of this genre, the third was dedicated to the authors and singers involved in this scene, an d the forth gave some concluding remarks on the whole discussion from the perspective of aesthetical and sociological standpoints (Kultura 1970). However, the discussion did not quite follow the firm structure outlined in the beginning of its published ver sion. The participants in the discussion unsystematically discussed many issues of popular music studies, however, often failing to reach theoretically rooted conclusions. On the other hand, the participants themselves showed awareness of the lack of theor etical tools available with regard to the analysis of such phenomena. However, instead of a higher degree of reflexivity on global issues of popular culture and mass media communications, they argued for viewing NCFM itself as a unique, particular, local p henomenon, comparing it to the production of classical music and its distribution and consumption. In general, although some of them mentioned overall changes in the SURGX\u0143PLRQ MQG \u0143RQVXPSPLRQ RI \u0143XOPXUH MV NM\u0143NJURXQG LQIRUPMPLRQ \u000b*ROXNRYL\u00fe -3H\u00e5L\u00fe\f\u000f these d iscussants mostly compared NCFM with other popular and artistic genres in Yugoslavia, failing to place it in the context of some broader theoretical discussion. This approach also legitimized the common way of discussing popular music in former Yugoslavia that entails discussion in an informal way, in a form of exchange of GLV\u0143XVVMQPV\u00b7 SHUVRQMO RSLQLRQV RQ POH PMPPHU\u000f RLPO QR RNOLJMPLRQ PR SURGX\u0143H M\u0143MGHPL\u0143 arguments which would support their views. \u00b5 25 Doch w\u00e4hrend die Autorin im Hinblick auf die Pionierarbe iten \u00fcber den Neo -Folk vor allem die vermeintlich oder tats\u00e4chlich fehlende theoretische Fundiertheit bem\u00e4ngelt, geht sie der Frage nach der Funktion dieser wissenschaftlichen Arbeiten nicht nach, auch wenn sie die XQPHUV\u0143OLHGOL\u0143OHQ \u00c5LGHRORJLV\u0143OHQ\u00b4 3RVLPLR nen einzelner Autoren erkennt: \u00c5 This form of scholarly discussion, or writing, mainly, remained a leading type of public, journalist or academic speech on popular music in Serbia, for decades later on. The authors and discussants that dealt with this topic later referred to this event and paper (Kultura 1E70\f\u000f VRPH \\HMUV OMPHU \u000b\u00ffRORYL\u00fe 2000\u001e HYMQRYL\u00fe 1E73\fB 7OH NMVL\u0143 acknowledgement of NCFM as a totally new phenomenon, totally unique and original, was to provide a reason for the absence of theoretically inf ormed criticism. On the one hand, it paved the way for the uncritical recognition of this phenomenon as an authentic H[SUHVVLRQ RI UHJLRQMO \u00b6\u0143RPPRQ SHRSOH\u00b7V PMVPH\u00b7\u000f ROL\u0143O LQMXJXUMPHG LPV ULJOP PR NH SURGX\u0143HG PMVVLYHO\\ IRU \u00b6POH IRON\u00b7B 2Q POH RPOHU OMQG\u000f LP opened up a space for commentators of all profiles to write about popular music either in extremely critical, or extremely praising manner, in accordance with their personal ideological preferences, without any firm point of reference or focal point which would relate the debate on popular music to some other intellectual debates in the country or abroad. In both cases, it seemed that the analysts, commentators and scholars delineated themselves from the core audiences of NCFM (or later turbo -folk) audience s, declaring themselves as being \u00b6RXPVLGH\u00b7 POH MXGLHQ\u0143HV\u00b7 SHUVSH\u0143PLYH MQG RLPORXP M\u0143PLYH SMUPL\u0143LSMPLRQ LQ POH \u0143RQVXPSPLRQ RI POLV PXVL\u0143B\u00b4 26 Gerade in Anbetracht der richtig bemerkten Dauerhaftigkeit dieser Form von Kritik am Folk stellt sich die Frage, wie der Umstand, dass viele sich dem Neo -)RON \u00c5IUHL\u00b4 QlOHUPHQ und sich ohne Ausnahme (?) vom Genre distanzierten, zu erkl\u00e4ren sei. 0LP GHU RM\u0143OVHQGHQ 3RSXOMULPlP YRQ 6lQJHUQ XQG 6lQJHULQQHQ RLH 6LOYMQM $UPHQXOL\u00fe 27 RGHU IHSM IXNL\u00fe NHUHLPV LQ GHQ 1E70HU\u000f XQG 0LU RVOMY HOL\u00fe 28 und Lepa Brena in den 1980er 25 a.a.O., S. 43ff. 26 Ebd. 27 Dazu VLHOH\u001d 0MUNRYL\u00fe\u000f GUMJMQ \u000b2011\f\u001d .Q\u00d3LJM R 6LOYMQLB =MJUHN\u001d 9B%B=B \u000b%LNOLRPHNM 3RVHNQM L]GMQ\u00d3M\fB 28 6LHOH HPRM\u001d 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E88M\f\u001d 0LURVOMY HOL\u00fe \u00b2 PLP R QMURGQ\u00d3M\u0100NR\u00d3 ]YH]GLB HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ instituta 36, S. 81\u00b2 E4\u001e 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E88N\f\u001d 3 URPHQH VPMPXVM NUR] PLP R SHYM\u0100X QRYRNRPSRQRYMQH 138 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Jahren ging auch die Entwicklung eines Marktes f\u00fcr popul\u00e4re Musik sowie die Professionalisierung im Hinblick auf Musikproduktion einher. Doch w\u00e4hrend die so JHQMQQPH \u00c50XVLNLQGXVPULH\u00b4 GXU\u0143OMXV XQPHUV\u0143OLHGOL\u0143OH *HQUHV produzierte und HQPVSUH\u0143OHQG HLQ YLHOIlOPLJHV $QJHNRP HU]LHOPH\u000f GMV YLHO HOHU \u00c5RHVPOL\u0143OHQ\u00b4 *HVHOOV\u0143OMIPHQ MOV einem sozialistischen Land entsprach, lancierten die sich verst\u00e4rkenden Marktmechanismen \u00b2 mit all ihren in der Forschung kritisierten Eigenschaf ten \u00b2 JHUMGH GLH QHXHQ \u00c56PMUV\u00b4 GHV Neo -Folks an die Spitze. Die Zahlen der verkauften Tontr\u00e4ger wie auch die Zahlen der Konzertbesucher belegten sp\u00e4testens zu Beginn der 1980er Jahre den Siegeszug dieser Musikrichtung \u00fcber alle anderen Genres der jugoslawi schen Unterhaltungsmusik. 29 Bereits die ersten Studien \u00fcber die neukomponierte Volksmusik artikulierten die wesentlichen Kritikpunkte. 30 Dazu geh\u00f6rte erstens die Ablehnung der Wissenschaft, dieses *HQUH \u0081NHUOMXSP PLP \u00c59RONVPXVLN\u00b4 JOHL\u0143O]XVHP]HQB (QJ NHPUM\u0143O tet, baute diese schlie\u00dflich QL\u0143OP MXI \u00c5PUMGLPLRQHOOHU\u00b4 RGHU \u00c5XUVSU\u0081QJOL\u0143OHU\u00b4 \u000b izvorna ) Volksmusik auf, die ja keine (namentlichen) Autoren kenne, sondern auf der k\u00fcnstlerischen Verarbeitung von volksnahen musikalischen Motiven und Formen, so wie dies etwa unter Aufsicht der 0XVLNUHGMNPLRQ YRQ 5MGLR %HOJUMG NHUHLPV LQ GHU =RLV\u0143OHQNULHJV]HLP PLP GHQ \u00c56HYGMOLQNH\u00b4 31 erfolgte. 32 Die Fragen, ob die Neo - Folk -0XVLN \u00c5PMPVl\u0143OOL\u0143O\u00b4 9RONVPXVLN VHL N]RB LQ RHO\u0143OHP 9HUOlOPQLV GLH PUMGLPLRQHOOHQ 0XVPHU ]XP \u00c51HXHQ\u00b4 HPRM LP Hinblick auf die Texte der Neo Folk - Lieder 33 st\u00fcnden, wurden bereits in den Anf\u00e4ngen solcher Forschung er\u00f6rtert, als Forschungsfragen aber nie g\u00e4nzlich verworfen. 34 Zweitens wurde der Umstand, dass die neukomponierte Volksmusik neue Komponisten bekam und sic O GHPHQPVSUH\u0143OHQG \u00d3HGHU $UP YRQ \u00c5N\u0081QVPOHULV\u0143OHU $QOHLPXQJ\u00b4 GXU\u0143O Musikredaktionen zu entziehen drohte, in Zusammenhang mit der Kritik des \u00c5.RPPHU]LHOOHQ\u00b4 MP 1HR -Folk gebracht. Der wachsende \u00f6ffentliche Erfolg einzelner S\u00e4nger und S\u00e4ngerinnen, der trotz ver schiedener Steuern und Geb\u00fchren, die der Staat \u00fcber eine Reihe von Institutionen einnahm, auch zu ihrem erheblichen Wohlstand f\u00fchrte, scheint aus der heutigen Sicht die Kritik der Wissenschaftlerinnen und Wissenschaftler zus\u00e4tzlich versch\u00e4rft zu haben. So YHUVX\u0143OPHQ HLQLJH $XPRUHQ\u000f GLH \u00c50\\POHQ\u00b4 \u0081NHU GLH HLQ]HOQHQ 6PMUV ]X GHNRQVPUXLHUHQ XQG YHUNQ\u0081SIPHQ GHQ \u00d3HRHLOLJHQ V\u0143OQHOOHQ \u00c5.MUULHUHMXIVPLHJ\u00b4 XQG |IIHQPOL\u0143OHQ (UIROJ PLP GHU \u00c5.XOPXU\u00b4 GHV 1HR -Folk - Publikums, das selber von einer Art \u00c53MUYHQ\u0081 - 0HQPMOLPlP\u00b4 JH pr\u00e4gt wurde. 35 QMURGQH PX]LNHB HQ\u001d (PQROR\u00e5NH VYHVNH \u000bE\f\u000f 6B 4E \u00b2 D7\u001e 6LHOH MX\u0143O 6PR\u00d3MQRYL\u00feV YHUJOHL\u0143OHQGH GMUVPHOOXQJHQ HLQ]HOQHU 6lQJHU RLH 0LURVOMY HOL\u00fe\u000f 7RPM =GUMYNRYL\u00fe\u000f \u00e4MNMQ \u00e4MXOL\u00fe RGHU GLH ]RLV\u0143OHQ HOL\u00fe XQG GHP RHVHQPO ich \u00d3\u0081QJHUHQ aeHO\u00d3NR -RNVLPRYL\u00fe\u001d 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E8E\f\u001d 0RGHOL XVSHOM X QRYRNRPSRQRYMQR\u00d3 QMURGQR\u00d3 PX]L\u0143L L UM]YR\u00d3 \u00c5QRYRNRPSRQRYMQH NXOPXUH\u00b4B HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 38\u000f 6B 12D \u00b2 136\u001e 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b2006\f\u001d =QM\u0100HQ\u00d3H L IXQN\u0143L\u00d3M PLPVNLO PRSRVM \u00c5 QRYRNRPSRQRYMQH NXOPXUH\u00b4B .RPSMUMPLYQM MQMOL]M PHGL\u00d3VNLO NLRJUMIL\u00d3M 0LURVOMYM HOL\u00feM L aeHO\u00d3NM -RNVLPRYL\u00feMB HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 6$18 D4\u000f 6B 14D \u00b2 159. 29 9JOB 9X\u00d3MGLQRYL\u00fe\u000f GLPLPUL\u00d3H \u000b1E88\f\u001d (NRQRPL\u00d3M X PMVRYQR\u00d3 NXOPXULB In: Kultura (80-81), S. 117\u00b2 146. 30 Ein sehr interessanter Aufsatz \u00fcber die verschiedenen Ebenen dieser Kritik und somit eine der seltenen Analysen der wissenschaftlichen (und \u00f6ffentlichen) Narrative \u00fcber die Neo-Folk-Musik in Jugoslawien ist der 1988 ver\u00f6ffentlichte Beitrag von Ines Prica in der Zeitschrift Kultura: Prica, Ines (1988): Mitsko poimanje naroda u kritici novokomponovane narodne muzike. In: Kultura (80-81), S. 80\u00b2 93. 31 In der Regel als aus dem Gebiet Bosnien-Herzegowinas stammende bezeichnete Lieder \u00fcber Liebe und Trauer, auch wenn in einzelnen Liedern gelegentlich auch andere Themen und Motive vorzufinden sind. 32 Vgl. Prica (1988). 33 Eine der ersten und anschlie\u00dfend sehr einflussreichen Untersuchungen der Liedtexte der neukomponierten Musik ist die Studie des EthnoloJHQ HYMQ \u00ffRORYL\u00fe MXV GHP -MOU 1E8DB 6LHOH\u001d \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ \u000b1E8D\f\u001d GLYO\u00d3M NQ\u00d3L\u00e7HYQRVPB (PQROLQJYLVPL\u0100NR SURX\u0100MYMQ\u00d3H SMUMOLPHUMPXUHB %HRJUMG\u001d 1ROLPB 34 9JOB *ROHPRYL\u00fe\u000f GLPLPUL\u00d3H 2B \u000b1EED\f\u001d GM OL \u00d3H QRYRNRPSRQRYMQM QMURGQM PX]LNM ]MLVPM QMURGQM\" HQ\u001d *OMVQLN Etnografskog instituta 44, S. 185\u00b2 189. 35 =XU GHNRQVPUXNPLRQ YRQ 0\\POHQ VLHOH ]B%B\u001d 6PR\u00d3MQRYL\u00fe \u000b1E88M\f\u001e 6PR\u00d3MQRYL\u00fe \u000b1E88N\f\u001e 6PR\u00d3MQRYL\u00fe \u000b2006\fB 139 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Die dadurch offensichtlich als bedroht empfundene Stellung der intellektuellen Elite I\u0081OUPH\u000f GULPPHQV\u000f ]X HLQHU .ULPLN\u000f GLH NUHLP MXIJHIMVVP MOV \u00c5.ULPLN GHU HUIROJORVHQ 0RGHUQLVLHUXQJ\u00b4 JHGHXPHP RHUGHQ N|QQPHB GMNHL VPHOOPHQ RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OH Arbeiten dem Neo -)RON \u00c5LOUH\u00b4 JHUPH JHJHQ\u0081NHU XQG VX\u0143OPHQ GLHVH 0XVLN XQG LOU |IIHQPOL\u0143OHV $XIPUHPHQ MOV \u00c5.LPV\u0143O\u00b4 RGHU \u00c56\u0143OXQG\u00b4 NXU]HUOMQG ]X GLVNUHGLPLHUHQB 9LHOPHOU VROOPH GMV 3XNOLNXP unter die Lupe genommen werden, dessen offensichtliche Begeisterung f \u00fcr diese Art von \u00c5.LPV\u0143O\u00b4 PLPPHOV HUSURNPHU 0HPORGHQ MXIJUXQG YRQ VR]LR|NRQRPLV\u0143OHQ )MNPRUHQ HUNOlUP RHUGHQ VROOPHB 6R \u00c5GHPRQVPULHUPHQ\u00b4 HLQLJH GLHVHU 8QPHUVX\u0143OXQJHQ\u000f GMVV HV VL\u0143O NHLP 3XNOLNXP XP 9HUPUHPHU HLQHV \u00c5SRSXOLVPLV\u0143OHV .XOPXUPRGHOOV\u00b4 OMQGHOPHB GLH neukomponierte 9RONVPXVLN VSUM\u0143O GHPQM\u0143O YRU MOOHP VRO\u0143OH 0HQV\u0143OHQ MQ\u000f GLH \u00c5RHQLJ JHM\u0143OPHPH %HUXIH\u00b4 aus\u00fcbten (Fabrikarbeiter, Verk\u00e4uferin etc.), wenig oder nicht qualifiziert waren und sich nach ihrer Migration aus D\u00f6rfern in die St\u00e4dte im Hinblick auf ih UH .XOPXU \u00c5LUJHQGRR ]RLV\u0143OHQ IMQG XQG 6PMGP\u00b4 NHIMQGHQB 36 Abgesehen von den inneren Widerspr\u00fcchen dieser Kritik am semi - urbanen Charakter des Neo - Folk - 3XNOLNXPV\u000f GLH ]RMU IHOOHQGHV \u00c5XUNMQHV 9HUOMOPHQ\u00b4 \u00b2 was auch immer das sein sollte \u00b2 bem\u00e4ngelte, es aber gl eichzeitig ausschloss, GMVV GLHVH 0HQV\u0143OHQ PURP] LOUHU \u00c58UNMQLVLHUXQJVPHQGHQ]HQ\u00b4 \u00d3HPMOV GMV HUR\u0081QV\u0143OPH 0RGHOO erreichen w\u00fcrden, zeigte sie vor allem etwas anderes. Diese Art von offen ausgesprochener Kritik einzelner Wissenschaftler, gest\u00fctzt von der Kriti N MQ GHU \u00c56\u0143OXQG - und\/oder Kitsch bVPOHPLN\u00b4 GHV 1HR -Folk ihrer Kollegen, offenbarte eine mal mehr mal weniger abwertende +MOPXQJ JHJHQ\u0081NHU 0HQV\u0143OHQ MXV \u00c5MQGHUHQ 6\u0143OL\u0143OPHQ\u00b4\u000f GLH YRU GHP LGHRORJLV\u0143OHQ Hintergrund des jugoslawischen Sozialismus zumindest frag w\u00fcrdig erschienen haben m\u00fcsste. Dabei zeigte sich die Kritik der Wissenschaft am Neo -Folk als elit\u00e4r und \u00b2 bereits in den 1980er Jahren \u00b2 defensiv zugleich. Durch eine solche Konstruktion der Gegens\u00e4tze \u00c5XUNMQ - UXUNMQ\u00b4\u000f \u00c5JHORNHQ -Y|ONLV\u0143O\u00b4 RGHU \u00c5LQPHOOHNPXHO l-SRSXOLVPLV\u0143O\u00b4 RXUGHQ LQGHV wom\u00f6glich schon im Laufe des letzten Jahrzehntes des sozialistischen Jugoslawiens die *UXQGOMJHQ I\u0081U GLH HLQJMQJV HURlOQPH \u00c57OHVH\u00b4 \u0081NHU GMV \u00c5MQGHUH 6HUNLHQ\u00b4 JHOHJPB Viertens kn\u00fcpfte ein Teil der Kritik des Neo - Folks an bereit s seit der Zwischenkriegszeit LPPHU RLHGHU MUPLNXOLHUPH 1MUUMPLYH \u0081NHU GLH \u00c55HLQOHLP\u00b4 GHU \u00c5HLJHQHQ\u00b4 9RONVPXVLN MQB 6R bem\u00e4ngelten verschiedene Autoren, nicht selten gerade Musikwissenschaftler, wiederholt GHQ \u00c5RULHQPMOLV\u0143OHQ\u00b4 FOMUMNPHU GHU QHXNRPSRQLHUPHQ Volksmusik oder, obgleich weniger, MOOJHPHLQ \u00c5IUHPGH (LQIO\u0081VVH\u00b4 \u00b2 etwa aus der spanischen oder mexikanischen popul\u00e4ren 0XVLNB 9RU MOOHP GLH YHUV\u0143OLHGHQHQ\u000f MOV \u00c5RULHQPMOLV\u0143O\u00b4 GHNOMULHUPHQ \u00c5GHNRUMPLYHQ\u00b4 PHORGLV\u0143OHQ (OHPHQPH\u000f GLH \u00c5PHOLVPMPLV\u0143OH\u00b4 6LQJPH\u0143OQLN N zw. harmonische Einfl\u00fcsse aus \u00c5P\u0081UNLV\u0143OHU\u00b4 RGHU \u00c5MUMNLV\u0143OHU\u00b4 0XVLN V\u0143OLHQHQ GHQ .ULPLNHUQ HLQ GRUQ LP $XJH JHRHVHQ ]X VHLQ\u000f R\u0081UGHQ VLH GR\u0143O GLH \u000bVHUNLV\u0143OH\f 9RONVPXVLN YHUIUHPGHQ XQG \u00c5LVOMPLV\u0143OHQ (LQIO\u0081VVHQ\u00b4\u000f GLH HV \u00c5NHL XQV QLH JMN\u00b4\u000f 7\u0081U XQG 7RU |IIQHQB 37 W \u00e4hrend sich die wenigen Stimmen aus der JLVVHQV\u0143OMIP\u000f GLH VRO\u0143OHQ \u00c5$UJXPHQPHQ\u00b4 RLGHUVSUM\u0143OHQ\u000f GMNHL LQ $XVI\u0081OUXQJHQ \u0081NHU GMV RVPMQLV\u0143OH OLVPRULV\u0143OH (UNH YHUOHGGHUPHQ XQG GMUMXI YHURLHVHQ\u000f GMVV GLHVH \u00c5(LQIO\u0081VVH\u00b4 YRQ der Musikwissenschaft auch in der T\u00fcrkei bzw. in den arabischen L\u00e4ndern als problematisch NHPUM\u0143OPHP R\u0081UGHQ\u000f I\u0081JPHQ VL\u0143O GLH ]XQHOPHQG HQPOMQJ GHU .MPHJRULHQ GHV HPOQLV\u0143O \u00c55HLQHQ\u00b4 36 GLHVH $UJXPHQPMPLRQ ]LHOP VL\u0143O JHRLVVHUPM\u0089HQ MOV \u00c5URPHU )MGHQ\u00b4 GXU\u0143O HLQHQ *UR\u0089PHLO GHU )RUV\u0143OXQJVMUNHLPHQ ]XP \u00c5)RO N\u00b4 VHLP GHQ 1E70HU -MOUHQ NLV OHXPH GXU\u0143OB =X GHQ HUVPHQ 8QPHUVX\u0143OXQJHQ GHV 3XNOLNXPV JHO|UHQ YRU MOOHP GLH $UNHLPHQ YRQ 0LOHQM GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00feB 9JOB GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1E88\f\u001d 3XNOLNM QRYH QMURGQH muzike. In: Kultura (80-81), S. 94\u00b2 116\u001e GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1EE2\f\u001d 1RYRNRPSRQRYMQM UMPQM NXOPXUM \u00b2 NL\u0100 SMPULRPL]MPB HQ\u001d 6R\u0143LROR\u00e5NL SUHJOHG 26 \u000b1 -4), S. 97\u00b2 107B %HVRQGHUV HLQIOXVVUHL\u0143O RMU LQGHV GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00feV 6MPPOXQJ PHOUHUHU 6PXGLHQ ]X GLHVHP 7OHPM\u001d GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1EE4\f\u001d 1HRIRON NXOPX ra. Publika i Q\u00d3HQH ]YH]GHB 6UHPVNL .MUORY\u0143L\u001e 1RYL 6MG\u001d H]GMYM\u0100NM NQ\u00d3L\u00e7MUQL\u0143M =RUMQM 6PR\u00d3MQRYL\u00feM \u000b%LNOLRPHNM (OHPHQPL\u000f 27\fB 37 Vgl. etwa $QMVPMVL\u00d3HYL\u00fe \u000b1E88\fB \u00c5(QPOHOQXQJHQ\u00b4 MXV \u00c5RHVPOL\u0143OHU\u00b4 0XVLN RGHU GHUHQ (LQIOXVV MXI GLH (QPVPHOXQJ und Entwicklung jugoslawischer Rock- und Popmusik wurden dagegen nie kritisiert. Vgl. Rasmussen, Ljerka 9LGL\u00fe \u000b1EED\f\u001d )URP 6RXU\u0143H PR FRPPRGLP\\\u001d 1HRO\\ -Composed Folk Music of Yugoslavia. In: Popular Music 14 (2), S. 241\u00b2 256, hier S. 249. 140 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk YHUOMXIHQGHQ $UJXPHQPH JHJHQ GMV \u00c52ULHQPMOLV\u0143OH\u00b4 LQ GHU 9RONVPXVLN VPHPLJ LQ GLH allgemeine wissenschaftliche Kritik des Neo - Folk ein. 38 Eine der wenigen Ausnahmen im Hinblick auf die genannten Ebenen der Untersuchung und Kritik des jugoslawischen Neo - Folks bildet die Arbeit der Musikologin Ljerka Vid L\u00fe Rasmussen. Ihre Untersuchungen beschr\u00e4nken sich nicht auf die pers \u00f6nliche Distanzierung YRQ GHU \u00c5QHX NRPSRQLHUPHQ\u00b4 .XOPXU\u000f VRQGHUQ NRPNLQLHUHQ HLQH 5HLOH YHUV\u0143OLHGHQHU Ans\u00e4tze. Dazu geh\u00f6ren Interviews mit Musikern, Produzenten oder dem Publikum genauso wie eine Analyse der Musikform, Beobachtung des Marktes f\u00fcr Popul\u00e4rmusik und die breitere Interpretation der Texte dieser Musik etc. Nicht zuletzt argumentierte Vid L\u00fe Rasmussen auch unter Ber\u00fccksichtigung der genannten Kritik ihrer jugoslawischen Kollegen. In ihrer 2002 publizierten, allerdings schon Ende der 1980er Jahre durchgef\u00fchrten Untersuchung schrieb sie \u00fcber diese Analysen des Neo - )RON MOV \u00c5\u0143XOPXUMO SOHQRPHQRQ\u00b4\u001d \u00c57OLV \u0143MP\u0143O\\ SOUMVH\u000f RIPHQ M GLVPUM\u0143PLRQ IURP M VHULRXV MQMO\\VLV\u000f LQ IM\u0143P UHYHMOV MQ MVS ect RI SOHQRPHQRORJL\u0143MO XQPHUVPMQGLQJ RI 1F)0B 7OH RNVHUYHU\u00b7V LQPHUHVP \u000bMQG \u00d3XGJHPHQP\f lies in appearances of style: iconography, symbols, metaphors. Images are thus conceptualized (kitsch, ahistoricity, mimicry) and turned into social categories (dual identity, hibridity). The concepts then become the reality of the music. In other words, debates about NCFM were by and large removed from the practice of the music. Economics and the social organization of the music, for example, recieved only a cursory atte ntion. [...] Furthermore, the production and consumption of NCFM have, as a rule, been left out. If audience views were taken into account, it was mainly for the purpose of giving some statistical validity to the pre - conceived sociological construction of their \u0143OMVV MQG GHPRJUMSOL\u0143 LGHQPLP\\B\u00b4 39 Diese und andere Ausf\u00fchrungen von 9LGL\u00fe -Rasmussen zur Kritik des Neo - Folks sowie ihre Beobachtungen zur Entwicklung der Ethnomusikologie in der Region unterscheiden sich , wie auch ihre eigene Deutung dieser Musik , v on der PHOUOHLPOL\u0143OHQ .ULPLN MP \u00c5.LPV\u0143O\u00b4B )\u0081U 9LGL\u00fe -Rasmussen geh\u00f6rten die Widerspr\u00fcche GHV \u00c53OlQRPHQV GHU QHX NRPSRQLHUPH 9RONVPXVLN\u00b4 ]X GHQ JLGHUVSU\u0081\u0143OHQ GHV sozialistischen Jugoslawiens . Gleichzeitig verneinte sie den vermeintlichen zerst\u00f6rerischen Impu OV GHU \u00c5QHX NRPSRQLHUPHQ .XOPXU\u00b4 XQG LOUH 5ROOH NHLP =HUIMOO Jugoslawiens: \u00c51F)0 UHIOH\u0143PHG POH H[LVPHQ\u0143H RI GLIIHUHQP \u0143XOPXUMO \u0143OMVVHV\u000f NXP LP MOVR UHYHMOHG POMP POH boundaries between them were porous. Similarly, it was a product and a reflection of contradictions and weaknesses in the Yugoslav political system, but also of its strenghts MQG XQLTXHQHVVB $NRYH MOO\u000f KXJRVOMYLM\u00b7V \u0143XOPXUMO GLYHUVLP\\ RMV SHUOMSV QRROHUH VR IXOO\\ and freely articulated than in its music. If nothing else, NCFM demonstrated, in a spectacular way, the vitality of traditional cultural patterns and their chameleon -like MNLOLP\\ PR \u0143OMQJH LQ UHVSRQVH PR VR\u0143LMO \u0143OMQJHB\u00b4 40 So war es Rasmussen zufolge der soziale Wandel, der sich auf die Ver\u00e4nderungen des Neo Folks ausgewirkt hatte und ni cht umgekehrt. Ber\u00fccksichtigt man dieses Argument vor dem Hintergrund der wissenschaftlichen Deutungen des Turbo -Folks \u00b2 einer Fortentwicklung des Neo -Folks \u00b2 seit Ende der 1980er Jahre, erscheinen diese in einem g\u00e4nzlich neuen Licht, vor allem aber b\u00fc\u00dfen sie Einiges an ihrer Erkl\u00e4rungskraft ein. 38 GM]X VLHOH\u001d $QMVPMVL\u00d3HYL\u00fe \u000b1E88\fB 39 Rasmussen, Ljerka V. (2002): Newly composed folk music of Yugoslavia. New York; London: Routledge (Current research in ethnomusicology, 1), S. xxix f. 40 a.a.O., S. 202. 141 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Turbo -Folk 41 \u00c5L7XUNR -folk] has been systematically and manipulatively used for breaking up the PRUMOLP\\ MQG \u0143LYLO RUGHU RI 6HUNLMQ VR\u0143LHP\\ IRU POH VMNH RI POH SRRHU RI POH 0LOR\u00e5HYL\u00fe regime. Together with the regim H\u00b7V SROLPL\u0143MO SURSMJMQGM\u000f POLV NLQG RI PXVL\u0143\u000f LPV JUHMPHVP stars, and the visual style of their representation supported the spread of crime, disorder, and fear. This is why this whole era of the politics of populism and nationalism, destruction and robber \\ M\u0143URVV 6HUNLM VORXOG NH VLPLOMUO\\ \u0143MOOHG \u00b67OH 0LOR\u00e5HYL\u00fe HUM\u00b7 MQG \u00b67OH PXUNR -IRON HUM\u00b7B\u00b4 42 Die Mehrheit der auf dem Gebiet des ehemaligen Jugoslawiens entstandenen Studien \u00fcber die Folk - Musik w\u00e4hrend und nach dem Zerfall des fr\u00fcheren gemeinsamen Staates st ammt aus der Sozialwissenschaft in Serbien. 43 Dieses vergleichsweise gr\u00f6\u00dfere wissenschaftliche Interesse an dieser Art von Musik, die sich bereits zu sozialistischen Zeiten, aber auch nach dem Zerfall des gemeinsamen Staates und sogar w\u00e4hrend der postjugosl awischen Kriege in allen Teilen Jugoslawiens gro\u00dfer Beliebtheit erfreute, 44 l\u00e4sst sich auf eine zentrale These zum QM\u0143O 1EE0 HQPVPMQGHQHQ \u00c57XUNR -)RON\u00b4 ]XU\u0081\u0143NI\u0081OUHQB GHU 7XUNR -Folk entstand n\u00e4mlich nicht nur in Serbien, sondern stelle ein spezifisch serbisch HV \u00c53OlQRPHQ\u00b4 GMU\u000f GMV XQPUHQQNMU PLP GHP VHUNLV\u0143OHQ 1MPLRQMOLVPXV XQG GHP 5HJLPH YRQ 6ORNRGMQ 0LOR\u00e5HYL\u00fe YHUNQ\u0081SIP VHLB UNHU GLHVH 9HUNLQGXQJ VSUM\u0143O MX\u0143O HYMQM .URQ\u00d3M\u000f HLQH GHU SURPLQHQPHVPHQ \u00c5([SHUPLQQHQ\u00b4 I\u0081U GMV Thema Turbo -Folk in Serbien 45: \u00c5\u00b67XUNR -folN\u00b7 SRS PXVL\u0143 SURYHG PR NH MQRPOHU VOR\u0143N -absorber of social discontents, an MPM]LQJO\\ HIIL\u0143LHQP LQYHQPLRQ RI POH 6HUNLMQ PHGLM XQGHU POH UXOH RI 6ORNRGMQ 0LOR\u00e5HYL\u00feB In the beginning of the nineties, the idea of turbo -folk music assimilated the following mus ical directions: the already existent newly composed folk music, the most popular branch of music entertainment in former Yugoslavia, which combined the elements of traditional folk music with more contemporary pop and rock music created under West Europea n and American cultural influences, and its two new variants: turbo or techno -folk, as well as the newly composed nationalistic and patriotic war songs, which encouraged Serbian warriors in the civil war in Croatia and Bosnia (1991 -ED\fB\u00b4 46 41 GHU %HJULII RXUGH HUVPPMOLJ YRP 3RSPXVLNHU $QPRQL\u00d3H 3X\u00e5L\u00fe \u00b2 K\u00fcnstlername Rambo Amadeus \u00b2 eingesetzt und dabei ironisch gebraucht. Vgl. Rasmussen (2007), S. 67. 42 Kronja, Ivana (2004a): Politics, Nationalism, Music, and Popular Culture in 1990s Serbia. In: Slovo 16 (1), S. 5\u00b2 15, hier S. 6. 43 F\u00fcr wissenschaftliche Arbeiten zur Popul\u00e4rmusik, zur Musik im Zusammenhang mit Politik und Krieg oder zu .RQVPUXNPLRQHQ GHV \u00c5$QGHUHQ\u00b4 GXU\u0143O 0XVLN\u000f GLH LQ MQGHUHQ 7HLOHQ GHV HOHPMOLJHQ -XJRVOMRLHQV HQPVPMQGHQ\u000f siehe z.B.: Pettan, Svanibor (Hg.) (1998): Music, politics, and war. Views from Croatia. Zagreb: Institute of HPOQRORJ\\ MQG IRONORUH UHVHMU\u0143O\u001e 3HPPMQ\u000f 6YMQLNRU \u000b2001\f\u001d (Q\u0143RXQPHU RLPO \u00c57OH 2POHUV IURP JLPOLQ\u00b4\u001d 7OH FMVH of Gypsy Musicians in Former Yugoslavia. In: The World of Music 43 (2\/3), S. 119\u00b2 137. 44 Vgl. Rasmussen (1995), S. 252. Abgesehen von der Popularit\u00e4t in anderen Republiken, wurde die Neo -FolkMusik zu sozialistischen Zeiten dort auch mindestens genauso stark produziert, vor allem in der Zagreber Musikproduktionsfirma Jugoton. 45 Im Folgenden werden vorwiegend die Analysen von Kronja herangezogen. Grund daf\u00fcr ist vor allem der Umstand, dass ihre Arbeiten zu den ersten und ohnehin wenigen systematischen Untersuchungen des TurboFolks in Serbien geh\u00f6rten und entsprechend zumindest bis Mitte der 2000er Jahre einen recht gro\u00dfen Einfluss auf weitere Arbeiten aus\u00fcbten, dabei vor allem ihre 2001 publizierte Monografie: Kronja, Ivana (2001): Smrtonosni sjaj. Masovna psihologija i estetika turbo-folka: 1990-2000. The fatal glow. Mass psychology and aesthetics of turbo-folk subculture: 1990-2000. Beograd: Tehnokratija. Neben den im Text zitierten Beitr\u00e4gen siehe auch: Kronja, Ivana (2001): Naknadna razmatranja o turbo-folku. In: Kultura (102), S. 8\u00b2 18; Kronja, Ivana (2004b): Turbo Folk and Dance Music in 1990s Serbia. Media, Ideology and the Production of Spectacle. In: The Anthropology of East Europe Review 22 (1), S. 103\u00b2 114. Siehe zudem den aus einer Sammlung von Liedertexten XQG HLQLJHQ RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ $XIVlP]HQ NHVPHOHQGHQ %MQG\u001d 7MUOM\u00fe\u000f *RUMQ\u001e \u010bXUL\u00fe\u000f 9OMGLPLU \u000b+JB\f \u000b2001\f\u001d Pesme iz stomaka naroda. Antologija turbo folka. Beograd: Studentski kulturni centar (Biblioteka Srpske studije). 46 Kronja (2004a), S. 7. 142 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Durch die gewalts ame Zerst\u00f6rung des jugoslawischen Staates und die entsprechenden sozialen, politischen und \u00f6konomischen Folgen erfuhr die Musikproduktion in den Nachfolgestaaten tats\u00e4chlich grundlegende Ver\u00e4nderungen. Diese wirkten sich vor allem auf deren kommerziellen A spekt aus, da die Absatzm\u00e4rkte f\u00fcr neue Tontr\u00e4ger schrumpften und sich die Bev\u00f6lkerung infolge der Kriege, der \u00f6konomischen Transformation, samt aller negativer Folgen (Schlie\u00dfung von Betrieben, Arbeitslosigkeit etc.) und allgemeinen Verarmung ohnehin kaum noch diese Art von Unterhaltung leisten konnte. Gleichzeitig aber entstanden neben einem regen Schwarzmarkt f\u00fcr Raubkopien 47 verschiedene private Fernseh - und Radiosender, die auch und gerade mit der Neo - Folk -Musik gute Gesch\u00e4fte machten. 48 Die Ver\u00e4nderung HQ GHU SRSXOlUHQ \u00c50XVLNOMQGV\u0143OMIP\u00b4 LP HOHPMOLJHQ -XJRVOMRLHQ ]X Beginn der 1990er Jahre betrafen aber auch die wissenschaftlichen Interpretationen des nach wie vor erfolgreichen Neo -Folks. Ein Teil der Analysen kn\u00fcpfte dabei inhaltlich und methodisch im We sentlichen auf fr\u00fchere Arbeiten \u00fcber den Neo -Folk an. Das war der Fall etwa bei den Analysen der Texte von Turbo - Folk - Liedern, der medialen Struktur des Turbo Folks oder Publikumsuntersuchungen. \u00c4hnlich wie im Fall der fr\u00fcheren Konstruktion einer \u00c5QHX NRPS RQLHUPHQ .XOPXU\u00b4\u000f GLH \u0081NHU GLH 0XVLN OLQMXV YRQ RHVHQPOL\u0143O NUHLPHU SUR\u00d3L]LHUPHQ HQPVSUH\u0143OHQGHQ \u00c5NXOPXUHOOHQ JHUPHQ\u00b4 VSUM\u0143O\u000f RHLPHPHQ GLH RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ .ULPLNHULQQHQ XQG .ULPLNHU LQ 6HUNLHQ GHU 1EE0HU GHQ \u00c57XUNR -)RON\u00b4 MOV %HJULII MXI HLQH 5HLOH YRQ VR] ialen Fragen aus: \u00c57OLV JOMPRURXVO\\ \u0143RQ\u0143HLYHG QMPLRQMO PXVL\u0143MO SUR\u00d3H\u0143P MLPHG PR GLYHUP POH MPPHQPLRQ RI POH population away from the policy of poverty and war, and direct it towards the attractive and inaccessible image of the lifestyle of turbo -folk star s. The stars, who appeared on TV screens in glittering and luxurious costumes and drove the most expensive fancy cars in their music videos, were the objects of identification and adoration of the audience. Turbo -folk music and its media presentation becam e politically approved entertainment IRU POH PMVVHV LQ POH 6HUNLM RI POH QLQHPLHV\u000f HVPMNOLVOLQJ MQ HV\u0143MSLVP \u00b6SLQN\u000f URV\\ \u0143XOPXUH\u00b7 MV M UHIXJH IURP POH JORRP\\ UHMOLP\\B\u00b4 49 GLHVH QHXH \u00c53LQN - .XOPXU\u00b4 XPIMVVPH GMNHL\u000f VR .URQ\u00d3M\u000f VRRROO \u00c5POH YMOXHV RI POH \u00b6$PHUL\u0143MQ GUHMP\u00b7\u001d IMPH\u000f PRQH\\\u000f POH JHVPHUQ RM\\ RI OLIH\u000f MQG POH VPMU - system \u00b2 the promotion of showbusiness stars, home - made and foreign, whose looks, wealth, and love affairs become a \u0143ROOH\u0143PLYH LGHMO\u00b4 MOV MX\u0143O HLQHQ VSH]LILV\u0143O ORNMOHQ \u00c5VXNNXOPXUHOOHQ 6PLO\u00b4\u001d \u00c5$ QHR subcultural style of the nineties, known as warrior chic style (defined so by sociologist of culture Ratka 0MUL\u00fe LQ 1EE6\f\u000f IRXQG LPV H[SUHVVLRQ LQ PXUNR -folk and dance music video. Warrior chic style, embodied by the nouveaux riches , gangsters, beautiful girls, femmes fatales , luxurious interiors, and fancy cars are the main elements of music videos that turbo -IRON UHVPV RQB\u00b4 50 Sieht man von der auch anhand dieses Zitates offensichtlich hartn\u00e4ckig beibehaltenen (LJHQMUP GHU \u00c5 Folk -)RUV\u0143OXQJ\u00b4 MN\u000f GLH 0XVLN MO V \u00c5$Q]HL\u0143OHQ\u00b4 RGHU \u00c56\\PSPRP\u00b4\u000f MOV HLQ \u00c5NXOPXUHOOHV 3OlQRPHQ\u00b4 ]X NHPUM\u0143OPHQ\u000f RLUG YRU MOOHP GLH 9HUlQGHUXQJ XQG =XVSLP]XQJ GHU Interpretation des Wandels dieser (Sub - )Kultur deutlich. Ob dieser Wandel mit der Ver\u00e4nderung der Musik selbst \u00b2 Musikform, Rhythm us, harmonische Struktur, eingesetzte Instrumente etc. \u00b2 zusammenhing, verraten die wenigsten Studien. F\u00fcr die allgemeine 47 Cathrine Baker erkl\u00e4rt unter anderem auch dadurch die mehr oder weniger konstante Popularit\u00e4t mancher S\u00e4nger, die dazu f\u00fchrte, dass sie nach GHQ .ULHJHQ MX\u0143O LQ MQGHUHQ\u000f \u00c5IHLQGOL\u0143OHQ\u00b4 HOHPMOV \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ Republiken wieder Konzerte abhalten und neue Alben gut verkaufen konnten. Vgl. Baker (2010). 48 Dazu geh\u00f6rten in Serbien insbesondere die Sender Palma und Pink, die in der wissenschaftlichen Literatur \u00fcber den Turbo-)RON MOV RL\u0143OPLJVPH \u00c52UJMQH\u00b4 GHU \u00c5QHXHQ JHOOH LP )RON\u00b4 (URlOQXQJ IMQGHQB 49 Kronja (2004a), S. 7. 50 a.a.O., S. 8. (Hervorhebungen im Original) 143 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk (UNOlUXQJ GHV \u00c5JHVHQPOL\u0143OHQ\u00b4\u000f GBOB GHV \u00c5NXOPXUHOOHQ 3OlQRPHQV\u00b4\u000f GHQ GLHVH 0XVLN repr\u00e4sentierte, schien das wohl nicht von Belang zu se in. GMVV GHU %HJULII \u00c53LQN - .XOPXU\u00b4 LP 9HUJOHL\u0143O ]X GHP NHJULIIOL\u0143OHQ 9RUOlXIHU GHU \u00c5QHX NRPSRQLHUPHQ .XOPXU\u00b4 \u00d3HGHQIMOOV HLQHQ 6\u0143OULPP QM\u0143O YRUQ GMUVPHOOPH\u000f OLHJP QL\u0143OP ]XOHP]P MQ GHU (LQI\u0081OUXQJ ]RHLHU RHLPHUHU $VSHNPH GHU $QMO\\VH GLHVHV QHXHQ \u00c53OlQRPHQV\u00b4\u000f die allerdings eng miteinander verbunden sind: des Nationalismus als politischer Dimension des Turbo Folks und des von m\u00e4nnlicher Gewalt gepr\u00e4gten Umgangs mit Geschlechtern bzw. den *HV\u0143OOH\u0143OPHUUROOHQ LP 5MOPHQ GHU \u00c57XUNR -Folk -.XOPXU\u00b4B GLH (UJHNQLVVH GHU verschiedenen Untersuchungen, die zu diesen beiden Schwerpunkten vorgenommen wurden, f\u00fchrten im Wesentlichen zu recht unwidersprochenen Thesen. Dass diese politische Funktionalisierung der Turbo - Folk -Musik vorwiegend mit dem Anspruch einzelner Wissenschaft ler eng ]XVMPPHQOLQJ\u000f \u00c5HQJMJLHUPH\u00b4 .ULPLN MQ GHU SROLPLV\u0143OHQ IMJH \u00d3HQHU =HLP ]X \u0081NHQ\u000f LOOXVPULHUHQ am besten ebenfalls die Forschungsarbeiten der Belgrader Wissenschaftlerin Kronja. So V\u0143OULHN VLH HLQLJH -MOUH QM\u0143O GHP 6PXU] GHV 0LOR\u00e5HYL\u00fe -Regimes: \u00c5 The po OLPL\u0143MO IXQ\u0143PLRQ RI SRSXOMU PXVL\u0143 RMV IXOILOOHG ILUVP N\\ \u00b6NLPV\u0143O -SMPULRPLVP\u00b7\u000f RU \u00b6QHRO\\ \u0143RPSRVHG RMU \u0143XOPXUH\u00b7\u000f MQG POHQ N\\ POH PXUNR - folk style and music, as a first -rate kitsch, even trash, aesthetic. The system of values which this music presented throug h its \u0143MUHIUHH \u0143RQPHQPV\u000f PRJHPOHU RLPO POH \u00b6JUH\\ H\u0143RQRP\\\u00b7 MQG \u0143ULPLQMOL]MPLRQ RI VR\u0143LHP\\\u000f supported the decay of moral values in Serbian and Montenegrin society. The new system of values brought cruelty to interhuman relations, war profiteering, the cult o f crime and weapons, the rule of force and violence, and political repression and conformism. It has also established the war -orientated, retrograde patriarchy, and the prostitution and commodification of women, at the expense of the abandonment of civic values: the legal state, marriage, family, education, and morals. Insistence on kitsch culture brought also the decay of aesthetic norms. Since good and beautiful, that is ethics and aesthetics, are also the key norms in a civilized society, their eliminati on from everyday life caused the destruction of the very concept of evaluation. Probably the best definition of turbo - IRON RRXOG NH \u00b6SRUQR - SRS PXVL\u0143\u00b7\u000f VLQ\u0143H LP LQ\u0143OXGHG PMQ\\ pornographic influences in its style for the above -mentioned purposes. \u00b4 51 W\u00e4hrend d ie These \u00fcber die Reduktion der Frau \u00b2 d.h. der Turbo - Folk - S\u00e4ngerin, die stellvertretend f\u00fcr das gesellschaftliche Bild der Frau steht \u00b2 auf ein (Sex -)Objekt in den letzten Jahren von einzelnen Wissenschaftlerinnen, nicht zuletzt aufgrund der Ver\u00e4nderungen LQQHUOMON GHU \u00c57XUNR - Folk -6]HQH\u00b4\u000f UHYLGLHUP RXUGH\u000f 52 scheint im Hinblick auf die symbolische Verkn\u00fcpfung zwischen dem Turbo - Folk und dem (serbischen) 1MPLRQMOLVPXV RHLPHUOLQ (LQLJNHLP ]X OHUUV\u0143OHQB GLH lOPHUH .ULPLN MQ GHU \u00c5.LPV\u0143O - bVPOHPLN\u00b4\u000f der fehlenden \u00c5$XPOHQPL]LPlP\u00b4 N]RB \u00c52ULJLQMOLPlP\u00b4 GHV )RON NOLHN MOOHUGLQJV MX\u0143O LP )MOO GHV Turbo - )RONV NHVPHOHQB =XP =LHO GLHVHU .ULPLN RXUGHQ MNHU QL\u0143OP \u000bQXU\f GLH \u00c5XQJHNLOGHPHQ\u00b4 JHVHOOV\u0143OMIPOL\u0143OHQ 6\u0143OL\u0143OPHQ XQG LOUH \u00c56PMUV\u00b4\u000f VRQGHUQ GHU VHUNLV\u0143OH 1MPLRQMOLVPXV\u000f GHU L n GLHVHU \u00c5.LPV\u0143O - bVPOHPLN\u00b4 VHLQHQ N\u0081QVPOHULV\u0143OHQ $XVGUX\u0143N IMQGB %H]\u0081JOL\u0143O GLHVHU \u00c53ROLPLVLHUXQJ\u00b4 GHU RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ 6PXGLHQ ]XP )RON PHUNPH I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe -Rasmussen in einem 2007 ver\u00f6ffentlichten Aufsatz an: \u00c57OMP turbo folk represents kitsch of the fir st order is one point of consensus among its large and varied group of detractors. This view echoes a familiar charge by the critics of 51 a.a.O., S. 7. 52 So betonen einige Studien ein (neues?) politisches Bewusstsein einzelner Musikerinnen, die zeitweise dem Turbo-Folk-Genre zugeordnet wurden, das sich in Form eines offenen Engagements f\u00fcr die Rechte von 6\u0143ORXOHQ XQG IHVNHQ LQ 6HUNLHQ lX\u0089HUPB 9JOB 0LPURYL\u00fe\u000f 0MUL\u00d3MQM \u000b2011\f\u001d \u00051HSRGQR\u00e5O\u00d3LYM OMNR\u00feM\u0005 (subverzije) nacionalizma. EsPUMGQM PHOM X SRVPVR\u0143L\u00d3MOLVPL\u0100NR\u00d3 6UNL\u00d3LB HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 6$18 DE (2), S. 125 \u00b2 148, hier S. 133. Vgl. auch 9L\u00e5Q\u00d3L\u00fe\u000f -HOHQM \u000b200E\f\u001d \u00c5HGHMOQR OR\u00e5M\u00b4B 3ROLPLNH UHNRQVPUXN\u0143L\u00d3H LGHQPLPHPM turbo-folka u savremenoj Srbiji. In: Genero 13, S. 43\u00b2 61, hier S. 56 f. 144 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk newly composed folk music, a neo -folk genre which dominated Yugoslav popular music throughout the 1980s until its semant ic takeover by turbo folk toward the end of the GH\u0143MGHB 7OH MHVPOHPL\u0143 \u0143RQGHV\u0143HQVLRQ PRRMUG M \u00b6IRON\u00b7 VP\\OH LQ POH 1EE0V\u000f ORRHYHU\u000f OMG political weight; turbo folk signified a particular outlook on the Yugoslav wars. Moreover, many saw in it the chief (anti - ) cultural product of the Greater Serbia project. The artifice LPSOL\u0143LP LQ POH GHV\u0143ULSPLRQ \u00b6QHRO\\ \u0143RPSRVHG\u00b7 QRR UHYHMOHG MQ MGGHG GLPHQVLRQ \u00b2 power \u00b2 LPV LQ\u0143MUQMPLRQ MV \u00b6PXUNR\u00b7B\u00b4 53 GR\u0143O RNRROO I\u0081U GLH PHLVPHQ \u00c57XUNR -Folk -([SHUPHQ\u00b4 GMV \u00c53OlQRPHQ\u00b4 UH\u0143OP HLQGH utig zu sein schien, verstrickten sich viele der Forschungsarbeiten gleichzeitig in einer Reihe von Widerspr\u00fcchen, die vor allem dem grundlegenden sozialen Wandel geschuldet waren, den VLH PLPPHOV GHU (UIRUV\u0143OXQJ GHV \u00c57XUNR - Folk - 3OlQRPHQV\u00b4 MXI]XJUHLIHQ VX\u0143 hten. Lie\u00df sich bei den Untersuchungen des Neo -Folk -Publikums noch recht m\u00fchelos eine ungebildete, N\u0081U]OL\u0143O LQ GLH 6PlGPH ]XJHRMQGHUPH OlQGOL\u0143OH \u00c58QPHUV\u0143OL\u0143OP\u00b4 MOV .HUQ GHU \u00c5)RONHU\u00b4 auszumachen, so standen die Forscher im Hinblick auf das Turbo - Folk - Publik um vor einem gr\u00f6\u00dferen Problem. Der Turbo -Folk, wohlgemerkt wie auch der fr\u00fchere Neo - Folk, entstand QlPOL\u0143O QL\u0143OP QXU XQG YRU MOOHP LQ JU|\u0089HUHQ 6PlGPHQ\u000f GHQ =HQPUHQ GHU \u00c50XVLNLQGXVPULH\u00b4\u000f VRQGHUQ VPHOOPH HLQ MXI HLQ \u00c5XUNMQHV 3XNOLNXP\u00b4 MNJHVPLPPPHV 3URGXNP\u000f G as Elemente westlicher Pop - und Dance - Musik (schnellere Rhythmen, elektrische Instrumente etc.), ihrer \u00c4sthetik und visueller Darstellung mit dem bereits bekannten Neo -Folk wesentlich sichtbarer\/h\u00f6rbarer kombinierte \u00b2 so zumindest die \u00fcbliche Darstellung d er Wissenschaft. Was aber bedeutete dies? Und wie deuteten die Wissenschaftler diese Transformation? Eine der Erkl\u00e4rungen f\u00fcr den endg\u00fcltigen Siegeszug und Fortentwicklung des fr\u00fcheren \u00c5.LPV\u0143O\u00b4 OLQ ]X HLQHP \u00c5.ULHJHU - .LPV\u0143O\u00b4 GHU 1EE0HU -MOUH RMU\u000f GMVV GHU Turbo - Folk seine gro\u00dfe Popularit\u00e4t vor allem den politischen Eliten schulde, die diese Musik insbesondere im Bereich der elektronischen Medien f\u00f6rderten um den neuen Nationalismus symbolisch \u00c5XQPHUV 9RON\u00b4 ]X NULQJHQB JMU MNHU GLHVH $UP YRQ 0XVLN \u00b2 in welch er Form auch immer \u00b2 QL\u0143OP NHUHLPV SRSXOlU\" %HGXUIPH HV PMPVl\u0143OOL\u0143O HLQHU HQPVSUH\u0143OHQGHQ \u00c5.XOPXURIIHQVLYH\u00b4 GHV Regimes? Oder sollte die vermeintliche oder tats\u00e4chliche Verantwortung des Regimes f\u00fcr die Verbreitung des Turbo -Folks lediglich das Argument unt erst\u00fctzen, diese Musik sei \u00c5QMPLRQMOLVPLV\u0143O\u00b4 XQG \u00c5XQGHPRNUMPLV\u0143O\u00b4\" Blickt man auf die Ausf\u00fchrungen zur Rolle der gro\u00dfen Fernsehsender nach 2000, scheint die Antwort zumindest auf die letztere Frage eine affirmative zu sein. So meinte Ivana Kronja auch Jah re sp\u00e4ter zur medialen Verbreitung des Turbo -)RONV QM\u0143O 2000\u001d \u00c52NRROO GMV neu eingef\u00fchrte informative Programm des Senders [ Pink ] eine Zeit lang Reformpolitiker unterst\u00fctzte, wandte sich dieser, im Einklang mit den \u00c4nderungen des regierenden politischen Ku rses, welche die demokratischen Reformprozesse verlangsamten, in allen informativen und Unterhaltungsinhalten der F\u00f6rderung undemokratischer Werte zu: dem Kitsch und der pornografischen Kultur, der Intoleranz und dem Ungebildetsein, der Amoralit\u00e4t, dem pol itischen Extremismus, der Behandlung von Frauen als minderwertig, GHU 6PLPXOLHUXQJ YRQ MQPLUHIRUPHULV\u0143OHQ SROLPLV\u0143OHQ 2SPLRQHQ XVRB\u00b4 54 Auch hier wird also der Zusammenhang zwischen dem Turbo - Folk und dem Nationalismus \u00b2 in diesem Fall jenem des sp\u00e4teren ser bischen Premierministers Vojislav .R\u00e5PXQL\u0143M \u00b2 sichtbar. 55 53 5MVPXVVHQ\u000f I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe \u000b2007\f\u001d %RVQLMQ MQG 6HUNLMQ 3RSXOMU 0XVL\u0143 LQ POH 1EE0VB GLYHUJHQP 3MPOV\u000f FRQIOL\u0143PLQJ Meanings, and Shared Sentiments. In: Donna Anne Buchanan (Hg.): Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6), S. 57\u00b2 93, hier S. 58. 54 Kronja, Ivana (2008): Muzika i film kao deo nacionalnog kulturnog identiteta \u00b2 problemi i strategije. In: Nova VUSVNM SROLPL\u0100NM PLVMR \u000b3RVB L]GMQ\u00d3H 1\f\u000f 6B 221 \u00b2 235, hier S. 225. 55 =X GHQ VHOPHQHQ .ULPLNHUQ GLHVHU .RQVPUXNPLRQ JHO|UPH HPRM GHU %HOJUMGHU 3ROLPLNRLVVHQV\u0143OMIPOHU 0L\u00e5M \u010bXUNRYL\u00fe\u000f GHU VL\u0143O LQ PHOUHUHQ\u000f I\u0081U VL\u0143O JHQRPPHQ UH\u0143OP \u0081NHU]HXJHQGHQ $QMO\\VHQ JHJHQ eine \u00c5HGHRORJLVLHUXQJ GHV 7XUNR -)RONV\u00b4 MXVVSUM\u0143O\u000f MX\u0143O RHQQ RROO HOHU\u000f XP GHQ \u00c5JXPHQ 5XI\u00b4 GHV 1MPLRQMOLVPXV ]X 145 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Ausgehend von der symbolischen Gleichsetzung jenes Segments offen kriegshetzerischer \u00c5Y|ONLV\u0143OHU\u00b4 0XVLNSURGXNPLRQ \u00b2 RLH HPRM GHQ ILHGHUQ YRQ %M\u00d3M 0MOL .QLQG\u00e7M 56 \u00b2 mit den RHVHQPOL\u0143O NHNMQQPHUHQ \u00c5+LPV \u00b4 GHU QHXHQ 7XUNR -Folk - 6PMUV RLH GUMJMQM 0LUNRYL\u00fe\u000f 6YHPOMQM \u000b9HOL\u0100NRYL\u00fe\f 5M\u00e7QMPRYL\u00fe 57 \u00c5FH\u0143M\u00b4 XBMB YHUVX\u0143OPHQ HLQLJH )RUV\u0143OHU QL\u0143OP QXU GHQ %H]XJ ]XU nationalistischen Ideologie zu belegen, sondern vielmehr das Problem (erneut) JHRLVVHUPM\u0089HQ \u00c5RHJ ]X MQMO\\VLH UHQ\u00b4\u000f LQGHP VLH GHQ 7XUNR - )RON MXI HLQH \u00c56XNNXOPXU\u00b4 GHU -XJHQG UHGX]LHUPHQ\u000f GLH HQJ PLP GHP JHQMQQPHQ \u00c5.ULHJHUNXOP\u00b4 YHUNQ\u0081SIP XQG RLH HLQH 0RGH nur vor\u00fcbergehend sei. Gleichzeitig diente diese Argumentation zur Abgrenzung gegen\u00fcber der eigenen Position, di H VHLP VR]LMOLVPLV\u0143OHQ =HLPHQ JHUQ MOV \u00c5GRPLQMQPHV .XOPXUPRGHOO\u00b4 betrachtet wurde, was durch die sozialen und politischen Entwicklungen allerdings kaum best\u00e4tigt wurde. So erkl\u00e4rte Ivana Kronja die sozialen Aspekte des Turbo - Folks und machte gleichzeitig s ein Publikum aus: \u00c57OH XUNMQ VXN\u0143XOPXUMO V\u0143HQH LQ 6HUNLM GXULQJ POH QLQHPLHV RHQP POURXJO M VHULRXV \u0143OMQJHB HP LV QRR GRPLQMPHG N\\ POH SURPMJRQLVPV RI QRPRULRXV \u00b6RMUULRU \u0143OL\u0143\u00b7 VXN\u0143XOPXUHV\u001d POH QHR UL\u0143O\u000f RMU SURILPHHUV\u000f \u0143ULPLQMOV\u000f \u00b6VSRQVRUHG JLUOV\u00b7\u000f \u00b6GLHVH OPHQ\u00b7\u000f RMU YHPHUMQV\u000f MQG drug dealers, who share the reversed system of values embodied by chauvinism, the cult of crime and violence, and hardcore eroticism, and who admire the beauties of western consumerism, covering themselves with golden jewellery and dressing in the glamorous, \u00b6RMUULRU \u0143OL\u0143 VP\\OH\u00b7 \u0143ORPOHVB $V M UHVXOP\u000f POH RULJLQMO IRON PXVL\u0143 LV QRR MOPRVP IRUJRPPHQ\u000f whilst the young are deprived of the chance to acquire the previous channels for expression of their own rebellion and creativity, and o f the ability to form their own LGHQPLP\\ RLPO POH OHOS RI MHVPOHPL\u0143MOO\\ YMOXMNOH\u000f JRRG TXMOLP\\ SRSXOMU PXVL\u0143B\u00b4 58 Die \u00c4hnlichkeit der Argumente der Kritik am Turbo -Folk \u00b2 insbesondere im Hinblick auf GHQ NHPRQPHQ *HJHQVMP] ]RLV\u0143OHQ \u00c5PUMGLPLRQHOOHU\u00b4 9RONVPXVL k und an Authentizit\u00e4t mangelnder Turbo -Folk -Musik \u00b2 mit denjenigen der Kritik am Neo - Folk ist nicht zuf\u00e4llig. Jeden Zweifel dar\u00fcber r\u00e4umt Kronja aus, indem sie eine direkte Kontinuit\u00e4t zwischen den beiden Subgenres konstruiert: Die neu komponierte Volksmu VLN \u00c5RMV POH SUHGH\u0143HVVRU RI turbo - IRON SRSXOMU \u0143XOPXUH\u000f M UHM\u0143PLRQ MJMLQVP POH \u00b6GRJPMPL\u0143 HGX\u0143MPLRQMO\u00b7 MQG \u00b6HOLPLVP\u00b7 \u0143XOPXUMO model (dominant cultural models in former Yugoslavia), which combined with the aesthetically barren products of commercial mass cul ture, to create the leading cultural norm LQ 0LOR\u00e5HYL \u00fe \u00b7V 6HUNLMB\u00b4 59 Die Entwicklung einer Art von Unterhaltungsmusik als Reaktion JHJHQ GMV HOLPlUH \u00c5.XOPXUPRGHOO\u00b4 \u00b2 wohl jenes der Intellektuellenschicht in Jugoslawien \u00b2 darzustellen, scheint insofern intere VVMQP\u000f MOV VL\u0143O GLHVH \u00c55HMNPLRQ\u00b4 JHRLVVHUPM\u0089HQ MOV HLQ JHUMGH]X JHSOMQPHU \u00c5$QJULII\u00b4 MXI GLH JHUPH GHU LQPHOOHNPXHOOHQ (OLPH YHUVPHOHQ OlVVPB GMNHL RMU HV GLHVH (OLPH VHONVP\u000f GLH QR\u0143O ]X VR]LMOLVPLV\u0143OHQ =HLPHQ GLH \u00c5)RONHU\u00b4 NULPLVLHUPHB Die Kontinuit\u00e4t zwis chen dem Neo - Folk und dem Turbo -Folk offenbart sich also zumindest im Hinblick auf die Kritik dieser Musik. So wurde auch ein weiteres Argument RMOUHQB 6R HPSIMOO \u010bXUNRYL\u00fe\u000f GHU PLPXQPHU MOV %HUMPHU GHV VHUNLV\u0143OHQ 3UHPLHUPLQLVPHUV .R\u00e5PXQL\u0143M PlPLJ RMU , anstatt den Turbo-Folk als nationalistLV\u0143O ]X NH]HL\u0143OQHQ\u000f OLHNHU HLQHQ SRVLPLYHQ %HJULII GHU \u00c5QMPLRQMOHQ HGHQPLPlP\u00b4 ]X HQPRL\u0143NHOQB 9JOB \u010bXUNRYL\u00fe\u000f 0L\u00e5M \u000b2001\f\u001d HGHRORJL]M\u0143L\u00d3M PXUNR -folka. In: Kultura (102), S. 19\u00b2 33; \u010bXUNRYL\u00fe\u000f 0L\u00e5M \u000b2004\f\u001d HGHROR\u00e5NL L SROLPL\u0100NL VXNRNL RNR SRSXOMUQH PX]LNH X 6UN L\u00d3LB HQ\u001d )LOR]RIL\u00d3M L GUX\u00e5PYR \u000b2\f\u000f 6B 271\u00b2 279. 56 Armina *MOL\u00d3M\u00e5 behauptete sogar, dieser markiere eine der Hauptstr\u00f6mungen des Turbo-Folks. Vgl. *MOL\u00d3M\u00e5 (2011), S. 284. 57 GLH 6lQJHULQ 6YHPOMQM 9HOL\u0100NRYL\u00fe \u00c5FH\u0143M\u00b4 OHLUMPHPH 1EED GHQ RlOUHQG GHU .ULHJH LQ .UR atien und BosnienHerzegowina als Anf\u00fchrer einer der ber\u00fcchtigtsten paramilit\u00e4rischen Einheiten agierenden und mutma\u00dflichen .ULHJVYHUNUH\u0143OHU aeHO\u00d3NR 5M\u00e7QMPRYL\u00fe \u00c5$UNMQ\u00b4B GLH +R\u0143O]HLP\u000f GLH |IIHQPOL\u0143ONHLPVRLUNVMP ]XP *UR\u0089HUHLJQLV LQ den Medien hochstilisiert wurde, wurde von vielen Forschern als Kernargument f\u00fcr die Verkn\u00fcpfung zwischen Turbo-)RON XQG 1MPLRQMOLVPXV MQJHI\u0081OUP\u000f YHUN|USHUPH GR\u0143O GMV (OHSMMU QMOH]X SHUIHNP GLH \u00d3HRHLOLJH \u00c5JHOP\u00b4 \u00b2 jene der Paramilit\u00e4rs und Kriminellen bzw. jene des Turbo-Folks. 58 Kronja (2004a), S. 8 f. 59 a.a.O., S. 9. 146 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk GHU HQPHOOHNPXHOOHQ LP 5MOPHQ GHU MOV \u00c5PRUMO SMQL\u0143\u00b4 60 zu bezeichnenden Kritik wieder aufgenommen: die negativen F olgen der Kommerzialisierung von Musik. Um bei der $UJXPHQPMPLRQ YRQ HYMQM .URQ\u00d3M ]X NOHLNHQ\u001d \u00c5LGHU 7XUNR -Folk] stellt eine Art emotionaler XQG NXOPXUHOOHU \u00c4|NRORJLV\u0143OHU\u00b6 9HUSHVPXQJ\u000f GHQQ HU HUUHL\u0143OP HLQ VRO\u0143OHV 1LYHMX MQ .LPV\u0143O\u000f LQ dem alle k\u00fcnstlerischen und geistigen Ressourcen, alle Kultursymbole, Melodien und Muster, alle Gef\u00fchle und erotische Bed\u00fcrfnisse des Publikums, infolge eines unaufhaltsamen Wettlaufs nach Profiten, in Form eines unmoralischen Zynismus der Schicht von Produzenten dieser Kultur u QNRQPUROOLHUP YHUSXOYHUP XQG ]HUVP|UP RHUGHQB\u00b4 61 Der Widerspruch zwischen der Popularit\u00e4t von Turbo - Folk bei einem breiten Publikum und dem Anspruch mancher Forscher, diesen herunterzuspielen, f\u00fchrte auch nach 1990 zu einer hoch moralisierenden Position, d ie aber auch von einem wesentlichen Unterschied zu den Arbeiten \u00fcber den Neo - Folk gekennzeichnet war. Erfolgte die moralisierende Haltung der wissenschaftlichen Arbeiten im Laufe der 1980er Jahre noch aus der Position einer sozial anerkannten intellektuell en Elite, so befanden sich die oftmals gleichen Kritiker seit Beginn der 1990er Jahre wom\u00f6glich zwar in denselben B\u00fcros an den Universit\u00e4ten und Forschungseinrichtungen, b\u00fc\u00dften aber sowohl materiell als auch im Sinne einer breiten gesellschaftlichen und be ruflichen Anerkennung ihren fr\u00fcheren Status ein. Durch die GMUVPHOOXQJ GHU 3RSXOlUPXVLN MOV \u00c5SROLPLV\u0143O\u00b4 LQ GHQ \u00d3HRHLOLJHQ $QMO\\VHQ NRP VL\u0143O I\u0081U HLQLJH von ihnen, aber eben nicht f\u00fcr alle, die M\u00f6glichkeit, sich mit dem gesellschaftlichen Wandel, der nun auc h sie selbst betraf, auseinanderzusetzen. Der Turbo - Folk wurde zum Symbol des Nationalismus in Serbien (gemacht), die Kritik der verschiedenen Erscheinungsformen GLHVHV \u00c53OlQRPHQV\u00b4 RXUGH MOV .ULPLN MP 1MPLRQMOLVPXV YHUVPMQGHQB GLHVH RLHGHUXP konnte \u00b2 im Si nne von Bourdieus symbolischem Kapital 62 \u00b2 gewisserma\u00dfen, auch wenn nur bedingt, die materiellen N\u00f6te kompensieren. Ein weiteres Merkmal, das den Turbo - Folk als Forschungsgegenstand vom Neo - Folk unterschied, war auch das infolge des kriegerischen Staatszer falls gestiegene Interesse an der *HV\u0143OL\u0143OPH -XJRVOMRLHQV GHU \u00c5RHVPOL\u0143OHQ\u00b4 )RUV\u0143OXQJB HP 9HUJOHL\u0143O ]XP \u000b\u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ\f \u00c51HR - )RON\u00b4\u000f GHU LQ GHQ 1E70HU XQG 1E80HU -MOUHQ OHGLJOL\u0143O HLQ]HOQH (POQRORJHQ XQG Musikwissenschaftler an westeurop\u00e4ischen und nordameri kanischen Universit\u00e4ten besch\u00e4ftigte, und ebenfalls vorwiegend die sozialen und \u00e4sthetischen Aspekte dieser Musik IRNXVVLHUPH\u000f NHRLUNPH GLH MOV \u00c5SROLPLV\u0143O\u00b4 MXVJHOHJPH 7XUNR - Folk -Musik ab Mitte und vor allem Ende der 1990er Jahre ein neues gesteigertes Inte resse an Studien zu diesem Thema sowohl in Bezug auf das ehemalige Jugoslawien 63 als auch den gesamten Balkan. 64 Schlie\u00dflich ging 60 Rasmussen (1995), S. 255. 61 Kronja (2008), S. 226. 62 Im \u00dcbrigen sei an dieser Stelle vor allem auf Bourdieus Untersuchungen zur Kunst als Produkt bzw. zum .XOPXUNRQVXP VRRLH LQVNHVRQGHUH MXI GHQ %HJULII GHV \u00c5%LOGXQJVM GHOV\u00b4 YHURLHVHQB GLH P|JOL\u0143OHQ (UNHQQPQLVVH einer vergleichender Analyse seiner Ergebnisse mit den Entwicklungen im sozialistischen Jugoslawien, die hier nicht vorgenommen werden kann, k\u00f6nnten jedenfalls h\u00f6chst aufschlussreich sein. Vgl. Bourdieu, Pierre (2007): Die feinen Unterschiede. Kritik der gesellschaftlichen Urteilskraft. Frankfurt am Main: Suhrkamp. 63 Neben den genannten Arbeiten siehe z.B. auch: Pritchard, Eleanor (1999): Turbofolk in Serbia. Some Preliminary Notes. In: Slovo 11, S. 141 \u00b2 149; Hudson, Robert (2003): Songs of seduction: popular music and Serbian nationalism. In: Patterns of Prejudice 37 (2), S. 157\u00b2 176; Slavkov\u00e1, Mark\u00e9ta (2010): Echoing the beats of turbofolk. Popular music and nationalism in ex-KXJRVOMYLMB HQ\u001d ILGp PbVPM \u000b2\f\u000f 6B 41E \u00b2 439. 64 Zur popul\u00e4ren Volksmusik in Bulgarien sowie zur Musik von Roma-Bands siehe vor allem die Arbeiten von Donna Buchanan und Carol Silverman: Buchanan, Donna A. (1996): Wedding Musicians, Political Transition, and National Consciousness in Bulgaria. In: Mark Slobin (Hg.): Retuning culture. Musical changes in Central and Eastern Europe. Durham; London: Duke University Press, S. 200\u00b2 230; Buchanan, Donna A. (1999): GHPR\u0143UM\u0143\\ RU \u00c5FUM]\\R\u0143UM\u0143\\\u00b4\" 3LULQ )RON 0XVL\u0143 MQG 6R\u0143LR\u0143XOPXUMO FOMQJH LQ %XOJMULMB HQ\u001d %UXQR B. Reuer, Krista Zach und Lujza Tari (Hg.): Musik im Umbruch. Kulturelle Identit\u00e4t und gesellschaftlicher Wandel in S\u00fcdosteuropa. New countries, old sounds? Cultural identity and social change in Southeastern Europe. Beitr\u00e4ge des internationalen Symposiums in Berlin (22.-27. April 1997). M\u00fcnchen: Verlag S\u00fcdostdeutsches Kulturwerk 147 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk es auch manchen Teilen der internationalen S\u00fcdosteuropaforschung darum, die Nationalismen im ehemaligen Jugoslawien zu erkl\u00e4ren. Einen wesentlichen Vorsto\u00df in diese Richtung gaben i m Hinblick auf den (post -) jugoslawischen Folk dabei weitaus weniger die HPOQRORJLV\u0143OHQ RGHU PXVLNRLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OHQ $UNHLPHQ RLH GLH YRQ I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe - Rasmussen, sondern vielmehr sozialwissenschaftliche Studien, allen voran diejenigen von Eric Gordy. Die 8QPHUVX\u0143OXQJHQ \u0081NHU GLH \u00c5$OPHUQMPLYHQ\u00b4 ]XP 0LOR\u00e5HYL\u00fe -Regime, die der amerikanische Soziologe Gordy im Laufe der 1990er Jahre in Serbien durchf\u00fchrte, er\u00f6ffneten nicht nur das Themenfeld der Turbo -Folk -0XVLN I\u0081U GLH \u00c5RHVPOL\u0143OH\u00b4 6R]LMORLVVHQV\u0143OMIP\u000f sondern f\u00fc OUPHQ HUVPPMOV GLH GLUHNPH *HJHQ\u0081NHUVPHOOXQJ ]RHLHU \u00c5.XOPXUHQ\u00b4 LQ 6HUNLHQ HLQB HP *HJHQVMP] ]XU IU\u0081OHUHQ \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ )RUV\u0143OXQJ ]XP \u00c5)RON\u00b4\u000f GLH PURP] GHU NUHLPHQ .ULPLN GLH \u00c5HLJHQH 3RVLPLRQ\u00b4 LP +LQNOL\u0143N MXI JHUPH\u000f 9RUVPHOOXQJHQ \u0081NHU bVPOHPLN RGHU .XOPXU QLH NOMU IRUPXOLHUPH\u000f RXUGH NHL *RUG\\ GLH \u00c5$OPHUQMPLYH\u00b4 ]XP 7XUNR - Folk klar benannt: die Rock -Musik. Entsprechend der politischen Symbolik, die der Turbo -Folk der Forschung zufolge verk\u00f6rperte, wurden die (post - \f \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ \u00c55R\u0143NHU\u00b4 ]X \u00c5GHPRNUMPHQ\u00b4B HP Kontext der politischen Pluralisierung und Demokratisierung in Osteuropa, vor allem aber LP HOHPMOLJHQ -XJRVOMRLHQ\u000f GMNHL MQNQ\u0081SIHQG MQ GLH 6PXGLHQ \u0081NHU GHQ \u00c5VXNYHUVLYHQ FOMUMNPHU\u00b4 GHU \u000bMPHULNMQLV\u0143OHQ\f 5R\u0143NPXVLN LQ 2VPHXURSM RlOUHQG GHV .MOPHQ .ULHJHV\u000f sc hien diese These \u00e4u\u00dferst plausibel und wurde \u00b2 gemeinsam mit den \u00e4lteren Thesen \u00fcber GLH \u00c5SHMVMQP XUNMQLPHV\u00b4 65, die auf die postjugoslawischen Kriege projiziert wurden, wobei GLH .ULHJH MOV $XVHLQMQGHUVHP]XQJHQ ]RLV\u0143OHQ \u00c5IMQG\u00b4 XQG \u00c56PMGP\u00b4 LQPHUSUHPLHUP RXUG en \u00b2 bis in die Gegenwart reproduziert. Dass sie dabei nicht nur in ihrer Vereinfachung analytisch mehr als verk\u00fcrzt sind, sondern auch jeder empirischen Grundlage entbehren, minderte ihren anf\u00e4nglichen Erfolg kaum. Eines der Beispiele f\u00fcr solch gesellsch aftliche Analysen ist auch der Aufsatz 7XUNM\u00e5L MQG rokeri 66 von Gordy, der ausdr\u00fccklich eine grunds\u00e4tzliche Aufteilung der serbischen *HVHOOV\u0143OMIP LQ \u00c5GHPRNUMPLV\u0143OH\u00b4 5R\u0143NPXVLNIMQV XQG \u00c5QMPLRQMOLVPLV\u0143OH\u00b4 $QOlQJHU GHV QHXHQ \u00c57XUNR -)RON\u00b4 - Genres suggeriert. Zwa r stellt Gordys vorangegangene Forschungsarbeit \u00fcber GLH V\\VPHPMPLV\u0143OH =HUVP|UXQJ YRQ \u00c5$OPHUQMPLYHQ\u00b4 LQ 6HUNLHQ GHU 1EE0HU -MOUH 67 einen wertvollen Beitrag zur Untersuchung der Funktionsweise der Machtaus\u00fcbung des 0LOR\u00e5HYL\u00fe -Regimes dar, doch gerade die viel zitierten Ausf\u00fchrungen \u00fcber das in der westeurop\u00e4ischen Wissenschaft bis dahin wenig erforschte Feld popul\u00e4rer Musik in Jugoslawien weisen erhebliche Kritikpunkte auf. Ein wesentlicher ist die vermeintliche \u00c56SMOPXQJ\u00b4 LQQHUOMON GHU VHUNLV\u0143OHQ *HVHOOV\u0143OMIP der 1990er Jahre in zwei Teile, deren Grenzen vom Bevorzugen unterschiedlicher Musikrichtungen gekennzeichnet sein sollten. GLHVH SURYRNMPLYH 7OHVH\u000f GLH HQJ PLP GHU 9RUVPHOOXQJ YRQ \u00c5]RHL 6HUNLHQ\u00b4 \u00b2 HLQHP \u00c5HUVPHQ\u00b4 (Ver\u00f6ffentlichungen des S\u00fcdostdeutschen Kulturwerks. Reihe B. Wissenschaftliche Arbeiten, 85), S. 164 \u00b2 177; Buchanan, Donna A. (2002): Soccer, Popular Music and National Consciousness in Post-State-Socialist Bulgaria, 1994-96. In: British Journal of Ethnomusicology 11 (2), S. 1 \u00b2 27; Silverman, Carol (2007): Bulgarian wedding music between folk and chalg: Politics, markets and current directions. In: Muzikologija (7), S. 69\u00b2 97; Silverman, FMURO \u000b2007\f\u001d 7UMIIL\u0143NLQJ LQ POH ([RPL\u0143 RLPO \u00c5*\\SV\\\u00b4 0XVL\u0143B %MONMQ 5RPM\u000f FRVPRSROLPMQLVP\u000f MQG \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 )HVPLYMOVB HQ\u001d GRQQM $QQH %X\u0143OMQMQ \u000b+JB\f\u001d %MONMQ 3RSXOMU FXOPXUH MQG POH 2PPRPMQ (\u0143XPHQHB 0XVL\u0143\u000f Image, and Regional Political Discourse. Lanha m; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6), S. 335\u00b2 361. 65 GHU %HJULII I\u0081U GLH MXV OlQGOL\u0143OHQ 5HJLRQHQ LQ GLH 6PlGPH ]XJHRMQGHUPHQ 0HQV\u0143OHQ VPMPPP YRQ $QGUHL 6LPL\u00feB 9JOB 6LPL\u00fe\u000f $QGUHL \u000b1E73\f\u001d 7OH SHMVMQP XUNMQLPHVB A study of rural -urban mobility in Serbia. New York u.a.: Seminar Press (Studies in anthropology, 1). 66 *RUG\\\u000f (UL\u0143 GB \u000b2000\f\u001d 7XUNM\u00e5L MQG 5RNHUL MV JLQGRRV LQPR 6HUNLM\u00b7V 6R\u0143LMO GLYLGHB HQ\u001d %MONMQRORJLH 4 \u000b1\f\u000f 6B DD \u00b2 81. 67 Siehe Gordy, Eric D. (1997): Investigating the destruction of alternatives. In: Problems of Post-Communism 44 (4), S. 12\u00b2 21; vor allem aber Gordy (1999). Im vorliegenden Beitrag wird zudem die neuere und \u00fcberarbeitete \u00dcbersetzung in Serbische herangezogen: Gordi, Erik (2001): Kultura vlas ti u Srbiji. Nacionalizam i razaranje alternativa. Beograd: Samizdat B92 (edicija SAMIZDAT, 19). 148 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk XQG HLQHP \u00c5]RHLPHQ\u00b4\u000f MQGHUHQ 6HUNLHQ \u00b2 ver kn\u00fcpft zu sein scheint, entspricht den auch in der Wissenschaft oft aufgestellten Dichotomien (Europa vs. Balkan, urban vs. suburban \/ \u00c5UXUNMQ\u00b4 C UXUMO HP\u0143B\fB $X\u0143O RHQQ *RUG\\ GLHVH .ULPLN VSlPHU MXIJULII XQG NHOMXSPHPH\u000f HU selbst h\u00e4tte nie f\u00fcr irgendeine d HU NHLGHQ 6HLPHQ \u00c53MUPHL HUJULIIHQ\u00b4\u000f VRQGHUQ \u00c5QXU\u00b4 GMV 9HUOlOPQLV \u00c57XUNM\u00e5L YVB 5RNHUL\u00b4 VR GMUJHVPHOOP\u000f RLH HV LOP GXU\u0143O 4XHOOHQPMPHULMO XQG VHLQH Gespr\u00e4chspartner vermittelt wurde, 68 bleibt zumindest die Frage offen, wo bei Gordy die darzustellenden Bezeich nungen und Argumentationsmuster aufh\u00f6ren, und wo seine eigenen analytischen Kategorien beginnen. Dass Gordys Thesen nicht nur in Serbien, wo sein Buch \u00fcbersetzt wurde, sondern auch in der westeurop\u00e4ischen Forschungslandschaft einen bedeutenden Einfluss a us\u00fcbten, zeigt HPRM GHU %HLPUMJ YRQ $UPLQM *MOL\u00d3M\u00e5 LQ HLQHP 2011 LQ JLHQ SXNOL]LHUPHQ 6MPPHONMQG ]XP \u00c5SROLPLV\u0143OHQ ILHG LQ 2VPHXURSM\u00b4B GLH YHUOR\u0143NHQG HLQIM\u0143OHQ GHXPXQJHQ YRQ *RUG\\ ILQGHQ sich auch hier wieder, angesichts des begrenzten Umfangs des Aufsatzes sogar in weitaus st\u00e4rker ausgepr\u00e4gter Form. Auch f\u00fcr *MOL\u00d3M\u00e5 V\u0143OHLQP GLH +MOPXQJ HLQ]HOQHU VR]LMOHU 6\u0143OL\u0143OPHQ LQ %H]XJ MXI GHQ wachsenden Nationalimus im zerfallenden Jugoslawien vollkommen klar zu sein. An YRUGHUVPHU 6PHOOH VPHOHQ MX\u0143O I\u0081U VLH GLH \u00c5SHMV MQP XUNMQLPHV\u00b4\u001d \u00c5JLH GLH IMQGNHRROQHU VHONVP erwiesen sich gerade diese landfl\u00fcchtigen St\u00e4dter anf\u00e4llig f\u00fcr die \u00dcbernahme QMPLRQMOLVPLV\u0143OHU HGHRORJLHQB\u00b4 69 Weiter erkl\u00e4rt *MOL\u00d3M\u00e5\u001d \u00c5GLH VPlGPLV\u0143OH 0LPPHOV\u0143OL\u0143OP\u000f GLH VL\u0143O MOV 7UlJHULQ OLNHUMOHU $QVL\u0143OPHQ I\u0081U die nationalistische Propaganda vor dem Krieg 1992 -1995 unempf\u00e4nglich zeigte, wurde in der Folge marginalisiert und aus dem gesellschaftlichen Leben verdr\u00e4ngt. Das neue, offiziell vermittelte Bild der Gesellschaft entsprach vielmehr jenem der d\u00f6rflichen Be v\u00f6lkerung und griff deren Interessen auf. Land und Landbev\u00f6lkerung wurden, wie in der Vergangenheit, zu einem manipulierbaren Objekt in den H\u00e4nden der F\u00fchrungseliten. Zu Beginn der Neunzigerjahre begannen damit die kulturellen Codes einer (l\u00e4ndlichen) Gese llschaft die kulturellen Codes einer (st\u00e4dtischen) Gesellschaft zu \u00fcberlagern. Kultur und kulturelles Leben wurden zum Gegenstand der Auseinandersetzung konkurrierender partikularer Identit\u00e4ten. Kultur, verstanden als soziale Realit\u00e4t und Basis f\u00fcr den Auf bau eines Gruppenbewusstseins, wurde zu einem .ULPHULXP I\u0081U HQNOXVLRQ XQG ([NOXVLRQB\u00b4 70 \u00c4hnlich wie ihre Kolleginnen und Kollegen in Serbien, aber auch im westeurop\u00e4ischen und nordamerikanischen Ausland, argumentiert *MOL\u00d3M\u00e5\u000f RHQQ VLH GLH V\\PNROLV\u0143OH XQG re pr\u00e4sentative Funktion des Turbo - Folks beschreibt: \u00c5HQ GHU =HLP GHV 8PNUX\u0143OV HUI\u0081OOPHQ GLH OLHU XQPHUVX\u0143OPHQ PXVLNMOLV\u0143OHQ 9HUlQGHUXQJHQ \u00e4u\u00dferst efeffektiv die ihr zugedachte Rolle, nationale Identit\u00e4t und Gruppenkoh\u00e4sion zu st\u00e4rken. Die Lieder riefen meh r oder weniger offen \u00c4 zur Mobilisierung f\u00fcr nationale Belange und zur nationalen Homogenisierung \u00b6 auf. Sie setzten die Hemmschwelle f\u00fcr verbale und physische Gewalttaten herab, denn aggressive Worte und Bilder, wenn sie das erste Mal in einem Lied ausgespr ochen worden waren, lie\u00dfen manches leichter, einfacher und harmloser erscheinen. Mit Hilfe dieser Leichtigkeit konnten komplexe Geschehnisse vereinfacht erz\u00e4hlt, und in Parolen und nationalistischen Sentenzen HLQJlQJLJ YHUPLPPHOP XQG RPQLSUlVHQP RHUGHQB\u00b4 71 68 Gordy, Eric D. (2005): Reflecting on the Culture of Power, ten years on. In: Facta Universitatis. Series: Philosophy, Sociology and Psychology 4 (1), S. 15. 69 *MOL\u00d3M\u00e5 \u000b2011\f\u000f 6B 274B 70 a.a.O., S. 275. 71 a.a.O., S. 291. 149 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Sieht man einmal vom recht fragw\u00fcrdigen Argument ab, medial vermittelte Gewalt lie\u00dfe VL\u0143O MOV 8UVM\u0143OH RGHU ]XPLQGHVP LP 6LQQH YRQ \u00c5PLOGHUQGHQ 8PVPlQGHQ\u00b4 I\u0081U SUMNPLV\u0143O ausge\u00fcbte Gewalt ausmachen, erscheint die Schlussfolgerung der Autorin leicht verwunderli ch und erfreulich zugleich: \u00c5.MQQ PMQ MOVR 0XVLN MOV 6SLHJHO SROLPLV\u0143OHU (LQVPHOOXQJ RMOUQHOPHQ\" Zusammenfassend kann man sagen, dass die zeitgeschichtlichen Ereignisse Spuren hinterlassen haben, die auch im kulturellen Bereich deutlich sichtbar sind. Mus ik war hier eine Begleitung, aber keine Ursache, sie spiegelte und kommunizierte die politischen (UHLJQLVVH\u000f MNHU SURYR]LHUPH NHLQH GLUHNPH SROLPLV\u0143OH $NPLRQB\u00b4 72 Zusammenfassend im Hinblick auf die Forschungsarbeiten zum Thema Turbo - Folk und ihre Interpreta tionsmuster l\u00e4sst sich sagen, dass diese im Vergleich zu den fr\u00fcheren Arbeiten \u00fcber den Neo -Folk vor allem auf die Legitimierung der antinationalistischen oppositionellen Haltungen eines Teils der akademischen Elite (im postjugoslawischen Raum) abzielten. Die RROO JHQMXHVPH %HV\u0143OUHLNXQJ GLHVHU PHOU RGHU PLQGHU NHRXVVPHQ \u00c5SROLPLV\u0143OHQ Funktionalisierung GHV )RUV\u0143OXQJVJHJHQVPMQGHV\u00b4 ]X =RH\u0143NHQ GHV HLJHQHQ JHVHOOV\u0143OMIPOL\u0143OHQ (QJMJHPHQPV OLHIHUPH GLH (POQRPXVLNRORJLQ I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe - Rasmussen: \u00c57OH \u0143XOPXUMO RSSRVLPLRQ\u00b7V \u0143ULPLTXH RI PXUNR IRON \u0143XOPXUH LV VLPXOPMQHRXVO\\ M \u0143ULPLTXH RI POH \u00b6SRVLPLRQ\u00b7 \u000bSR]L\u0143L\u00d3M\f \u00b2 the regime \u00b2 which empowered politically various uncultured types: the old rural migrants and the new entrepreneurial upper class. More nuanced analysis points to the complicity of folk entertainment in what Eric Gordy (1999), in his engaged and insightful MQMO\\VLV\u000f PHUPV POH \u00b6GHVPUX\u0143PLRQ RI MOPHUQMPLYHV\u00b7 RLPOLQ 6HUNLM\u00b7V society of the 1990s. But both approaches, though eloquent statements of cultural resistance to the patriotic kitsch decorum of criminal wars, convey a sense of intolerance toward cultural o thers, thus partaking of that very exclusionary thrust of the nationalist discourse. Beneath the assumption of ideologically disinterested knowledge is the never ending TXHVP IRU OHJLPLPM\u0143\\B FMQ RQH PMNH \u00b6V\u0143OROMUO\\\u00b7 LQPHUHVP LQ PXUNR IRON\u000f ROHQ LP LV VR ob viously allied with a corrupted system? It is a question tacitly raised by indiscriminate criticism and a skeptical attitude even toward researchers, which fails to acknowledge POMP LP RMV 6HUNLM\u00b7V LQPHOOH\u0143PXMO HOLPH ROR SURYLGHG POH NOXHSULQP IRU POH \u0143RXQ PU\\\u00b7V SROLPL\u0143MO RULHQPMPLRQ LQ POH 1EE0VB 7OH PXVL\u0143\u00b7V JXLOP N\\ UHJLPH -association affords turbo folk a SROLPL\u0143MO SRRHU POMP\u000f LQ UHMOLP\\\u000f LP QHYHU OMGB\u00b4 73 World Music XQG GHU \u00c5PUMQVQMPLRQMOH )RON\u00b4\u001d HLQH .HOUPRHQGH LQ GHU HQPHUSUHPMPLRQ des Folks? Auch wenn die Untersuchungen des Turbo -Folks wie auch der Geschichte des postjugoslawischen Raumes seit Beginn der 1990er Jahre mit Sicherheit nicht als abgeschlossen gelten k\u00f6nnen und noch viele produktive Ergebnisse liefern werden, lassen sich gegenw\u00e4rtig insbeson dere im Hinblick auf die Erforschung des postjugoslawischen Folks einige neue Tendenzen beobachten. Diese werden im Folgenden in Form von kurzen Beobachtungen er\u00f6rtert. Die politischen Ver\u00e4nderungen Ende der 1990er Jahre und vor allem nach 2000 im postjugo slawischen Raum werden oft als eine Art Z\u00e4sur in der neuesten Geschichte der 5HJLRQ NHPUM\u0143OPHPB GHU 7RG GHV NURMPLV\u0143OHQ 3UlVLGHQPHQ 7X\u0101PMQ VRRLH GHU 6PXU] GHV 5HJLPHV YRQ 6ORNRGMQ 0LOR\u00e5HYL\u00fe LQ 6HUNLHQ PMUNLHUHQ V\\PNROLV\u0143O GHQ \u00c5HLJHQPOL\u0143OHQ\u00b4 Beginn der Demo NUMPLVLHUXQJ GHU \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ 1M\u0143OIROJHVPMMPHQB GLHVH \u00c5JHQGH\u00b4 RXUGH 72 a.a.O., S. 293. 73 Rasmussen (2007), S. 90. 150 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk YRU MOOHP LQ 6HUNLHQ PLP HLQHP 7UHQG GHU \u00c5gIIQXQJ\u00b4 JHJHQ\u0081NHU GHP JHVPHQ XQG insbesondere der Europ\u00e4ischen Union verbunden und entsprach auch im Wesentlichen der au\u00dfenpolitischen Ausricht ung der politischen Regime nach 2000. Viel wichtiger f\u00fcr die Arbeiten der akademischen Elite, um die es hier geht, waren jedoch die damit verbunden Hoffnungen, auf die politischen Trends w\u00fcrden entsprechende kulturelle Tendenzen folgen. F\u00fcr Musikproduzent HQ NHGHXPHPH GLH QHXH \u00c5$XINUX\u0143OVVPLPPXQJ\u00b4 QM\u0143O 2000 insbesondere die zunehmende Liberalisierung der M\u00e4rkte und die Wiederaufnahme internationaler Handelsbeziehungen. Diese nutzten viele auch, um ihre Produkte zun\u00e4chst in der Region des ehemaligen Jugoslawi ens zu platzieren, und bauten dabei die bereits fr\u00fcher existierenden Vertriebskan\u00e4le aus. Der Markt f\u00fcr Turbo -Folk -Musik war aber nicht der einzige, den sich die Produktionsfirmen und Musiker erhofften zu erschlie\u00dfen. Ein viel gr\u00f6\u00dferer Markt war schlie\u00dfli \u0143O GLH \u00c5JMQ]H JHOP\u00b4\u000f YRU MOOHP GLH ]MOOXQJVNUlIPLJHQ IlQGHU LP \u00c5JHVPHQ\u00b4\u000f RR XQPHU GHP 1MPHQ \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 NHUHLPV VHLP GHQ 1E80HU -MOUHQ HLQ QHXHV *HQUH HQPVPMQG XQG HLQ LPPHU NUHLPHUHV 3XNOLNXP GHU \u00c5YRONVQMOHQ\u00b4 RGHU YRQ PUMGLPLRQHOOHU 0XVLN LQVSLULHUPHQ Fusion - Musik aufbaute. Auch aus diesem Grund stieg die Anzahl neuer Bands und Musiker, GLH VL\u0143O IRUPMQ GHU \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 RGHU LUJHQGHLQHP \u00c5(POQR\u00b4 - Genre \u00b2 \u00c5(POQR --M]]\u00b4\u000f \u00c5(POQR 5R\u0143N\u00b4 HP\u0143B \u00b2 widmeten. Diese Entwicklungen blieben f\u00fcr engagierte Wissenschaftler nicht unbemerkt. Recht bald IROJPHQ HUVPH .RQIHUHQ]HQ\u000f GLH QHXH GLVNXVVLRQHQ UXQG XP GLH \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 HU|IIQHPHQ\u000f 74 die parallel laufenden Forschungen zum Turbo -Folk jedoch keineswegs verdr\u00e4ngten. 75 Die Themen und Ans\u00e4tze der neuesten Forschungen zu den Ve r\u00e4nderungen des Folk ber\u00fccksichtigten dabei einerseits die Entwicklungen der Produktion und Distribution dieser Musik. Dies f\u00fchrte sowohl in der postjugoslawischen als auch englischsprachigen Wissenschaftslandschaft zu mehreren Arbeiten etwa \u00fcber die trans nationale Rezeption des \u00c5VHUNLV\u0143OHQ\u00b4 7XUNR - Folks in Bosnien - Herzegowina, Kroatien und Slowenien, 76 aber auch zu vergleichenden Untersuchungen, die den postjugoslawischen Raum mit dem breiteren S\u00fcdosteuropa bzw. Balkan ersetzten. 77 Andererseits scheinen einig e der g\u00e4ngigsten Interpretationen und Argumente in Bezug auf den Neo - und Turbo - Folk, die thematische Verschiebung \u00fcberdauert zu haben. Zwar NHGLQJPH GLH \u00c5PUMQVQMPLRQMOH\u00b4 3HUVSHNPLYH HLQH LQOMOPOL\u0143OH GLVPMQ]LHUXQJ YRP V\\PNROLV\u0143OHQ Zusammenhang zwischen Tur bo - )RON XQG 1MPLRQMOLVPXV GHU 0LOR\u00e5HYL\u00fe -\u00c4ra, doch die GHXPXQJ GLHVHU 0XVLN \u000bXQG LOUHU \u00c5.LPV\u0143O -bVPOHPLN\u00b4\f MOV JHVHOOV\u0143OMIPOL\u0143O V\u0143OlGOL\u0143OHV \u00c5NXOPXUHOOHV 3OlQRPHQ\u00b4 NOLHN HUOMOPHQB 6HONVP NHL HLQLJHQ \u00d3\u0081QJHUHQ $XPRULQQHQ XQG $XPRUHQ lassen sich entsprechende, v orwiegend anhand von moralischen Bedenken formulierte Wertungen beobachten, die im Wesentlichen die bestehenden Argumente reproduzieren. Im 6LQQH GHU .ULPLN MQ GHP LQIROJH YRQ .RPPHU]LMOLVLHUXQJ HLQVHP]HQGHQ \u00c59HUIMOO YRQ NXOPXUHOOHQ JHUPHQ\u00b4 V\u0143OULHN YRU HLQ LJHQ -MOUHQ -HOHQM 9L\u00e5Q\u00d3L\u00fe\u001d 74 (LQH GHQ HUVPHQ .RQIHUHQ]HQ ]XU \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 XQG LOUHU %HGHXPXQJ I\u0081U GLH 0XVLNSURGXNPLRQ LQ 6HUNLHQ IMQG 2003 in Belgrad statt. 9JOB *ROHPRYL\u00fe\u000f GL mitrije O. (2004): World Music. In: New Sound (24), S. 41\u00b2 47, hier S. 41. 75 6R IMQG QR\u0143O 200D HLQH 7MJXQJ ]XP 7OHPM \u00c57XUNR -)RON LQ 6ORRHQLHQ\u00b4 LQ I\u00d3XNO\u00d3MQM VPMPPB 9JOB .RVPHOQLN (2011a), S. 131. 76 Neben den bereits genannten Arbeiten von Catherine Baker siHOH ]B%B MX\u0143O\u001d 0LPURYL\u00fe\u000f 0MUL\u00d3MQM \u000b200E\f\u001d \u000b7\fNR PR tamo p(j)eva? Transnacionalizam u post -jugoslovenskoj popularnoj muzici i njegove granice. In: (PQRMQPURSROR\u00e5NL SURNOHPL 4 \u000b3\f\u000f 6B 117 \u00b2 144. 77 Vgl. z.B. Buchanan, Donna Anne (Hg.) (2007): Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6); Pettan, Svanibor (2007): Balkan Borders and How to Cross Them. A Postlude. In: ebd., S. 365\u00b2 388. 151 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk \u00c51L\u0143OP QXU GMVV LGHU 7XUNR -Folk] in Serbien nicht verschwunden ist, er metastasierte vielmehr in allen Republiken des ehemaligen Jugoslawiens (Bosnien -Herzegowina, Kroatien, Slowenien), wodurch eine der Kernthesen \u00fcber den Tur bofolk als nationalem .XOPXUSUR\u00d3HNP\u000f GMV YRP SROLPLV\u0143OHQ $SSMUMP GHV 5HJLPHV YRQ 6ORNRGMQ 0LOR\u00e5HYL\u00fe unterst\u00fctzt wurde, zerr\u00fcttet wurde. Die Frage ist sogar, ob nicht das eigentliche Fehlen jeder Kulturpolitik den Raum f\u00fcr die Hyperproduktion dieser Kultur geschaffen hatte, GLH HLQH $QPRRUP MXI GLH %HG\u0081UIQLVVH GHV \u00c4V\u0143OOH\u0143OPHQ\u00b6\u000f SRSXOLVPLV\u0143OHQ *HV\u0143OPM\u0143NV RMUB GHU VR IRUPLHUPH 0MUNP NRQVPLPXLHUPH JOHL\u0143O]HLPLJ MX\u0143O QHXH \u00c4NXOPXUHOOH JHUPH\u00b6B\u00b4 78 JXUGH MOVR GLH 7OHVH YRP \u00c5QMPLRQMOLVPLV\u0143OHQ .OMQJ\u00b4 GHV 7XUNR - Folks hi er zwar hinterfragt, VR NOHLNP GLH \u00c57XUNR -Folk -.XOPXU\u00b4 GR\u0143O HLQH UHJHOUH\u0143OPH .UMQNOHLP\u000f GLH JOHL\u0143OVMP HLQHP VL\u0143O ausbreitenden Krebs gegenw\u00e4rtig auch die anderen Teile des ehemaligen Jugoslawiens bef\u00e4llt. 2NRROO GHU \u00c5PUMQVQMPLRQMOH\u00b4 FOMUMNPHU GHV SRVP\u00d3XJR slawischen Folks in den letzten Jahren Thema mehrerer Arbeiten wurde und allem Anschein nach auch weiterhin bleiben wird, bleibt noch zu sehen, ob die Deutung des Turbo - Folks als Ausdruck des serbischen Nationalismus so einfach zu verwerfen sein wird. Dass sie durchaus von Bedeutung sein N|QQPH\u000f ]HLJP HPRM MX\u0143O HLQH QHXHUH 8QPHUVX\u0143OXQJ YRQ =MOM 9RO\u0100L\u00fe XQG .MUPHQ (U\u00d3MYH\u0143\u000f GLH der Frage nach der Popularit\u00e4t der serbischen Turbo -Folk - 6lQJHULQ 6YHPOMQM \u00c5FH\u0143M\u00b4 5M\u00e7QMPRYL\u00fe NHL \u00d3XQJHQ )UMXHQ LQ 6ORRHQLHQ XQG .URMPL en nachging. Die empirischen Ergebnisse belegten dabei recht \u00fcberzeugend, dass die Sympathien der H\u00f6rerinnen YRURLHJHQG MXI LOUH HGHQPLIL]LHUXQJ PLP GHP YRQ \u00c5FH\u0143M\u00b4 V\u0143OHLQNMU YHUN|USHUPHQ HGHMO \u00c5HLQHU VPMUNHQ )UMX\u00b4 ]XU\u0081\u0143N]XI\u0081OUHQ VHLHQB GMV 1MPLRQMOLVPLV\u0143OH an der Musik, vor allem aber an der Biografie der S\u00e4ngerin waren die befragten Frauen fast ohne Ausnahme bereit auszublenden. Aus dem Bed\u00fcrfnis heraus, der ohnehin fragw\u00fcrdigen These von der direkten Verbindung zwischen dem serbischen Nationalismus und Tu rbo - Folk zu widersprechen, bezeichneten die Autorinnen, wom\u00f6glich etwas provokativ, ihre (UNHQQPQLVVH MOV \u00c53MUMGR[\u00b4B 79 GR\u0143O MX\u0143O GMV QHNHQ GHU \u00c57UMQVQMPLRQMOLVLHUXQJ GHV )RONV\u00b4 LQ GHQ OHP]PHQ -MOUHQ zunehmend diskutierte Thema der \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 LP SRVP\u00d3XJR slawischen Kontext 80 scheint nicht g\u00e4nzlich von den wissenschaftlichen Interpretationen des Turbo -Folks unbeeinflusst zu sein. So wird etwa die Frage nach der Verfremdung oder gar dem Missbrauch der \u00c5PUMGLPLRQHOOHQ\u00b4 N]RB \u00c5XUVSU\u0081QJOL\u0143OHQ\u00b4 9RONVPXVLN MX\u0143O NHL diesem Genre immer mal wieder kritisch angef\u00fchrt. Gleichzeitig aber l\u00e4sst sich auch eine interessante Ver\u00e4nderung beim wissenschaftlichen Umgang mit dieser Musik feststellen. 6HOU RMOUV\u0143OHLQOL\u0143O GHP 8PVPMQG JHV\u0143OXOGHP\u000f GMVV YLHOH GHU VHUNLV\u0143OHQ \u00c5JHOPPXVL NHU\u00b4 RLH 6ORNRGMQ 7UNXO\u00d3M\u000f IM\u00d3NR )HOLNV\u000f GLH 6lQJHULQQHQJUXSSH \u00c50RNM\u00b4\u000f GLH %MQG \u00c5%MONMQLNM\u00b4 u.a. nicht nur eine h\u00f6here (akademische) Musikausbildung besitzen, sondern im Vergleich zum Turbo - Folk auch ein g\u00e4nzlich anderes Publik anzusprechen versuchen, erwe ist sich die RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OH .ULPLN MQ GHU VHUNLV\u0143OHQ \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 MOV LPPHU QR\u0143O HOHU YHUOMOPHQB =RMU RHUGHQ HLQ]HOQH 6P\u0081\u0143NH XQG 0XVLNHU LP +LQNOL\u0143N MXI LOUH \u00c5URPMQPLVLHUHQGH (POQR bVPOHPLN\u00b4 HQPVSUH\u0143OHQG \u00c5GHNRQVPUXLHUP\u00b4\u000f 81 allgemein aber bietet dieses G enre, nicht zuletzt weil es an sich noch diffuser als etwa der Turbo - Folk ist, Raum f\u00fcr neue Interpretationen. 78 9L\u00e5Q\u00d3L\u00fe \u000b200E\f\u000f 6B D1B 79 9JOB 9RO\u0100L\u0100\u000f =MOM\u001e (U\u00d3MYH\u0143\u000f .MUPHQ \u000b2010\f\u001d 7OH 3MUMGR[ RI FH\u0143M MQG POH 7XUNR -Folk Audience. In: Popular Communication 8 (2), S. 103\u00b2 119. 80 GM]X VLHOH ]B%B\u001d 0MUNRYL\u00fe\u000f 0OMGHQ \u000b2004\f\u001d JRUOG \u0143RQPUM HPOQR\" 3URPLY NMR L RNL\u0100 no. In: New Sound (24), S. 48\u00b2 D1\u001e \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ 0B \u000b2004\f\u001d %MONMQ X QMUM\u0143L\u00d3L R JRUOG PX]L\u0143L X 6UNL\u00d3LB HQ\u001d 1HR 6RXQG \u000b24\f\u000f 6B DE \u00b2 62. Siehe auch: \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ \u000b2006\f\u001d (PQRB 3UL\u0100H R PX]L\u0143L VYHPM QM HQPHUQHPXB %HRJUMG\u001d %LNOLRPHNM ;; YHN \u000b%LNOLRPHNM ;; YHN\u000f 157). 81 GM]X YJOB \u00ffRORYL\u00fe \u000b2006\fB 152 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Die Nutzung von Elementen der Volksmusik f\u00fcr neue Kompositionen, die noch im Fall des Neo -Folks und Turbo -)RONV MOV \u00c5.LPV\u0143O\u00b4 MNJHPMQ RXUGH\u000f HURHL VP VL\u0143O NHL GHU \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 PLPXQPHU MOV \u00c5NUHMPLY\u00b4 XQG \u00c5OR\u0143ORHUPLJ\u00b4B $X\u0143O GLH .ULPLN MQ GHU MXVV\u0143OOLH\u0089OL\u0143O NRPPHU]LHOOHQ $XVUL\u0143OPXQJ GHV )RON V\u0143OHLQP GLH \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 QL\u0143OP LP VHONHQ 0M\u0089H ]X NHPUHIIHQ\u000f RNRROO NMXP HLQHU GHU \u00c5JHOPPXVLNHU\u00b4 GLH HLJHQH N\u0081QV tlerische Praxis als Ehrenamt betreibt oder begreift. 82 JMV MNHU XQPHUV\u0143OHLGHP GLH \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 VR VHOU YRP Turbo - Folk, als dass eine gewisse Opposition zwischen den beiden sichtbar wird? Geht es um die \u00e4sthetische Qualit\u00e4t der Musik, die sich genrem\u00e4\u00dfig i n beiden F\u00e4llen ohnehin nur schwer bestimmen l\u00e4sst? Sind es Talent, Bildung und k\u00fcnstlerische F\u00e4higkeiten der Musikerinnen und Musiker, oder die soziale Herkunft des jeweiligen Publikums, die sie unterscheiden? Antworten auf diese Fragen lassen sich wom\u00f6gl ich auch aus Kronjas Prognose eines m\u00f6glichen Erfolgs des Folk im postjugoslawischen Raum herauslesen: \u00c5GLH XQRULJLQHOOH\u000f NRPSLOLHUPH 0XVLN LVP OHXPH GHU NXOPXUHOOH 0MLQVPUHMP NUHLPHU Bev\u00f6lkerungsschichten, sie kann aber kein nationales Exportprodukt sei n, weil sie durch ihren \u00e4sthetischen Wert schlichtweg nicht qualifiziert ist, um ausl\u00e4ndische M\u00e4rkte zu erobern. Der Markterfolg des serbischen Turbo - Folks in den Nachbarl\u00e4ndern wundert nicht, er \u00e4ndert aber nichts an der Lage, wenn wir unsere authentische Musik \u00b2 authentisch nach mehreren Kriterien, als traditionelle, k\u00fcnstlerisch wertvolle Musik, die von einheimischen Autoren geschaffen wird, die sich auf die einheimische Folkloreerbe bezieht, eine moderne Musik, in unserer Sprache usw. \u00b2 in den Rest Euro pas und der Welt exportieren wollen. Ein solches Potenzial k\u00f6nnte vielmehr die einheimische \u00c4JHOPPXVLN\u00b6 \u000b\u00c4JRUOG 0XVL\u0143\u00b6\f OMNHQ\u000f HLQH NUHMPLYH UNHUMUNHLPXQJ GHV PUMGLPLRQHOOHQ )RONV auf modernere Art, die von einigen einheimischen Musikern erfolgreich angebo ten wurde. Sie erzielten allerdings, dank dem eingeschr\u00e4nkten und undemokratischen NXOPXUHOOHQ .OLPM NHL XQV\u000f LOUHQ RMOUHQ (UIROJ LP $XVOMQGB\u00b4 83 GMVV GLHV RROO QR\u0143O OlQJHU VR NOHLNHQ R\u0081UGH\u000f HUNOlUP .URQ\u00d3M GXU\u0143O GHQ 8PVPMQG\u000f GMVV \u00c5GLH Kulturpolitik im Hinbl ick auf die Musik auf ihre Instrumentalisierung und ihren LGHRORJLV\u0143OHQ *HNUMX\u0143O ]XU )RUPVHP]XQJ GHV 3MVVLYPM\u0143OHQV YRQ PMQLSXOLHUPHQ 0MVVHQB\u00b4 84 6R NHNMQQP XQG RRP|JOL\u0143O MX\u0143O NHOLHNP GLHVH PMOQHQGH GHXPXQJ GHU \u00c57XUNR - Folk -.XOPXU\u00b4 auch erscheinen mag, sie ist seit einigen Jahren zumindest nicht mehr die einzige. Zunehmend geraten derartige wissenschaftliche Interpretationen des Turbo -Folks selbst in die Kritik der Wissenschaft. Es sind vor allem einzelne j\u00fcngere Wissenschaftler aus der Region wie aus der inter nationalen S\u00fcdosteuropaforschung, die mit einem sehr kritischen Blick die wissenschaftlichen Narrative \u00fcber den Neo - bzw. Turbo -Folk unter die Lupe nehmen, 85 ihn von seiner nationalistischen Vermittlerfunktion gel\u00f6st betrachten 86 oder ihm sogar im Sinne eine s gemeinsamen jugoslawischen Erinnerungshorizonts eine wichtige )XQNPLRQ MOV \u00c5YHUNLQGHQGHV (OHPHQP\u00b4 LQ GHQ SRVP\u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ *HVHOOV\u0143OMIPHQ zuschreiben. 87 82 Ganz im Gegenteil l\u00e4sst sich beobachten, dass etwa viele Jazzmusiker in der Region die Popularit\u00e4t des \u00c5Y|ONLV\u0143OHQ\u00b4 RGHU GHV \u00c5(POQR\u00b4 -Sounds vor allem deshalb aufgreifen, um damit m\u00f6glichst ihren kommerziellen Erfolg zu steigern. 83 Kronja (2008), S. 227. 84 Ebd. 85 9JOB HPRM $U\u0143OHU\u000f 5RU\\ \u000b200E\f\u001d \u00c53MLQP 0H %OM\u0143N MQG *ROG MQG 3XP 0H LQ M )UMPH\u00b5B 7XUNRIRON MQG %MONMQLVP Discourse in (post) Yugoslav Cultural Space. Budapest: Central European University (CEU eTD Collection). 86 Vgl. Cvoro (2012). 87 Vgl. Hofman, Ana (2012): Lepa Brena: Repolitization of musical memories on Yugoslavia. In: Glasnik Etnografskog instituta 60 (1), S. 21\u00b2 32. 153 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk GLH $QVlP]H GHU \u00c5-XJR - )RON\u00b4 - Forschung im \u00dcberblick GLH (UIRUV\u0143OXQJ GHU \u00c5)RON\u00b4 - Musik im ehemaligen Jugoslawien besteht mindestens genauso lange wie diese Musik selbst. Die bisherigen Forschungsarbeiten lassen anhand ihrer thematischen, theoretischen und methodischen Ausrichtungen und Schwerpunkte f\u00fcnf GRPLQMQPH \u00c5$QVlP]H\u00b4 HUNHQQHQ\u001d \u000b1\f GHU \u00c5VR]LRORJLV\u0143O H $QVMP]\u00b4\u000f GHU YRU MOOHP GLH $UNHLPHQ zum sozio\u00f6konomischen Kontext des Neo -Folks umfasste und ihn dabei stark als NOMVVHQNH]RJHQHV \u00c53OlQRPHQ\u00b4 GHILQLHUPH\u001e \u000b2\f GHU \u00c5SROLPLV\u0143O - LGHRORJLV\u0143OH $QVMP]\u00b4\u000f GHU MN Mitte der 1990er Jahre dominant wurde und vor allem d ie symbolische Verbindung zwischen dem Turbo -Folk und dem serbischen Nationalismus postulierte; (3) der \u00c5NXOPXURLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143O - lVPOHPLV\u0143OH $QVMP]\u00b4\u000f GHU YRU MOOHP $UNHLPHQ YHUHLQP\u000f GLH VL\u0143O LQ HUVPHU 5HLOH PLP HLQHU XP GMV NHVPLPPPH *HQUH NRQVPUXLHUPHQ \u00c5.X OPXU\u00b4 \u000b]B%B \u00c5GLH QHX NRPSRQLHUPH .XOPXU\u00b4\f NHV\u0143OlIPLJHQ\u000f LOUH 8UVM\u0143OHQ XQG $XVRLUNXQJHQ \u000bHPRM LP %HUHL\u0143O GHU 0HGLHQ\f XQPHUVX\u0143OHQ XQG RIPPMOV GLH \u00c5.LPV\u0143O - bVPOHPLN\u00b4 XQPHUVPUHL\u0143OHQ\u001e \u000b4\f GHU \u00c5*HQGHU $QVMP]\u00b4\u000f ]X GHP \u00d3HQH $UNHLPHQ JHO|UHQ\u000f GLH LQ XQPHUV\u0143OLHGOL\u0143OH r Form die Kategorie *HV\u0143OOH\u0143OP LQ GHQ 0LPPHOSXQNP GHU 8QPHUVX\u0143OXQJ U\u0081\u0143NHQ\u001e XQG \u000bD\f GHU \u00c5OLVPRULV\u0143OH $QVMP]\u00b4\u000f der wohl am wenigsten vertreten ist und zu dem solche Arbeiten geh\u00f6ren, die m\u00f6gliche historische (Dis -)Kontinuit\u00e4ten des jugoslawischen Folks hera usarbeiten oder sich allgemein der Geschichte dieses Segments der jugoslawischen Popul\u00e4rmusik widmen. Interessanterweise bietet gerade dieser letztere Ansatz eine gute M\u00f6glichkeit, sich dem Folk in Jugoslawien mittels einer auf einen l\u00e4ngeren Zeitraum ausg erichteten Untersuchung zu n\u00e4hern, verspricht sie doch neue Erkenntnisse vor allem im Hinblick auf die Entwicklungen dieser Musik im Laufe der Zeit. Dass die wenigen historischen Studien \u00fcber die verschiedenen Phasen des jugoslawischen Folk, sofern sie im selben akademischen Kontext entstanden sind, vieles der wissenschaftlichen Kritik und eine Reihe von entsprechenden Repr\u00e4sentationen \u00fcbernehmen, wundert nicht. Ein Erkenntnisgewinn im Sinne einzelner Thesen k\u00f6nnte dennoch bestehen. Ein Beispiel daf\u00fcr ist e twa der Aufsatz des %HOJUMGHU +LVPRULNHUV =RUMQ -MQ\u00d3HPRYL\u00fe \u0081NHU GLH 9RONVPXVLN LP VR]LMOLVPLV\u0143OHQ -XJRVOMRLHQB Auch wenn der Turbo -Folk nicht den Ausgangspunkt der Untersuchung darstellte, sah sich -MQ\u00d3HPRYL\u00fe JH]RXQJHQ\u000f VL\u0143O GMPLP MXVHLQMQGHU]XVHP]HQ XQG ] og seine Schl\u00fcsse daraus: \u00c5GHU 7ULXPSO GHV \u00c4Y|ONLV\u0143OHQ\u00b6 6\u0143OXQGHV RXUGH HUVP QM\u0143O GHP =HUIMOO Jugoslawiens und der amtlichen Aufhebung des Sozialismus vollkommen, aber seine tiefen und breiten Grundlagen wurden schon viel fr\u00fcher untergraben. Das jugoslaw ische kommunistische Experiment endete mit einer vollst\u00e4ndigen 1LHGHUOMJH\u001d GLH VR]LMOLVPLV\u0143OH 6PMMPVJHPHLQV\u0143OMIP GHU \u00c4JOHL\u0143ONHUH\u0143OPLJPHQ 9|ONHU XQG 1MPLRQMOLPlPHQ\u00b6 NUM\u0143O LP =XJH YRQ NOXPLJHQ HPOQLV\u0143OHQ .ULHJHQ MXVHLQMQGHU\u000f das Niveau der wirtschaftlichen E ntwicklung und Industrialisierung wurde gr\u00f6\u00dftenteils annulliert, die traditionelle d\u00f6rfliche Kultur wurde marginalisiert, w\u00e4hrend die neue sozialistische nicht geschaffen wurde. Gleichzeitig wurden die westlichen kulturellen und moralischen Werte nicht akz eptiert, und nach dem Zusammenbruch des Sozialismus nahm eine allgemeine Dekadenz \u00fcberhand, die LOUHQ VL\u0143OPNMUVPHQ $XVGUX\u0143N LQ GHU \u00c4QHXNRPSRQLHUPHQ 9RONVPXVLN\u00b6\u000f LOUHQ \u000bHQJ PLP dem kriminellen Untergrund verbundenen) Stars sowie den Radio - und Fernsehsender n unter jedem Niveau fand. Es l\u00e4sst sich ruhig sagen, dass die \u00c4QHXNRPSRQLHUPH 9RONVPXVLN\u00b6 GHU OHP]PH OHNHQGH UNHUUHVP GHV \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ Sozialismus und seiner Kultur ist. Entstanden auf alten Grundlagen, entgegen den W\u00fcnschen der Sch\u00f6pfer von Kulturpolit ik, spross sie wie Unkraut empor und breitete sich in alle Richtungen aus, verfestigte sich und wurde nach dem Zerfall des Landes selbst in jenen Bereichen akzeptiert, wo sie fr\u00fcher nur sporadisch (und oftmals mit Widerwillen) aufgenommen wurde. Allem Ansc hein nach wird diese Art von Musik noch lange die dominanteste Musikform auf dem fr\u00fcheren jugoslawischen Gebiet und das dauerhafteste Denkmal eines gescheiterten 15 4 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Versuchs einer ideologisch motivierten Modernisierung bleiben. Als solche, wird sie gemeinsam mit der Mentalit\u00e4t, die sie symbolisiert, ein Hindernis auch f\u00fcr alle MQGHUHQ 0RGHUQLVLHUXQJVYHUVX\u0143OH VHLQB\u00b4 88 Ungeachtet der grunds\u00e4tzlich fragw\u00fcrdigen Interpretation, die diesem Zitat zugrunde liegt, zeigt dieses vor allem die relative \u00dcbereinstimmung der Darstellungsformen des Folk und somit eine Tendenz im Rahmen der serbischen \u00b2 wie auch allgemein der SRVP\u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ\u000f MNHU MX\u0143O GHU \u00c5RHVPOL\u0143OHQ\u00b4 \u00b2 wissenschaftlichen Arbeiten zu diesem Thema. Darstellungen des Folks LQ GHU \u00c5 Folk - )RUV\u0143OXQJ\u00b4\u001d HLQLJH $QP erkungen zu den wissenschaftlichen Repr\u00e4sentationen des Zerfalls Jugoslawiens am Beispiel der Folk -Musik Die f\u00fcr die Musikwissenschaft in Jugoslawien anfangs kaum untersuchungsw\u00fcrdige \u00c5SRSXOlUH 9RONVPXVLN\u00b4 HURLHV VL\u0143O LP IMXIH GHU =HLP MOOHV MQGHUH MOV \u00c5HL QIM\u0143OH\u00b4\u000f unterhaltende Musik. Im Zuge der Modernisierung der 1960er Jahre, vor allem aber durch die Ausbreitung von Massenmedien und die Entwicklung und Professionalisierung sowohl der Musikproduktion als auch eines Marktes f\u00fcr Unterhaltungsmusik, gewann d LH \u00c5QHX NRPSRQLHUPH 9RONVPXVLN\u00b4 LPPHU PHOU MQ 3RSXOMULPlPB GLH VPHLJHQGHQ =MOOHQ YRQ verkauften Tontr\u00e4gern und Konzertbesuchern bescherten den Musikern und ihren Produzenten nicht nur erhebliche finanzielle Gewinne, sondern auch eine gro\u00dfe Aufmerksamkeit i n der \u00d6ffentlichkeit. Das Zusammenspiel der Medien 89 \u00b2 Fernsehen, Radio, Zeitschriften \u00b2 mit den Musikern und ihrem Publikum zeichnete auch diese \u00c50XVLNLQGXVPULH\u00b4 MXV XQG OLH\u0089 VLH NLQQHQ RHQLJHU -MOUH ]X HLQHP OXNUMPLYHQ Wirtschaftszweig heranwachsen. Das E rfolgsrezept der 1960er und 1970er Jahre lautete im JHVHQPOL\u0143OHQ\u001d \u00c5MXV GHP 9RON I\u0081UV 9RON\u00b4B Seit Ende der 1980er Jahre ver\u00e4nderte sich mit dem allgemeinen sozialen, \u00f6konomischen und politischen Wandel auch der Folk , das wirtschaftliche Interesse auf der e inen und der Unterhaltungswert dieser Musik auf der anderen Seite blieben aber erhalten. Dieses wirtschaftliche Prinzip ver\u00e4nderte sich auch w\u00e4hrend der postjugoslawischen Kriege nicht grunds\u00e4tzlich. Was sich bis zu einem gewissen Grad ver\u00e4nderte, waren di e Musik selbst, die Musiker, die Produktion und ihr Publikum. Diese Ver\u00e4nderungen erfolgten dabei aus unterschiedlichen Gr\u00fcnden, wobei die wichtigsten wahrscheinlich auch die scheinbar banalsten waren: so etwa das Alter der Musiker wie des Publikums oder d ie technologische (QPRL\u0143NOXQJ YRQ 0XVLNLQVPUXPHQPHQ RGHU 7RQPH\u0143OQLNB \u00c5bVPOHPLV\u0143OH\u00b4 9HUlQGHUXQJHQ\u000f GLH ebenfalls zustande kamen und selbstverst\u00e4ndlich nicht nur auf das ehemalige Jugoslawien beschr\u00e4nkt waren, lassen sich ebenfalls sehr unterschiedlich erkl\u00e4 ren. Geht man jedoch davon aus, dass jedem Prozess von Musikkreation dieselben Mittel zur Verf\u00fcgung stehen und diese immer eine Variation etwa von bestehenden harmonischen Strukturen oder Rhythmen darstellt, lassen sich auch diese Ver\u00e4nderungen relativiere n. (U]lOOP PMQ GLH *HV\u0143OL\u0143OPH GHV \u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ \u00c5)RON\u00b4 MXI GLHVH\u000f ]XJHJHNHQ\u000f YHUHLQIM\u0143OPH Weise, scheint sie nicht besonders spannend. Interessant wird sie tats\u00e4chlich erst durch die Einsicht in die verschiedenen Darstellungen dieser Musik. Die als Repr\u00e4 sentationen untersuchten wissenschaftlichen Studien und ihre Deutungen, scheinen dabei aus mehreren 88 -MQ\u00d3HPRYL\u00fe\u000f =RUMQ \u000b2010\f\u001d 6HOR PR\u00d3H OHS\u00e5H RG 3MUL]M \u00b2 QMURGQM PX]LNM X VR\u0143L\u00d3MOLVPL\u0100NR\u00d3 -XJRVOMYL ji. HQ\u001d *RGL\u00e5Q\u00d3MN ]M GUX\u00e5PYHQX LVPRUL\u00d3X 17 \u000b3\f\u000f 6B 63 \u00b2 89, hier S. 88. 89 =XU 5HGMNPLRQVSROLPLN LP +LQNOL\u0143N MXI 3RSXOlUPXVLN HPRM GHV 6HQGHUV 5MGLR %HOJUMG VLHOH\u001d $UQMXPRYL\u00fe\u000f -HOHQM \u000b2012\f\u001d H]PH\u0101X SROLPLNH L PU\u00e7L\u00e5PMB 3RSXOMUQM PX]LNM QM 5MGLR %HRJUMGX X 6)5- B %HRJUMG\u001d 576 \u000b%LNOLRPHNM \u00c5579 teorija i praksa\", 9). 155 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Gr\u00fcnden von besonderer Bedeutung zu sein. Diese umfassen nicht nur die Funktion der \u00d3HRHLOLJHQ $XPRULQQHQ XQG $XPRUHQ MOV 7HLO HLQHU $UP \u00c5GHXPXQJVHOLPH\u00b4B 9L elmehr erm\u00f6glichen vor allem sozialwissenschaftliche Untersuchungen, in diesem Fall der jugoslawischen popul\u00e4ren Volksmusik, wertvolle Einblicke in die Repr\u00e4sentationen, welche GLHVH GXU\u0143O GLH VR]LMOH\u000f SROLPLV\u0143OH XQG |NRQRPLV\u0143OH \u00c5(LQNHPPXQJ\u00b4 LOUHV Forschun gsgegenstandes sowie die gleichzeitige Zuschreibung von Bedeutung (re )produzierten. Die dabei eingesetzten Stereotypisierungen, gleichzeitig als Forschungsergebnisse deklariert, widerspiegeln einen breiteren Umgang mit bestimmten mentalen Kategorien, koll ektiven Erfahrungen und symbolischen Formen. Die parallel zur Entstehung und Entwicklung des Neo -Folks entstandenen wissenschaftlichen Untersuchungen dieser Musik in Jugoslawien, aber auch in anderen L\u00e4ndern, generierten im Laufe der Jahre nicht nur eine R eihe von Thesen, sondern artikulierten eine ziemlich koh\u00e4rente Kritik dieser Musik, die somit weitaus mehr \u00fcber die Repr\u00e4sentationen gesellschaftlicher Entwicklungen als \u00fcber den jeweiligen Forschungsgegenstand dieser Studien aussagte. In einer Vielzahl v on verschiedenen wissenschaftlichen Untersuchungen wurde der (post \f \u00d3XJRVOMRLV\u0143OH )RON GMNHL YRURLHJHQG MOV \u00c5.LPV\u0143O\u00b4\u000f \u00c56\u0143OXQG\u00b4\u000f \u00c5XQRULJLQHOO\u00b4\u000f \u00c5N\u0081QVPOHULV\u0143O RHUPORV\u00b4\u000f 7HLO HLQHV \u00c5SRSXOLVPLV\u0143OHQ .XOPXUPRGHOOV\u00b4\u000f \u00c5RULHQPMOLV\u0143O\u00b4\u000f IHUQHU MOV \u00c56RXQGPUM\u0143N\u00b4 eines QMPLRQMOLVPLV\u0143OHQ 5HJLPHV N]RB \u00c5$XVGUX\u0143N GHV \u000bVHUNLV\u0143OHQ\f 1MPLRQMOLVPXV\u00b4\u000f \u00c5.ULHJHU .LPV\u0143O\u00b4\u000f \u00c5GHQNPMO GHU JHV\u0143OHLPHUPHQ VR]LMOLVPLV\u0143OHQ 0RGHUQLVLHUXQJ\u00b4\u000f PLPXQPHU VRJMU MOV \u00c52NNXSMPLRQ\u00b4\u000f \u00c59HUSHVPXQJ\u00b4 RGHU MOV \u00c5PHPMVPMVLHUHQGH\u00b4 .UHNVHUNUMQNXQJ GMUJHVPHOOPB W HQLJH RLVVHQV\u0143OMIPOL\u0143OH 6PXGLHQ GHXPHPHQ LOQ MOV \u00c5\u000bSUR - \f\u00d3XJRVOMRLV\u0143O\u00b4\u000f \u00c5PUMQVQMPLRQMO \u000bYHUNLQGHQG\f\u00b4 RGHU MOV \u00c57HLO HLQHU NROOHNPLYHQ (ULQQHUXQJ\u00b4 MQ GMV HOHPMOLJH -XJRVOMRLHQ\u000f und nur selten wurde er, wie bei Rasmussen, vor allem als unterhaltende Musik \u00b2 m it allen dazu geh\u00f6renden Aspekten \u00b2 behandelt. Allgemein l\u00e4sst sich dennoch sagen, dass der jugoslawische Folk \u00b2 VPHPV MOV \u00c53OlQRPHQ\u00b4 MXIJHIMVVP \u00b2 MOV 6\\PNRO \u000b1\f I\u0081U GHQ \u00c5NXOPXUHOOHQ 9HUIMOO\u00b4 RGHU \u00c5JHUPHYHUIMOO\u00b4 XQG \u000b2\f I\u0081U GHQ $XIVPLHJ GHV 1MPLRQMOLVPXV X nd den Zerfall Jugoslawiens dargestellt wurde. Die wissenschaftlichen Arbeiten \u00fcber den Folk stellten indes Repr\u00e4sentationen eben jenes \u00c5JHUPHV\\VPHPV\u00b4 N]RB \u00c5.XOPXUPRGHOOV\u00b4 GMU\u000f GHU MOV GLUHNPH 2SSRVLPLRQ ]XU NULPLVLHUPHQ \u00c5)RON .XOPXU\u00b4 IXQJLHUPHB GLH 9HUlQ derung der wissenschaftlichen Darstellungen verlief indes von HLQHU HOLPlUHQ XQG MXI 1HJMPLRQ GHU LP 6R]LMOLVPXV MQJHVPUHNPHQ \u00c5NOMVVHQORVHQ *HVHOOV\u0143OMIP\u00b4 beruhenden Lesart des (noch) jugoslawischen Neo - Folks, \u00fcber die puristischen, auf die \u00e4sthetische, vor MOOHP MNHU PUMGLPLRQHOOH XQG V\u0143OOLH\u0089OL\u0143O QMPLRQMOH \u00c55HLQOHLP\u00b4 GHU 9RONVPXVLN MN]LHOHQGHQ $XVI\u0081OUXQJHQ NLV OLQ ]X MQPLQMPLRQMOLVPLV\u0143OHQ\u000f MXI OLNHUMOH \u00c5RHVPOL\u0143OH JHUPH\u00b4 MXVJHUL\u0143OPHPHQ GHXPXQJHQ\u000f GLH PLPXQPHU .MPHJRULHQ RLH \u00c5*HQGHU\u00b4 RGHU \u00c5PUMQVQMPLRQMO\u00b4 ber\u00fc cksichtigten. Diese unterschiedlichen Darstellungsmuster entsprachen jeweils dem HLQVHP]HQGHQ 5HSUlVHQPMPLRQVRMQGHO YRQ HLQHU \u00c5VR]LMOHQ\u00b4 XQG \u00c5NXOPXUHOOHQ\u00b4 2SSRVLPLRQ (gebildete akademische Elite vs. ungebildetes Neo - Folk - Publikum) hin zu einer politischen (antinationalistisch vs. nationalistisch). Das letztere Oppositionsverh\u00e4ltnis etablierte sich parallel zur politischen Funktionalisierung des Forschungsgegenstandes (des Turbo -Folks), dem nicht nur eine politisch mobilisierende Wirkung zugeschrieben, sonde rn das als bewusst zu politischen Zwecken eingesetztes Propagandainstrument dargestellt wurde. Dass der stellenweise selbstreferenzielle Umgang der Wissenschaft mit dem Folk gleichzeitig den Anspruch entwickelte, \u00f6ffentliche politische Wirkung zu entfalten und, wenn nicht gerade gesellschaftliche Missst\u00e4nde zu beseitigen, dann zumindest die politischen Machtverh\u00e4ltnisse zu delegitimieren, ging zumindest in Serbien im Laufe der 1990er Jahre mit der Notwendigkeit einher, sich in einer bin\u00e4r gedachten (serbisc hen) Gesellschaft auf die HLQH RGHU MQGHUH 6HLPH ]X V\u0143OOMJHQ\u000f GBOB GHP HLQHQ RGHU GHP \u00c5MQGHUHQ 6HUNLHQ\u00b4 anzugeh\u00f6ren, wobei das Letztere Ideale und Werte wie Demokratie, Frieden, 156 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Antinationalismus, Europa etc. verk\u00f6rpern sollte. Die Kritik am Turbo - Folk lie st sich als klares politisches Bekenntnis zu diesen Werten und ihre Repr\u00e4sentation zugleich. JMUXP GLH JLVVHQV\u0143OMIP GMNHL MXVJHUH\u0143OQHP GHQ \u00c5)RON\u00b4 XQG LQVNHVRQGHUH VHLQH \u00c57XUNR\u00b4 9HUVLRQ MOV 6\\PNRO I\u0081U GHQ 6LHJ GHV \u00c5V\u0143OOH\u0143OPHQ *HV\u0143OPM\u0143NV\u00b4 \u0081NHU GLH \u00c5RMOUHQ J HUPHQ\u00b4 darstellte und ihn somit zum wohl am heftigsten debattierten Randph\u00e4nomen der postjugoslawischen Gesellschaften machte, \u00fcber das dennoch lange Zeit weitgehend Konsens herrschte, muss an dieser Stelle unbeantwortet bleiben. Unter Ber\u00fccksichtigung etw a der politischen oder ethischen Anspr\u00fcche der diesbez\u00fcglichen wissenschaftlichen Praxis sowie des Gewaltkontextes der 1990er Jahre in Jugoslawien, wird bestenfalls die Richtung erkennbar, in welche eine Beantwortung dieser Frage gehen k\u00f6nnte. Denn allein GHU 8PVPMQG\u000f GMVV GLH SROLPLV\u0143OH (OLPH LP 6HUNLHQ GHU 1EE0HU -MOUH GLH \u00c5RHL\u0143OH\u00b4 .ULPLN MQ GHQ \u00c5SHMVMQP XUNMQLPHV\u00b4 XQG LOUHU \u00c5NLPV\u0143OLJHQ\u00b4 0XVLN RIIHQVL\u0143OPOL\u0143O PROHULHUPH\u000f HUVHP]PH GR\u0143O diese eine offene(re) Konfrontation mit dem Regime, erkl\u00e4rt keineswegs, warum ausgerechnet die popul\u00e4re Volksmusik als daf\u00fcr am besten geeignet ausgew\u00e4hlt wurde. Ob VL\u0143O RRP|JOL\u0143O GLH SRVP\u00d3XJRVOMRLV\u0143OH \u00c5)RON -)RUV\u0143OXQJ\u00b4 VHONVP PLP GLHVHQ )UMJHQ auseinandersetzen wird, bleibt zu sehen, Bem\u00fchungen dieser Art w\u00e4ren jedenfalls lohn enswert. 157 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Literatur - und Quellenverzeichnis Agawu, V. Kofi (2009): Music as discourse. Semiotic adventures in romantic music. New York: Oxford University Press. Anastasijevi \u00fe\u000f Bratislav (1988): O zloupotrebi narodne muzike . In: Kultura (80 -81), S. 147 \u00b2 156. $U\u0143OHU\u000f 5RU\\ \u000b200E\f\u001d \u00c53MLQP 0H %OM\u0143N MQG *ROG MQG 3XP 0H LQ M )UMPH\u00b5B 7XUNRIRON MQG %MONMQLVP Discourse in (post) Yugoslav Cultural Space. Budapest: Central European Unive rsity (CEU eTD Collection). $UQMXPRYL\u00fe\u000f -HOHQM \u000b2012\f\u001d H]PH\u0101X SROLPLNH L PU\u00e7L\u00e5PMB 3RSXOMUQM PX]LNM QM 5MGLR %HRJUMGX X 6)5-B %HRJUMG\u001d 576 \u000b%LNOLRPHNM \u00c5579 PHRUL\u00d3M L SUMNVM\u0005\u000f E\fB Baberowski, J\u00f6rg (2009): Was sind Repr\u00e4sentationen sozialer Ordnungen im Wande l? Anmerkungen zu einer Geschichte interkultureller Begegnungen. In: J\u00f6rg Baberowski (Hg.): Arbeit an der Geschichte. Wie viel Theorie braucht die Geschichtswissenschaft? Frankfurt am Main u.a.: Campus -Verlag (Eigene und fremde Welten, 18), S. 7 \u00b2 18. Baker, Catherine (2006): The Politics of Performance: Transnationalism and its Limits in Former Yugoslav Popular Music, 1999 \u00b2 2004. In: Ethnopolitics 5 (3), S. 275 \u00b2 293. %MNHU\u000f FMPOHULQH \u000b2008\f\u001d JOHQ 6HYH 0HP %UHJRYL\u00feB )RONORUH\u000f 7XUNRIRON MQG POH %RXQGMULHV RI FURMPLMQ Musical Identity. In: Nationalities Papers 36 (4), S. 741 \u00b2 764. Baker, Catherine (2010): Popular Music and Political Change in Post - 7X\u0101PMQ FURMPLM\u001d \u00b6HP V $O l the Same, 2QO\\ +H V 1RP +HUH\u00b7\" In: Europe -Asia Studies 62 (10), S. 1741 \u00b2 1759. Baker, Catherine (2010): Sounds of the borderland. Popular music, war, and nationalism in Croatia since 1991. Burlington: Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series). Blacking, John (1982): The Structure of Musical Discourse. The Problem of the Song Text. In: Yearbook for Traditional Music 14, S. 15 \u00b2 23. Bourdieu, Pierre (2007): Die feinen Unterschiede. Kritik der gesellschaftlichen Urteilskraft. Frankfurt am Main: Suhrkam p. Buchanan, Donna A. (1996): Wedding Musicians, Political Transition, and National Consciousness in Bulgaria. In: Mark Slobin (Hg.): Retuning culture. Musical changes in Central and Eastern Europe. Durham; London: Duke University Press, S. 200 \u00b2 230. Bucha QMQ\u000f GRQQM $B \u000b1EEE\f\u001d GHPR\u0143UM\u0143\\ RU \u00c5FUM]\\R\u0143UM\u0143\\\u00b4\" 3LULQ )RON 0XVL\u0143 MQG 6R\u0143LR\u0143XOPXUMO FOMQJH LQ Bulgaria. In: Bruno B. Reuer, Krista Zach und Lujza Tari (Hg.): Musik im Umbruch. Kulturelle Identit\u00e4t und gesellschaftlicher Wandel in S\u00fcdosteuropa. New countri es, old sounds? Cultural identity and social change in Southeastern Europe. Beitr\u00e4ge des internationalen Symposiums in Berlin (22. -27. April 1997). M\u00fcnchen: Verlag S\u00fcdostdeutsches Kulturwerk (Ver\u00f6ffentlichungen des S\u00fcdostdeutschen Kulturwerks. Reihe B. Wis senschaftliche Arbeiten, 85), S. 164 \u00b2 177. Buchanan, Donna A. (2002): Soccer, Popular Music and National Consciousness in Post -State -Socialist Bulgaria, 1994 - 96. In: British Journal of Ethnomusicology 11 (2), S. 1 \u00b2 27. Buchanan, Donna Anne (Hg.) (2007): Balk an Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6); %XJMUVNL\u000f 5MQNR \u000b2002\f\u001d IL\u0143M \u00d3H]LNMB 6R\u0143LROLQJYLVPL\u0100NH PHPHB %HRJUMG\u001d % LNOLRPHNM ;; YHN\u001e .Q\u00d3L\u00e7MUM NUXJB Bugarski, Ranko (2009): Nova lica jezika. 6R\u0143LROLQJYLVPL\u0100NH PHPHB 2B $XIOB %HRJUMG\u001d %LNOLRPHNM ;; YHN\u001e .Q\u00d3L\u00e7MUM NUXJB Busch, Birgitta; Kelly - Holmes, Helen (Hg.) (2004): Language, discourse, and borders in the Yugoslav succ essor states. Buffalo: Multilingual Matters Ltd.. Cloonan, Martin (1999): Pop and the Nation - State: Towards a Theorisation. In: Popular Music 18 (2), S. 193 \u00b2 207. \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ \u000b1E8D\f\u001d GLYO\u00d3M NQ\u00d3L\u00e7HYQRVPB (PQROLQJYLVPL\u0100NR SURX\u0100MYMQ\u00d3H SMUMOLPHUMPXUHB %HRJUM d: Nolit. 158 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ \u000b2006\f\u001d (PQRB 3UL\u0100H R PX]L\u0143L VYHPM QM HQPHUQHPXB Beograd: Biblioteka XX vek (Biblioteka XX vek, 157). \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ 0B \u000b2004\f\u001d %MONMQ X QMUM\u0143L\u00d3L R JRUOG PX]L\u0143L X 6UNL\u00d3LB HQ\u001d 1HR 6RXQG \u000b24\f\u000f 6B DE \u00b2 62. \u00ffRORYL\u00fe\u000f HYMQ\u001e 0LPL\u0143M\u000f $O\u00d3R\u00e5M \u000b Hg.) (1992): Druga Srbija. Beograd: Plato; Beogradski krug; Borba. C\u00f4t\u00e9, Thierry (2011): Popular Musicians and Their Songs as Threats to National Security: A World Perspective. In: The Journal of Popular Culture 44 (4), S. 732 \u00b2 754. FYHPNRYL\u00fe\u000f .VHQL\u00d3M \u000b2010 ): Sprachpolitik und nationale Identit\u00e4t im sozialistischen Jugoslawien (1945 1991). Serbokroatisch, Albanisch, Makedonisch und Slowenisch. 1. Aufl. Wiesbaden: Harrassowitz (Balkanologische Ver\u00f6ffentlichungen, 50). Cvoro, Uros (2012): Remember the ninetie s? Turbo -folk as the vanishing mediator of nationalism. In: Cultural Politics 8 (1), S. 121 \u00b2 137 . GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1E88\f\u001d 3XNOLNM QRYH QMURGQH PX]LNHB HQ\u001d .XOPXUM \u000b80 -81), S. 94 \u00b2 116. GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1EE2\f\u001d 1RYRNRPSRQRYMQM UMPQM NXOPXUM \u00b2 NL\u0100 SMPULRPL]MPB HQ\u001d 6R\u0143LROR\u00e5NL pregled 26 (1 -4), S. 97 \u00b2 107. GUMJL\u0100HYL\u00fe -\u00e4H\u00e5L\u00fe\u000f 0LOHQM \u000b1EE4\f\u001d 1 eofolk kultura. Publika i njene zvezde. Sremski Karlovci; Novi Sad: H]GMYM\u0100NM NQ\u00d3L\u00e7MUQL\u0143M =RUMQM 6PR\u00d3MQRYL\u00feM \u000b%LNOLRPHNM (OHPHQPL\u000f 27\fB \u010bXUNRYL\u00fe\u000f 0L\u00e5M \u000b2001\f\u001d HGHRORJL]M\u0143L\u00d3M PXUNR -folka. In: Kultura (102), S. 19 \u00b2 33. \u010bXUNRYL\u00fe\u000f 0L\u00e5M \u000b2004\f\u001d HGHROR\u00e5NL L SROL PL\u0100NL VXNRNL RNR SRSXOMUQH PX]LNH X 6UNL\u00d3LB HQ\u001d )LOR]RIL\u00d3M L GUX\u00e5PYR (2), S. 271 \u00b2 279. Feld, Steven; Fox, Aaron A. (1994): Music and Language. In: Annual Review of Anthropology 23 (1), S. 25 \u00b2 53. *MOL\u00d3M\u00e5\u000f $UPLQM \u000b2011\f\u001d 0XVLN MOV 6SLHJHO SROLPLV\u0143OHU (LQVPHOO ung. Turbofolk vs. Rock. In: Stefan Newerkla, Fedor B. Poljakov und Oliver Jens Schmitt (Hg.): Das politische Lied in Ost - und S\u00fcdosteuropa. 8QPHU 0LPMUNHLP YRQ +MQVIULHGHU 9RJHO XQG $UPLQM *MOL\u00d3M\u00e5B JLHQ\u001d IH7 \u000b(XURSM 2ULHQPMOLV\u000f 11\f\u000f 6B 273 \u00b2 293. *ROHPRYL\u00fe\u000f Dimitrije O. (1995): Da li je novokomponovana narodna muzika zaista narodna? In: Glasnik Etnografskog instituta 44, S. 185 \u00b2 189. *ROHPRYL\u00fe\u000f GLPLPUL\u00d3H 2B \u000b2004\f\u001d JRUOG 0XVL\u0143B HQ\u001d 1HR 6RXQG \u000b24\f\u000f 6B 41 \u00b2 47 . Gordi, Erik (2001): Kultura vlasti u Srbiji. Naciona lizam i razaranje alternativa. Beograd: Samizdat B92 (edicija SAMIZDAT, 19). Gordy, Eric D. (1997): Investigating the destruction of alternatives. In: Problems of Post -Communism 44 (4), S. 12 \u00b2 21. Gordy, Eric D. (1999): The culture of power in Serbia. Nati onalism and the destruction of alternatives. University Park: Pennsylvania State University Press. Gordy, Eric D. (1999): The culture of power in Serbia. Nationalism and the destruction of alternatives. University Park: Pennsylvania State University Press. *RUG\\\u000f (UL\u0143 GB \u000b2000\f\u001d 7XUNM\u00e5L MQG 5RNHUL MV JLQGRRV LQPR 6HUNLM\u00b7V 6R\u0143LMO GLYLGHB HQ\u001d %MONMQRORJLH 4 \u000b1\f\u000f S. 55 \u00b2 81. Gordy, Eric D. (2005): Reflecting on the Culture of Power, ten years on. In: Facta Universitatis. Series: Philosophy, Sociology and Psycho logy 4 (1), S. 15. Greenberg, Robert D. (2004): Language and Identity in the Balkans. Serbo -Croatian and Its Disintegration. Oxford: Oxford University Press. *UX\u00d3L\u00fe\u000f 0MUL\u00d3M \u000b2012\f\u001d 5HMGLQJ POH (QPHUPMLQPHQP MQG FRPPXQLP\\ 6SLULPB %HRJUMG\u001d HQVPLPXP ]M NQ\u00d3L\u00e7HYQRVP L XPHPQRVP \u000b1MXNM R NQ\u00d3L\u00e7HYQRVPL\fB H\u00e4berle, Peter (2007): Nationalhymnen als kulturelle Identit\u00e4tselemente des Verfassungsstaates. Berlin: Duncker & Hu mblot (Wissenschaftliche Abhandlungen und Reden zur Philosophie, Politik und Geistesgeschichte, 44). 159 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Hofman, Ana (2012): Lepa Brena: Repolitization of musical memories on Yugoslavia. In: Glasnik Etnografskog instituta 60 (1), S. 21 \u00b2 32. Hudson, Robert (2003 ): Songs of seduction: popular music and Serbian nationalism. In: Patterns of Prejudice 37 (2), S. 157 \u00b2 176. Itano, Nicole (2008): Turbo - folk: Serbia's political soundtrack. In: Science Monitor 100 (112). HYM\u0100NRYL\u00fe\u000f HYMQ \u000b2013\f\u001d .MNR VPR SURSHYMOLB -XJRVOMYL\u00d3M L Q\u00d3HQM PX]LNMB %HRJUMG\u001d IMJXQMB -MQ\u00d3MPRYL\u00fe\u000f 3HPMU \u000b+JB\f \u000b1EE8\f\u001d HOXVPURYMQM K8 UR\u0143N HQ\u0143LNORSHGL\u00d3M 1E60 -1997. 2. Aufl. Beograd: Geopoetika. -MQ\u00d3HPRYL\u00fe\u000f =RUMQ \u000b2010\f\u001d 6HOR PR\u00d3H OHS\u00e5H RG 3MUL]M \u00b2 narodn M PX]LNM X VR\u0143L\u00d3MOLVPL\u0100NR\u00d3 -XJRVOMYL\u00d3LB HQ\u001d *RGL\u00e5Q\u00d3MN ]M GUX\u00e5PYHQX LVPRUL\u00d3X 17 \u000b3\f\u000f 6B 63 \u00b2 89. Jansen, Stef (2005): Antinacionalizam. Etnografija otpora u Beogradu i Zagrebu. Beograd: Biblioteka XX vek (Biblioteka XX vek, 152). .RUGL\u00fe\u000f 6Q\u00d3H\u00e7MQM \u000b2010\f\u001d -H]L k i nacionalizam. Zagreb: Durieux. Kostelnik , Branko (2011 a): Eros, la \u00e7 i i pop -rock-pjesme . Seksizam i profit u hrvatskoj pop - i rock -glazbi u GHYHGHVHPLPMB =MJUHN\u001d )UMPXUM\u001e +UYMPVNR GUX\u00e5PYR SLVM\u0143M . .RVPHOQLN\u000f %UMQNR \u000b2011N\f\u001d 3RSNMO\u0100UB =MSUH\u00e5L\u00fe\u001d )UMNPXUM (Biblioteka Platforma, 24). Kronja, Ivana (2001): Smrtonosni sjaj. Masovna psihologija i estetika turbo -folka: 1990 -2000. The fatal glow. Mass psychology and aesthetics of turbo -folk subculture: 1990 -2000. Beograd: Tehnokratija. Kronja, Ivana (2001): Nak nadna razmatranja o turbo -folku. In: Kultura (102), S. 8 \u00b2 18. Kronja, Ivana (2004 a): Politics, Nationalism, Music, and Popular Culture in 1990s Serbia. In: Slovo 16 (1), S. 5 \u00b2 15, hier S. 6. Kronja, Ivana (2004b): Turbo Folk and Dance Music in 1990s Serbia. Media, Ideology and the Production of Spectacle. In: The Anthropology of East Europe Review 22 (1), S. 103 \u00b2 114. Kronja, Ivana (2008): Muzika i film kao deo nacionalnog kulturnog identiteta \u00b2 problemi i strategije. In: 1RYM VUSVNM SROLPL\u0100NM PLVMR \u000b3RVB L]GM nje 1), S. 221 \u00b2 235 . .XO\u00d3L\u00fe\u000f 7RGRU \u000b2010\f\u001d 8PNlPSIPH 9HUJMQJHQOHLPHQB GLH .XOPXU GHU (ULQQHUXQJ LP SRVP\u00d3XJRVOMRLV\u0143OHQ Raum ; Essay. 1. Aufl. Berlin: Verbrecher -Verlag. Kupres, Radovan (2004): Sav taj folk. B92. Serbien, 200'. B92. 0MUNRYL\u00fe\u000f GUMJMQ \u000b2011\f\u001d Knjiga o Silvani. Zagreb: V.B.Z. (Biblioteka Posebna izdanja). 0MUNRYL\u00fe\u000f 0OMGHQ \u000b2004\f\u001d JRUOG \u0143RQPUM HPOQR\" 3URPLY NMR L RNL\u0100QRB HQ\u001d 1HR 6RXQG \u000b24\f\u000f 6B 48 \u00b2 51. McGrady, Conor (2001): Raising the Volume: Laibach: Art, Ideology and War. In: Fortnight (398), S. 15 \u00b2 17. 0L\u00d3MPRYL\u0143\u000f %UMQM \u000b2008\f\u001d \u00c57OURRLQJ 6PRQHV MP POH 6\\VPHP\u00b5B 5R\u0143N 0XVL\u0143 LQ 6HUNLM GXULQJ POH 1EE0VB HQ\u001d Music & Politics 2 (2), S. 1 \u00b2 20. 0LPL\u0143M\u000f $O\u00d3R\u00e5M \u000b+JB\f \u000b2002\f\u001d GUXJM 6UNL\u00d3MB GHVHP JRGLQM SRVOH 1EE2 - 2002B %HRJUMG\u001d +HOVLQ\u00e5NL RGNRU ]M ljudska p rava u Srbiji. Misina, Dalibor (2013): Shake Rattle and Roll. Yugoslav Rock Music and the Poetics of Social Critique. Burlington: Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series). 0LPURYL\u00fe\u000f 0MUL\u00d3MQM \u000b200E\f\u001d \u000b7\fNR PR PMPR S\u000b\u00d3\fHYM\" 7UMQVQM\u0143LRQMOL]MP X SRVP -jugoslovenskoj popularnoj PX]L\u0143L L Q\u00d3HJRYH JUMQL\u0143HB HQ\u001d (PQRMQPURSROR\u00e5NL SURNOHPL 4 \u000b3\f\u000f 6B 117 \u00b2 144. 0LPURYL\u00fe\u000f 0MUL\u00d3MQM \u000b2011\f\u001d \u00051HSRGQR\u00e5O\u00d3LYM OMNR\u00feM\u0005 \u000bVXNYHU]L\u00d3H\f nacionalizma. Estradna tela u SRVPVR\u0143L\u00d3MOLVPL\u0100NR\u00d3 6UNL\u00d3LB HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 6$18 DE \u000b2\f\u000f 6B 12D \u00b2 148. Monroe, Alexei (2000 a): Balkan Hardcore. Pop culture and paramilitarism. In: Central Europe Review 2 (24). Online verf\u00fcgbar unter http:\/\/www.ce - review.org\/ 00\/24\/monroe24.html, zuletzt gepr\u00fcft am 29.08.2010 . Monroe, Alexei (2000 b \f\u001d 7RHQP\\ KHMUV RI IMLNM\u0143O\u000f 7RHQP\\ KHMUV RI\" \" Slovenia's provocative musical innovators. In: Central Europe Review 2 (31). Online verf\u00fcgbar unter http:\/\/www.ce review.org\/00\/31\/monro e31.html, zuletzt gepr\u00fcft am 29.08.2010. 160 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk M\u00fcller, Sven Oliver; Osterhammel, J\u00fcrgen (2012): Geschichtswissenschaft und Musik. In: Geschichte und Gesellschaft 38 (1), S. 5 \u00b2 20. Nattiez, Jean Jacques (1990): Music and discourse. Toward a semiology of music. Pr inceton: Princeton University Press. 3HUNRYL\u00fe\u000f $QPH \u000b2011\f\u001d 6HGPM UHSXNOLNMB 3RS NXOPXUM X K8 UMVSMGXB Zagreb: Novi liber . 3HPPMQ\u000f 6YMQLNRU \u000b2001\f\u001d (Q\u0143RXQPHU RLPO \u00c57OH 2POHUV IURP JLPOLQ\u00b4\u001d 7OH FMVH RI *\\SV\\ 0XVL\u0143LMQV LQ Former Yugoslavia. In: The World of Music 43 (2\/3), S. 119 \u00b2 137. Pettan, Svanibor (2007): Balkan Borders and How to Cross Them. A Postlude. In: Buchanan, Donna Anne (Hg.) (2007): Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6), S. 365 \u00b2 388. Pettan, Svanibor (Hg.) (1998): Music, politics, and war. Views from Croatia. Zagreb: Institute of ethnology and folklore research. Prica, Ines (1988): Mitsko poimanje n aroda u kritici novokomponovane narodne muzike. In: Kultura (80 81), S. 80 \u00b2 93. Pritchard, Eleanor (1999): Turbofolk in Serbia. Some Preliminary Notes. In: Slovo 11, S. 141 \u00b2 149. Radonic, Ljiljana (2010): Krieg um die Erinnerung. Kroatische Vergangenheitsp olitik zwischen Revisionismus und europ\u00e4ischen Standards. Frankfurt am Main: Campus (Campus Forschung, 949). Ramet, Sabrina Petra (2002): Balkan babel. The disintegration of Yugoslavia from the death of Tito to the fall of Milose YL\u00feB 4B $XIOB %RXOGHU\u001d JHVPYLHR 3UHVVB Rasmussen, Ljerka V. (2002): Newly composed folk music of Yugoslavia. New York; London: Routledge (Current research in ethnomusicology, 1) . 5MVPXVVHQ\u000f I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe \u000b1EED\f\u001d )URP 6RXU\u0143H PR FRPPRGLP\\\u001d 1HRO\\ -Composed Fol k Music of Yugoslavia. In: Popular Music 14 (2), S. 241 \u00b2 256. 5MVPXVVHQ\u000f I\u00d3HUNM 9LGL\u00fe \u000b2007\f\u001d %RVQLMQ MQG 6HUNLMQ 3RSXOMU 0XVL\u0143 LQ POH 1EE0VB GLYHUJHQP 3MPOV\u000f Conflicting Meanings, and Shared Sentiments. In: Donna Anne Buchanan (Hg.): Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6), S. 57 \u00b2 93 . Roy, William G.; Dowd, Timothy J. (2010): What Is Sociological about Music? In: Annual Review of Sociology 36 (1), S. 183 \u00b2 203. Samuels, David W.; Meintjes, Louise; Ochoa, Ana Maria; Porcello, Thomas (2010): Soundscapes: Toward a Sounded Anthropology. In: Annual Review of Anthropology 39 (1), S. 329 \u00b2 345. Shelemay, Kay Kaufman (2011): Musical Communities: Rethinking the Collective in Music. In: Journal of the American Musicological Society 64 (2), S. 349 \u00b2 390. Silverman, Carol (2007): Bulgarian wedding music between folk and chalg: Politics, markets and current directions. In: Muzikolo gija (7), S. 69 \u00b2 97. 6LOYHUPMQ\u000f FMURO \u000b2007\f\u001d 7UMIIL\u0143NLQJ LQ POH ([RPL\u0143 RLPO \u00c5*\\SV\\\u00b4 0XVL\u0143B %MONMQ 5RPM\u000f FRVPRSROLPMQLVP\u000f MQG \u00c5JRUOG 0XVL\u0143\u00b4 )HVPLYMOVB HQ\u001d GRQQM $QQH %X\u0143OMQMQ \u000b+JB\f\u001d %MONMQ 3RSXOMU FXOPXUH MQG POH Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse. Lanham; Toronto; Plymouth: Scarecrow Press (Europea: Ethnomusicologies and Modernities, 6), S. 335 \u00b2 361. 6LPL\u00fe\u000f $QGUHL \u000b1E73\f\u001d 7OH SHMVMQP XUNMQLPHVB $ VPXG\\ RI UXUMO -urban mobility in Serbia. New York u.a.: Seminar Press (Studies in a nthropology, 1). 6LPL\u00fe\u000f $QGUHL \u000b1E76\f\u001d FRXQPU\\ Q JHVPHUQ KXJRVOMY 6P\\OHB FRQPHPSRUMU\\ )RON 0XVL\u0143 MV M 0LUURU RI 6R\u0143LMO Sentiment. In: Journal of Popular Culture 10 (1), S. 156 \u00b2 166. 161 \u010bRU\u0101H 7RPL\u00fe \u00b2 All that folk Slavkov\u00e1, Mark\u00e9ta (2010): Echoing the beats of turbofolk. Popular music and nationalism in ex KXJRVOMYLMB HQ\u001d ILGp PbVPM \u000b2\f\u000f 6B 41E \u00b2 439. Steinberg, Marc W. (2004): When politics goes pop. On the intersections of popular and political culture and the case of Serbian student protests. In: Social Movement Studies 3 (1), S. 3 \u00b2 29. 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E88M\f\u001d 0LURVOMY HOL\u00fe \u00b2 PLP R QMURGQ\u00d3M\u0100NR\u00d3 ]YH]GLB HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 36, S. 81 \u00b2 94. 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E88N\f\u001d 3URPHQH VPMPXVM NUR] PLP R SHYM\u0100X QRYRNRPSRQRYMQH QMURGQH PX]LNHB HQ\u001d (PQROR\u00e5NH VYHVNH \u000bE\f\u000f 6B 4E \u00b2 57. Sto\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b1E8E\f\u001d 0RGHOL XVSHOM X QRYRNRPSRQRYMQR\u00d3 QMURGQR\u00d3 PX]L\u0143L L UM]YR\u00d3 \u00c5QRYRNRPSRQRYMQH NXOPXUH\u00b4B HQ\u001d *OMVQLN (PQRJUMIVNRJ LQVPLPXPM 38\u000f 6B 12D \u00b2 136. 6PR\u00d3MQRYL\u00fe\u000f 0MUNR \u000b2006\f\u001d =QM\u0100HQ\u00d3H L IXQN\u0143L\u00d3M PLPVNLO PRSRVM \u00c5QRYRNRPSRQRYMQH NXOPXUH\u00b4B Komparat LYQM MQMOL]M PHGL\u00d3VNLO NLRJUMIL\u00d3M 0LURVOMYM HOL\u00feM L aeHO\u00d3NM -RNVLPRYL\u00feMB HQ\u001d *OMVQLN Etnografskog instituta SANU 54, S. 145 \u00b2 159. 6PUMPPRQ\u000f -RQ \u000b1E83\f\u001d JOMP LV \u00b6SRSXOMU PXVL\u0143\u00b7\" HQ\u001d 7OH 6R\u0143LRORJL\u0143MO 5HYLHR 31 \u000b2\f\u000f 6B 2E3 \u00b2 309. 6PUHHP\u000f -ROQ \u000b2003\f\u001d \u00b6)LJOP POH 3RRHU\u00b7\u001d 7OH 3ROLPL\u0143V RI 0XVL\u0143 MQG POH 0XVL\u0143 RI 3ROLPL\u0143VB HQ\u001d *RYHUQPHQP MQG Opposition 38 (1), S. 113 \u00b2 130. 7MUOM\u00fe\u000f *RUMQ\u001e \u010bXUL\u00fe\u000f 9OMGLPLU \u000b+JB\f \u000b2001\f\u001d 3HVPH L] VPRPMNM QMURGMB $QPRORJL\u00d3M PXUNR IRONMB %HRJUMG\u001d Studentski kulturni centar (Biblioteka Srpsk e studije). 9L\u00e5Q\u00d3L\u00fe\u000f -HOHQM \u000b200E\f\u001d \u00c5HGHMOQR OR\u00e5M\u00b4B Politike rekonstrukcije identiteta turbo -folka u savremenoj Srbiji. In: Genero 13, S. 43 \u00b2 61 . 9RO\u0100L\u0100\u000f =MOM\u001e (U\u00d3MYH\u0143\u000f .MUPHQ \u000b2010\f\u001d 7OH 3MUMGR[ RI FH\u0143M MQG POH 7XUNR -Folk Audience. In: Popular Communicatio n 8 (2), S. 103 \u00b2 119. 9X\u00d3MGLQRYL\u00fe\u000f GLPLPUL\u00d3H \u000b1E88\f\u001d (NRQRPL\u00d3M X PMVRYQR\u00d3 NXOPXULB In: Kultura (80 -81), S. 117 \u00b2 146. 162 ","related_references":[{"view":"Hardcore, B. (n.d.). Pop culture and paramilitarism. Central Europe Review, 2.","pdf_url":""},{"view":"Mijatovic, B. (2008). Throwing Stones at the System\". Rock Music in Serbia during the 1990s. In: Music & Politics, 2(2), pp. 1-20.","pdf_url":""},{"view":"Kostelnik, B. (2011). Popkal\u010dr. Zapre\u0161i\u0107: Fraktura (Biblioteka Platforma.","pdf_url":""},{"view":"Gruji\u0107, M. (2012). Reading the Entertainment and Community Spirit. Beograd: Institut za knji\u017eevnost i umetnost (Nauka o knji\u017eevnosti. Zagreb: Zu den neuesten Arbeiten \u00fcber die (post-)jugoslawische Rockmusik geh\u00f6ren Perkovi\u0107, Ante (2011): Sedma republika. Pop kultura u YU raspadu.","pdf_url":""},{"view":"Simi\u0107, A. (1976). Als Ausnahmen sind allenfalls die englischsprachigen Arbeiten von Andrei Simi\u0107 zu betrachten. Vgl,(1), pp. 156-166.","pdf_url":""},{"view":"Buchanan, D. A. (2002). Soccer, Popular Music and National Consciousness in Post-State-Socialist Bulgaria, 1994-96. British Journal of Ethnomusicology, 11(2), pp. 1-27.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Gordy, S., D, E., Gordy, . (1997). Investigating the destruction of alternatives. Beograd: Samizdat. Problems of Post-Communism, 44(4), pp. 12-21.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Golemovi\u0107, V., O, D. (2004). Eine den ersten Konferenzen zur \"World Music\" und ihrer Bedeutung f\u00fcr die Musikproduktion in Serbien fand 2003 in Belgrad statt. New Sound, 24 pp. 41-47.","pdf_url":""},{"view":"Cvoro, U. (2012). Zu den neuesten Arbeiten zum Turbo-Folk geh\u00f6ren etwa Cvoro, Uros (2012): Remember the nineties? Turbo- folk as the vanishing mediator of nationalism. Cultural Politics, 8(1), pp. 121-137.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Pettan, S. (2007). Balkan Borders and How to Cross Them. A Postlude. Lanham; Toronto; Plymouth: In: ebd, pp. 365-388.","pdf_url":""},{"view":"Agawu, V. K. (2009). Music as discourse. Semiotic adventures in romantic music. New York: Oxford University Press.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Anastasijevi\u0107, B. (1988). O zloupotrebi narodne muzike. In, 80 pp. 147-156.","pdf_url":""},{"view":"Archer, R. (2009). Paint Me Black and Gold and Put Me in a Frame\". Turbofolk and Balkanist Discourse in (post-) Yugoslav Cultural Space. M.A.-Thesis. Budapest: Central European University (CEU eTD Collection.","pdf_url":""},{"view":"Arnautovi\u0107, J. (2012). Izme\u0111u politike i tr\u017ei\u0161ta. Popularna muzika na Radio Beogradu u SFRJ. Beograd: RTS.","pdf_url":""},{"view":"Baberowski, J. (2009). Was sind Repr\u00e4sentationen sozialer Ordnungen im Wandel? Anmerkungen zu einer Geschichte interkultureller Begegnungen. Frankfurt am Main; New York: Campus. Arbeit an der Geschichte. Wie viel Theorie braucht die Geschichtswissenschaft? Frankfurt am Main u.a.: Campus-Verlag (Eigene und fremde Welten, 18 pp. 7-18.","pdf_url":""},{"view":"Baker, C. (2006). The Politics of Performance: Transnationalism and its Limits in Former Yugoslav Popular Music, 1999-2004. Ethnopolitics, 5(3), pp. 275-293.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"https:\/\/hull-repository.worktribe.com\/473722\/1\/Article.pdf"},{"view":"Baker, C. (2008). When Seve Met Bregovi\u0107. Folklore, Turbofolk and the Boundaries of Croatian Musical Identity. Nationalities Papers, 36(4), pp. 741-764.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"https:\/\/hull-repository.worktribe.com\/preview\/473728\/Nationalities%20Papers%202008.pdf"},{"view":"Baker, C. (2010). Popular Music and Political Change in Post-Tu\u0111man Croatia: 'It's All the Same, Only He's Not Here'?. Europe-Asia Studies, 62(10), pp. 1741-1759.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"https:\/\/eprints.soton.ac.uk\/141612\/1\/EAS_Croatia_paper_v2.pdf"},{"view":"Baker, C. (2010). Sounds of the borderland. Popular music, war, and nationalism in Croatia since 1991. Burlington: Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Blacking, J. (1982). The Structure of Musical Discourse. The Problem of the Song Text. Yearbook for Traditional Music, 14 pp. 15-23.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Buchanan, D. A. (1996). Wedding Musicians, Political Transition, and National Consciousness in Bulgaria. Durham; London: Duke University Press. Retuning culture. Musical changes in Central and Eastern Europe, pp. 200-230.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Gordy, E. D. (2000). Turba\u0161i and Rokeri as Windows into Serbia's Social Divide. Balkanologie, 4(1), pp. 55-81.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Buchanan, D. A. (1999). Democracy or \"Crazyocracy\"? Pirin Folk Music and Sociocultural Change in Bulgaria. Beitr\u00e4ge des internationalen Symposiums in Berlin, 85 pp. 22-27.","pdf_url":""},{"view":"Bugarski, R. (2002). Lica jezika. Sociolingvisti\u010dke teme. Beograd: Biblioteka XX vek.","pdf_url":""},{"view":"Bugarski, R. (2009). Nova lica jezika. Sociolingvisti\u010dke teme. Beograd: Biblioteka XX vek; Knji\u017eara krug.","pdf_url":""},{"view":"Cloonan, M. (1999). Pop and the Nation-State: Towards a Theorisation. Popular Music, 18(2), pp. 193-207.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"\u010colovi\u0107, I. (1985). Divlja knji\u017eevnost. Etnolingvisti\u010dko prou\u010davanje paraliterature. Beograd: Nolit.","pdf_url":""},{"view":"\u010colovi\u0107, I. (2006). Etno. Pri\u010de o muzici sveta na Internetu. Beograd:.","pdf_url":""},{"view":"\u010colovi\u0107, I. M. (2004). Balkan u naraciji o World muzici u Srbiji. New Sound, 24 pp. 59-62.","pdf_url":""},{"view":"C\u00f4t\u00e9, T. (2011). Popular Musicians and Their Songs as Threats to National Security: A World Perspective. The Journal of Popular Culture, 44(4), pp. 732-754.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Cvetkovi\u0107-Sander, K. (2011). Sprachpo- litik und nationale Identit\u00e4t im sozia- listischen Jugoslawien (1945-1991): Serbokroatisch, Albanisch, Makedo- nisch und Slowenisch (Balkanologische Ver\u00f6ffentlichungen 50. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Dragi\u010devi\u0107-\u0160e\u0161i\u0107, M. (1988). Publika nove narodne muzike. In, 80 pp. 94-116.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Dragi\u010devi\u0107-\u0160e\u0161i\u0107, M. (1992). Novokomponovana ratna kultura -ki\u010d patriotizam. Sociolo\u0161ki pregled, 26(1), pp. 97-107.","pdf_url":""},{"view":"Dragi\u010devi\u0107-\u0160e\u0161i\u0107, M. (1994). Neofolk kultura. Publika i njene zvezde. Novi Sad: Sremski Karlovci.","pdf_url":""},{"view":"\u0110urkovi\u0107, M. (2001). Ideologizacija turbo-folka. Kultura, 102 pp. 19-33.","pdf_url":""},{"view":"\u0110urkovi\u0107, M. (2004). Ideolo\u0161ki i politi\u010dki sukobi oko popularne muzike u Srbiji. Filozofija i dru\u0161tvo, 2 pp. 271-279.","pdf_url":""},{"view":"Feld, S., Fox, A. A. (1994). Music and Language. Annual Review of Anthropology, 23(1), pp. 25-53.","pdf_url":""},{"view":"Galija\u0161, A. (2011). Musik als Spiegel politischer Einstellung. Turbofolk vs. Rock. M\u00fcnster: LIT. Das politische Lied in Ost-und S\u00fcdosteuropa. Unter Mitarbeit von Hansfrieder Vogel und Armina Galija\u0161, pp. 273-293.","pdf_url":""},{"view":"Golemovi\u0107, D. O. (1995). Da li je novokomponovana narodna muzika zaista narodna?. Glasnik Etnografskog instituta 44, pp. 185-189.","pdf_url":""},{"view":"Golemovi\u0107, D. O. (2004). World Music. New Sound, 24 pp. 41-47.","pdf_url":""},{"view":"Gordi, E. (2001). Kultura vlasti u Srbiji. Nacionalizam i razaranje alternativa. Beograd: Samizdat.","pdf_url":""},{"view":"Silverman, C., Silverman, C. (2007). Bulgarian Wedding Music between Folk and Chalga: Politics, Markets, and Current Directions\". Lanham; Toronto; Plymouth: Muzikologija (7, 7 pp. 69-97.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"http:\/\/dais.sanu.ac.rs\/bitstream\/id\/20350\/2690.pdf"},{"view":"Gordy, E. D. (2005). Reflecting on the Culture of Power, ten years on. Facta Universitatis. Series: Philosophy, Sociology and Psychology, 4(1).<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Greenberg, R. D. (2004). Language and Identity in the Balkans. Serbo-Croatian and Its Disintegration. Oxford: Oxford University Press.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Gruji\u0107, M. (2012). Reading the Entertainment and Community Spirit. Beograd: Institut.","pdf_url":""},{"view":"H\u00e4berle, P. (2007). Nationalhymnen als kulturelle Identit\u00e4tselemente des Verfassungsstaates. Berlin: Duncker. Politik und Geistesgeschichte, 44.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Hofman, A. (2012). Lepa Brena: Repolitization of musical memories on Yugoslavia. Glasnik Etnografskog instituta, 60(1), pp. 21-32.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"http:\/\/pdfs.semanticscholar.org\/8127\/19fdbee0056ab59fa6d0ed8e63f5aded3753.pdf"},{"view":"Hudson, R. (2003). Songs of seduction: popular music and Serbian nationalism. Patterns of Prejudice, 37(2), pp. 157-176.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Itano, N. (2008). Turbo-folk: Serbia's political soundtrack. Science Monitor, 100(112).","pdf_url":""},{"view":"Iva\u010dkovi\u0107, I. (2013). Kako smo propevali. Jugoslavija i njena muzika. Beograd: Laguna.","pdf_url":""},{"view":"Janjetovi\u0107, Z. (2010). Selo moje lep\u0161e od Pariza -narodna muzika u socijalisti\u010dkoj Jugoslaviji. Godi\u0161njak za dru\u0161tvenu istoriju, 17(3), pp. 63-89.","pdf_url":""},{"view":"Jansen, S. (2005). Antinacionalizam. Etnografija otpora u Beogradu i Zagrebu. Beograd:.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kordi\u0107, S. (2010). Jezik i nacionalizam [Language and nationalism. Zagreb: Durieux-Verlag.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kostelnik, B. (2011). Eros, la\u017ei i pop-rock-pjesme. Seksizam i profit u hrvatskoj pop-i rock-glazbi u devedesetima. Zagreb: Fratura; Hrvatsko dru\u0161tvo pisaca.","pdf_url":""},{"view":"Kronja, I. (2001). Smrtonosni sjaj. Masovna psihologija i estetika turbo-folka. Beograd: Tehnokratija. Mass psychology and aesthetics of turbo-folk subculture: 1990-2000.","pdf_url":""},{"view":"Kronja, I. (2001). Naknadna razmatranja o turbo-folku. Kultura, 102 pp. 8-18.","pdf_url":""},{"view":"Kronja, I. (2004). Politics, Nationalism, Music, and Popular Culture in 1990s Serbia. Slovo, 16(1), pp. 5-15.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kronja, I. (2004). Turbo Folk and Dance Music in 1990s Serbia. Media, Ideology and the Production of Spectacle. The Anthropology of East Europe Review, 22(1), pp. 103-114.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kronja, I. (2008). Muzika i film kao deo nacionalnog kulturnog identiteta -problemi i strategije. Nova srpska politi\u010dka misao (Pos. izdanje 1, pp. 221-235.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kulji\u0107, T. (2010). Umk\u00e4mpfte Vergangenheiten. Die Kultur der Erinnerung im postjugoslawischen Raum ; Essay. Berlin: Bundeszentrale f\u00fcr politische Bildung.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Kupres, R. (2004). Sav taj folk. B92. Serbien.","pdf_url":""},{"view":"Markovi\u0107, D. (2011). Knjiga o Silvani. Zagreb: V.B.Z.","pdf_url":""},{"view":"Markovi\u0107, M. (2004). World contra ethno... Protiv kao i obi\u010dno. New Sound, 24 pp. 48-51.","pdf_url":""},{"view":"McGrady, C. (2001). Raising the Volume: Laibach: Art, Ideology and War. In,(398), pp. 15-17.","pdf_url":""},{"view":"Mijatovic, B. (2008). Throwing Stones at the System\". Rock Music in Serbia during the 1990s. Music & Politics, 2(2), pp. 1-20.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Mitrovi\u0107, M. (2009). T)ko to tamo p(j)eva? Transnacionalizam u post-jugoslovenskoj popularnoj muzici i njegove granice. Etnoantropolo\u0161ki problemi, 4(3), pp. 117-144.","pdf_url":""},{"view":"Mitrovi\u0107, M. (2011). Nepodno\u0161ljiva lako\u0107a\" (subverzije) nacionalizma. Estradna tela u postsocijalisti\u010dkoj Srbiji. Glasnik Etnografskog instituta SANU, 59(2), pp. 125-148.","pdf_url":""},{"view":"Monroe, A. (2000). Balkan Hardcore. Pop culture and paramilitarism. Central Europe Review, 2.","pdf_url":""},{"view":"Monroe, A. (2000). Twenty Years of Laibach, Twenty Years of... ? Slovenia's provocative musical innovators. Central Europe Review, 2.","pdf_url":""},{"view":"Osterhammel, J. (2012). Geschichtswissenschaft und Musik. Geschichte und Gesellschaft, 38(1), pp. 5-20.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Nattiez, J. J. (1990). Music and discourse. Toward a semiology of music. Princeton: Princeton University Press.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Perkovi\u0107, A. (2011). Sedma republika. Pop kultura u YU raspadu. Zagreb: Novi liber.","pdf_url":""},{"view":"Pettan, S. (2001). Encounter with \"The Others from Within\": The Case of Gypsy Musicians in Former Yugoslavia. The World of Music, 43(2), pp. 119-137.","pdf_url":""},{"view":"Prica, I. (1988). Mitsko poimanje naroda u kritici novokomponovane narodne muzike. In, 80 pp. 80-93.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Pritchard, E. (1999). Turbofolk in Serbia. Some Preliminary Notes. Slovo, 11 pp. 141-149.","pdf_url":""},{"view":"Radonic, L. (2010). Krieg um die Erinnerung: kroatische Vergangenheitspolitik zwischen Revisi- onismus und europ\u00e4ischen Standards, Frankfurt a. Frankfurt am Main: Campus (Campus Forschung. M.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Ramet, S. P. (2002). Balkan Babel: The Disintegration of Yugoslavia from the Death of Tito to the Fall of Milosevic. Nueva York: Westview Press.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Rasmussen, L. V. (2002). Newly composed folk music of Yugoslavia. New York; London: Rout- ledge.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Rasmussen, L. V. (1995). From Source to Commodity: Newly-Composed Folk Music of Yugoslavia. Popular Music, 14(2), pp. 241-256.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Rasmussen, L. V. (2007). Bosnian and Serbian Popular Music in the 1990s. Divergent Paths, Conflicting Meanings, and Shared Sentiments. Lanham; Toronto; Plymouth: Balkan Popular Culture and the Ottoman Ecumene. Music, Image, and Regional Political Discourse, pp. 57-93.","pdf_url":""},{"view":"Roy, W. G., Dowd, T. J. (2010). What Is Sociological about Banks and Banking?. New York: Westview Press. The Sociology of Economic Life, 36(1), pp. 183-203.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Samuels, D. W., . (2010). Soundscapes. Toward a Sounded Anthropology, in. Annual Review of Anthropol- ogy, 39(1), pp. 329-345.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"https:\/\/dukespace.lib.duke.edu\/dspace\/bitstream\/10161\/12095\/1\/Samuels%20et%20al-Soundscapes.pdf"},{"view":"Shelemay, K. K. (2011). Musical communities: Rethinking the col- lective in music. Journal of the American Musicological Society, 64(2), pp. 349-390.<\/a> <\/span>PDF<\/a>","pdf_url":"https:\/\/dash.harvard.edu\/bitstream\/1\/8810547\/2\/Shelemay-Communities-Final.pdf"},{"view":"Simi\u0107, A. (1973). 193. The Peasant Urbanities. A Study of Urban-Rural Mobility in Ser- bia. New York u.a: Seminar Press.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Simi\u0107, A. (1976). Country 'n' Western Yugoslav Style. Contemporary Folk Music as a Mirror of Social Sentiment. Journal of Popular Culture, 10(1), pp. 156-166.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Slavkov\u00e1, M. (2010). Echoing the beats of turbofolk. Popular music and nationalism in ex- Yugoslavia. Lid\u00e9 m\u011bsta (2, pp. 419-439.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Stojanovi\u0107, M. (1988). Miroslav Ili\u0107 -mit o narodnja\u010dkoj zvezdi. Glasnik Etnografskog instituta, 36 pp. 81-94.","pdf_url":""},{"view":"Stojanovi\u0107, M. (1988). Promene statusa kroz mit o peva\u010du novokomponovane narodne muzike. Etnolo\u0161ke sveske, 9 pp. 49-57.","pdf_url":""},{"view":"Stojanovi\u0107, M. (1989). Modeli uspeha u novokomponovanoj narodnoj muzici i razvoj \"novokomponovane kulture\". Glasnik Etnografskog instituta, 38 pp. 125-136.","pdf_url":""},{"view":"Stojanovi\u0107, M. (2006). Zna\u010denje i funkcija mitskih toposa \"novokomponovane kulture\". Komparativna analiza medijskih biografija Miroslava Ili\u0107a i \u017deljka Joksimovi\u0107a. Glasnik Etnografskog instituta SANU 54, pp. 145-159.","pdf_url":""},{"view":"Stratton, J. (1983). What is 'popular music'?. The Sociological Review, 31(2), pp. 293-309.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Street, J. (2003). 'Fight the Power': The Politics of Music and the Music of Politics. Government and Opposition, 38(1), pp. 113-130.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Vi\u0161nji\u0107, J. (2009). Idealno lo\u0161a\". Politike rekonstrukcije identiteta turbo-folka u savremenoj Srbiji. Genero, 13 pp. 43-61.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Vol\u010di\u010d, Z., Erjavec, K. (2010). The Paradox of Ceca and the Turbo-Folk Audience. Popular Communication, 8(2), pp. 103-119.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Vujadinovi\u0107, D. (1988). Ekonomija u masovnoj kulturi. In, 80 pp. 117-146.","pdf_url":""},{"view":"Gordy, E. D. (1999). The Culture of Power in Serbia: Nationalism and the Destruction of Alternatives (Post-Communist Cultural Studies. University Park, PA: Pennsylvania State University Press. pp. 103-165.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Steinberg, M. W. (2004). When politics goes pop. On the intersections of popular and political culture and the case of Serbian student protests. Social Movement Studies, 3(1), pp. 3-29.<\/a> ","pdf_url":""},{"view":"Misina, D., S. (2013). Shake Rattle and Roll. Yugoslav Rock Music and the Poetics of Social Critique. Burlington, VT: Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series. Ashgate (Ashgate Popular and Folk Music Series). Siehe auch zum Verh\u00e4ltnis zwischen Musik und Ideologie: Iva\u010dkovi\u0107.<\/a> ","pdf_url":""}]},"system_type":"BASE","doc_rank":1,"rid":28959678},{"_index":"gesis-21-05-2026-02-00-54","_id":"bibsonomy-mullerrommelferdinand1984verhltnis","_version":1,"_seq_no":62422,"_primary_term":1,"found":true,"_source":{"id":"bibsonomy-mullerrommelferdinand1984verhltnis","type":"publication","title":"Zum Verh\u00e4ltnis von neuen sozialen Bewegungen und neuen Konfliktdimensionen in den politischen Systemen Westeuropas: Eine empirische Analyse","date":"1984","date_recency":"1984","person":["M\u00fcller-Rommel, Ferdinand"],"person_sort":"M\u00fcller-Rommel","study":["Eurobarometer","Wohlfahrtssurvey"],"language":"German","source":"In Journal f\u00fcr Sozialforschung, 24, 441-454, 1984","coreEditor":"","corePublisher":"","coreSatit":"","coreJournalTitle":"Journal f\u00fcr Sozialforschung","corePagerange":"441-454","coreZsband":"24","coreZsnummer":"","institution":"","abstract":"","bibtex_key":"mullerrommelferdinand1984verhltnis","remarks":"(Eurobarometer)","address":"","recordurl":"","document_type":"article","tags":["1984","EB_input2014","EB_pro","Eurobarometer","FDZ_IUP","GESIS-Studie","SCOPUSindexed","article","checked","german","indexproved","input2014"],"data_source":["Eurobarometer-Bibliography"],"study_group":["EB - Standard and Special Eurobarometer"],"group_description":[],"group_number":[],"group_link":[],"study_group_en":[],"group_description_en":[],"group_link_en":[],"group_image_file":[],"index_source":"Bibsonomy","literature_collection":"GESIS-Literaturpool","gesis_own":1},"system_type":"EXP","doc_rank":2,"rid":28959678}]}}